Tag Archives: Ισπανικός Εμφύλιος

Ο ρόλος των ολοκληρωτικών καθεστώτων στον Ισπανικό Εμφύλιο

«Το αποτέλεσμα του ισπανικού πολέμου κρίθηκε και αποφασίστηκε στο Λονδίνο, στο Παρίσι, τη Ρώμη, το Βερολίνο, πάντως όχι στην Ισπανία». (Τζωρτζ Όργουελ)

2Ευρώπη, μετά τη λήξη του Α’ παγκο­σμίου πολέμου. Η οικονομική κρίση κλονίζει όλες τις χώρες. Aνεργία και φτώχια, που πλήττει ιδιαίτερα τους εργάτες και τους αγρότες, μεγάλη φορολογία, χαμηλά μεροκάματα, χρέη καθώς και η πτώση των τιμών των προϊόντων (ιδιαίτερα των αγροτικών) οδηγούν στην απελπισία και την αγανάκτηση τους ανθρώπους. Και ενώ η βιομηχανική ανάπτυξη ευνοείται, η απόσταση ανάμεσα στους λίγους πλούσιους και στους φτωχούς, που στερούνται ακόμα και τα αναγκαία για τη ζωή, αυξάνεται διαρκώς. Οι κυβερνώντες μαζί με τους οικονομικούς παράγοντες αποφασίζουν να αποσύρουν τις όποιες ελευθερίες επιβάλλοντας δικτατορικά ή, γενικότερα, ολοκληρωτικά καθεστώτα, αφού θεωρούν ότι ο φιλελευθερισμός και η κοινοβουλευτική δημοκρατία αδυνατούν να λύσουν τα προβλήματά τους και να σώσουν τις ιδιοκτησίες τους.

Έτσι, το 1933, εκτός από τις ΗΠΑ, την Αγγλία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Ελβετία, την Τσεχοσλοβακία και τις Σκανδιναβικές χώρες δεν υπάρχει κανένα άλλο «φιλελεύθερο» καθεστώς στον κόσμο.

Στην Ισπανία, οξύνεται, λόγω της οικονομικής κρίσεως, η δυσαρέσκεια για την δικτατορία του Πρίμο ντε Ριβέρα και, το 1931, επικρατεί ο συνασπισμός της αριστεράς που ψηφίζει νέο λαϊκό σύνταγμα και αγροτική μεταρρύθμιση της οποίας η εφαρμογή καθυστερεί και οι αγρότες ξεσηκώνονται. Έτσι το 1934 ανέρχεται κυβέρνηση δεξιά με ρατσιστικό, αντιμαρξιστικό και εθνικιστικό χαρακτήρα που, εκτός των επεκτατικών της βλέψεων, συγκροτεί από έμμισθους pistoleroς την Φάλαγγα με επικεφαλής τον γιο του πρώην δικτάτορα Ριβέρα. Μέσα σε δύο χρόνια ακυρώνει την αγροτική νομοθεσία και αιματοκυλά τις εργατικές κινητοποιήσεις των Αστουριών. Ως εκ τούτου, σοσιαλιστές και αριστεροί συνασπίζονται και με την εκλογική υποστήριξη των αναρχοσυνδικαλιστών, στις 16 Φεβρουαρίου 1936, σχηματίζουν κυβέρνηση. Η νέα κυβέρνηση επαναφέρει την αγροτική μεταρρύθμιση και άμεσα 75.000 αγρότες αποκτούν κλήρο στην Εστρεμαδούρα.

Συνέχεια

ΝΤΟΥΡΡΟΥΤΙ –Πριν από τη Θύελλα–

Μια επιστολή του Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι (1935)

durrutiΣτην πρότυπη φυλακή της Βαλένθια, όπου ο Ντουρρούτι είναι φυλακισμένος τον Αύγουστο του 1935, βρίσκονται κατά πλειοψηφία μέλη της CNT και της FAI που προήλθαν από την Καταλωνία, την Αραγωνία και το Λεβάντε. Αυτή η ομοιογένεια μεταξύ των φυλακισμένων τούς έδινε την δυνατότητα να εστιάζουν τις συζητήσεις τους στα εσωτερικά θέματα της CNT και της FAI. Δύο χρόνια μετά τη διάσπαση με τη CNT και τώρα που η διαμάχη που περιβάλλει αυτό το ζήτημα έχει γίνει λιγότερο εμπαθής, η ιδέα της επιστροφής στην αγκαλιά της CNT, όπως υποστηρίζεται από τους J. Pedro και J. Lopez, άρχισε να σημειώνει κάποια πρόοδο· κανείς, όμως, δεν γνώριζε τον τρόπο διαπραγμάτευσης για αυτήν την επιστροφή. Όλα αυτά τα ζητήματα συζητούνται παθιασμένα στα κελλιά και στα προαύλια της πρότυπης φυλακής.

Ο Ντουρρούτι είναι περισσότερο απασχολημένος με άλλα θέματα και κρατά κάποια απόσταση από αυτές τις συζητήσεις. Αν κρίνουμε δε και από μια επιστολή, γραμμένη περίπου αυτή την περίοδο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν στα μαχαίρια με τις επιτροπές της CNT.

Συνέχεια

Στιγμές του ισπανικού εμφυλίου 1936-1939 (στ΄)

spanish[…] Αυτή ή επίθεση έγινε για βασικούς λόγους τακτικής. Το μέ­τωπο της Αραγώνας είχε παραμεληθεί. Ήταν μια περιοχή όπου οι εθνικιστές δεν είχαν πραγματοποιήσει εκτεταμένα οχυρωματι­κά έργα, Από την άλλη πλευρά, η επίθεση στην Αραγώνα είχε έναν άλλο σκοπό. Ήταν ο διακαής πόθος των κομμουνιστών και της κεντρικής κυβερνήσεως να συντρίψουν και το τελευταίο οχυρό των αναρχικών. Σε αυτό το θέμα, όπως καίω σε πολλά άλλα ζητή­ματα οι κομμουνιστές οπαδοί της Δημοκρατίας και οι αστοί συμ­φωνούσαν απόλυτα και δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποθέσει κανείς ότι ο Πριέτο και οι μετριοπαθείς σοσιαλιστές μπορεί κατά οποιονδήποτε τρόπο να αντιτάχθηκαν στην πολιτική πού ακολουθήθηκε: στην πραγματικότητα ο Πριέτο έδωσε τις διαταγές.

Το Συμβούλιο της Αραγώνας, υπό την προεδρία του Χοακίν Ασκάσο και άλλων αναρχικών αρχηγών, ήταν ένας σταθερός ενοχλητικός παράγων, ο οποίος παρεμπόδιζε την συγκεντρωτική απο­τελεσματική διάρθρωση της πολεμικής προσπάθειας της Δημοκρα­τίας. Οι πιο πολλοί από τούς 450 συνεταιρισμούς φαίνεται πώς από κοινωνικής πλευράς είχαν επιτύχει, αλλά είχαν συντελέσει δια­σπαστικά καί καθόλου αποτελεσματικά στο θέμα του πολέμου: όπως είναι γνωστό δεν πλήρωναν φόρους και παρ όλο πού έστελ­ναν καμιόνια με τρόφιμα στο μέτωπο, αυτά έφθαναν σε ακανόνιστο χρόνο και σε αυθαίρετες θέσεις, και σε ποσότητες πού καθόριζαν οι τοπικές επιτροπές. Συνέχεια

Στιγμές του ισπανικού εμφυλίου 1936-1939 (ε΄)

stinontas-ena-odofragmaΝοέμβριος 1936. Η εθνικιστές επιτίθενται στη Μαδρίτη

[…] Ο Ντουρρούτι έλαβε διαταγή νά επιτεθεί στις 15 Νοεμβρίου, ενισχυμένος από όλο τό πυροβολικό της Δημοκρατίας καί από όλη τήν αεροπορική δύνα­μη. Καί όμως, όταν έφθασε ή ώρα, τα πολυβόλα των Μαροκινών τόσο πολύ τρομοκράτησαν τούς αναρχικούς πού αρνήθηκαν νά πο­λεμήσουν. Ο Ντουρρούτι, οργισμένος, υποσχέθηκε ότι θα επιτεθεί τήν επομένη. Όμως ο Βαρέλα διάλεξε εκείνη τή στιγμή, γιά νά επιχειρήσει καινούρια προέλαση. Τρεις φορές η εμπροσθοφυλακή τού Ασένσιο έφθασε στον Μανθανάρες, καί τρεις φορές αναγκά­στηκε νά υποχωρήσει. Τελικά ο Ασένσιο κατόρθωσε νά καταλά­βει τή θέση στήν όχθη του ποταμού, έξω από τό Παλαθέτε ντέ λά Μονκλόα. ‘Ύστερα από σφοδρότατο βομβαρδισμό τής αεροπορίας καί του πυροβολικού, δύο Μαροκινά tabor καί μια μπαντιέρα λεγεωνάριων έκαναν έφοδο απέναντι. ’Ανακάλυψαν ότι οι αναρχικοί είχαν φύγει καί ότι ο δρόμος γιά τήν Πανεπιστημιούπολη ήταν ανοιχτός. Τά υψώματα τα ανέβηκαν σύντομα. Κα­τέλαβαν τήν σχολή ’Αρχιτεκτονικής καί άλλα γειτονικά κτίρια. Η XI Διεθνής Ταξιαρχία έφθασε από τήν Κάσα ντέ Κάμπο γιά νά αναλάβει τήν άμυνα του Ινστιτούτου Φιλοσοφίας καί Γραμμά­των. Αλλά όλο καί περισσότεροι άνδρες της στρατιάς της Αφρι­κής, μαζί μέ άνδρες από τις δυνάμεις του Ντελγάδο Σερράνο καί του Μπαρρόν, περνούσαν εκείνη τήν στιγμή τον Μανθανάρες.

Συνέχεια

Στιγμές του ισπανικού εμφυλίου 1936-1939 (δ΄)

sevilla-1936[…] Παρατάξεις της αριστεράς και συνδικαλιστικές ενώσεις επέτασσαν κτίρια και οργάνωναν δικές τους «διερευνητικές επιτροπές», οι οποίες συνήθως ήταν γνωστές με το ρωσικό όνομα cheka.[1] Υποστηρικτές της ανταρσίας, όταν δεν εκτελούνταν επιτόπου, σύρονταν ενώπιον αυτών των επαναστατικών δικαστηρίων. Τα ονόματα και οι διευθύνσεις μελών ομάδων που είχαν αναμειχθεί στην ανταρσία, εξασφαλίζονταν από επίσημους φορείς ή από το αντίστοιχο αρχηγείο της παράταξης, αν τα μητρώα τους δεν είχαν καταστραφεί εγκαίρως. Προφανώς, ορισμένα θύματα καταγγέλλονταν από υπηρέτες, οφειλέτες και εχθρούς των. Εί­ναι βέβαιο ότι έγιναν πολλά λάθη λόγω της έντονης καχυποψίας και της ραγδαίας εξέλιξης των γεγονότων.

Συνέχεια

Στιγμές του ισπανικού εμφυλίου 1936-1939 (γ΄)

1Μάϊος 1937. Η υπουργοποιηθείσα αναρχική Federica Montseny  καταστέλλει τους ανυπότακτους αναρχικούς της Βαρκελώνης.

Οι αναρχικοί ηγέτες απηύθυναν ραδιοφωνική έκκληση για κατά­παυση του πυρός, ενώ ο Abad de Santillan απευθύνθηκε στις περιπό­λους ελέγχου.[1] Το ίδιο βράδυ συνήλθε στη Βαλένθια το Υπουργικό Συμβούλιο. Αποφάσισε να διορίσει τον Συνταγματάρχη Escobar ως αντιπρόσωπο της κυβέρνησης στην Καταλωνία, αλλά, λόγω του σοβα­ρότατου τραυματισμού του δεν ήταν σε θέση να αναλάβει καθήκοντα. Η διοίκηση όλων των δυνάμεων στο μέτωπο της Αραγωνίας ανατέθη­κε στον κομμουνιστή Στρατηγό Pozas.

Συνέχεια

Στιγμές του ισπανικού εμφυλίου 1936-1939 (β΄)

16(Η έσχατη μάχη στην Βαρκελώνη, 19-20 Ιουλίου 1936)

[…] Με το λυκόφως, μόνο οι στρατώνες Atarazanas κοντά στο λιμάνι και οι στρατώνες Sant Andreu αντιστέκονταν ακόμα. Τα πολυβολεία γύρω από το μνημείο του Κολόμβου είχαν σιγήσει από νωρίς το απόγευμα. Ο διοικητής του αεροδρομίου στο Prat, ο Συνταγματάρχης Diaz Sandino, ένας νομιμόφρονας αξιωματικός, έστειλε τα αεροπλάνα του, που επιτέθηκαν στο μνημείο, δίνοντας την ευκαιρία σε ένα κύμα εργατών και asaltos να το καταλάβουν. Στο κάστρο του Montjuich η φρουρά είχε εκτελέσει τους στασιαστές αξιωματικούς και στη συνέχεια είχε παραδώσει τα όπλα του οπλοστασίου στη CNT.

Συνέχεια

Η εκδήλωση-συζήτηση της 20ης Σεπτεμβρίου

4-b-2016Την Τρίτη 20 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στον χώρο της Αναρχικής Αρχειοθήκης η προγραμματισμένη εκδήλωση που αφορούσε τον ένοπλο μετεμφυλιακό αγώνα στην Ισπανία, στον οποίο καθοριστική ήταν η παρουσία και συμβολή του Φ. Σαμπατέ.

Η εκδήλωση αυτή (όπως και η επομένη της 6ης Οκτωβρίου) γίνεται με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 80 χρόνων από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία. Πριν από την συζήτηση προβλήθηκε η δίωρη ταινία με τίτλο Behold a Pale Horse, η οποία δημιουργήθηκε το 1964, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο του Sabaté. Τον Sabaté ενσαρκώνει ο Γκρέγκορυ Πέκ και τον επικεφαλής της Γκουάρντια Θιβίλ ο Άντονυ Κουήν, ενώ ανυπέρβλητος είναι ο ρόλος του Ομάρ Σαρίφ στο ρόλο νεαρού ιερέα. Η ταινία περιγράφει με μυθιστορηματικό τρόπο τους τελευταίους μήνες της ζωής του Sabaté.

Συνέχεια

OI «ΚΙΧΩΤΕΣ» ΤΟΥ ΙΔΑΝΙΚΟΥ

Κιχώτες1Στις 18 Ιούλη 1936 ο στρατηγός Φράνκο κάνει πραξικόπημα, μια κίνηση που ήταν αναμενόμενη από όλους…

Η μεσοπολεμική Ισπανία ήταν κυριολεκτικά ένα καζάνι που έβραζε. Η C.N.T. αριθμούσε περισσότερους από ενάμισι εκατομμύριο κόσμο. Την ίδια μέρα του πραξικοπήματος ξεκινά ένοπλη εξέγερση που μετατρέπεται σε επαναστατικό γεγονός σ’ ολόκληρη την Καταλωνία.

Όμως τα λάθη που διαπράχτηκαν εκ μέρους των αναρχικών οδήγησαν στην καταστροφή της επανάστασης. Λαθεμένες εκτιμήσεις, ιδεολογικοποιήσεις, γραφειοκρατικοποίηση, ρεφορμισμός, μετατροπή του αναρχικού αγώνα σε αντιφασιστικό, στήριξη και νομιμοποίηση της δημοκρατικής κυβέρνησης, στην οποία μάλιστα συμμετείχαν, είναι μερικά από τα λάθη που καταγράφονται.

Συνέχεια

Η Αρχή του Τέλους της κοινωνικής επανάστασης στην Ισπανία

Η αλλοίωση των αντι-εκλογικών και αντι-κρατικών θέσεων της CNT και της FAI

Έχουν συμπληρωθεί 70 χρόνια από το τέλος της  κοινωνικής επανάστασης στην Ισπανία και πολλά ζητήματα παραμένουν «ανοιχτά»,  εμποδίζοντας το ξεκαθάρισμα για μια κατανόηση σε βάθος  των αιτιών της αποτυχίας και την αντιμετώπιση πολλών αρνητικών καταστάσεων –που δυστυχώς επαναλαμβάνονται σε πολλές περιπτώσεις– ώστε να ουσιαστικοποιηθούν οι διεργασίες ,που θα αναδείξουν την σημασία της αναρχικής επανάστασης. Το κείμενο που ακολουθεί είναι μια συμβολή –και όχι η μοναδική– σ’ αυτήν την κατεύθυνση.

Το ζήτημα της κοινωνικής επανάστασης στην Ισπανία απασχόλησε και απασχολεί πολλούς συντρόφους. Μια ματιά από «τα μέσα» σίγουρα μπορεί να βοηθήσει σε μια ορισμένη αποσαφήνιση.

Στα τέλη του 1935 στην Ισπανία, με το σχηματισμό του Λαϊκού Μετώπου, η Αριστερά έριξε το δόλωμα στους αναρχικούς και αναρχο-συνδικαλιστές ώστε να αποποιηθούν την αντι-εκλογική τους στάση.

Ολέθρια λάθη, προσωπικές ματαιοδοξίες ή αφέλεια;

Ο Στιούαρτ Κρίστι στο βιβλίο του «Εμείς οι Αναρχικοί, μια μελέτη της FAI (Ιβηρική Αναρχική Ομοσπονδία)» μας περιγράφει όλο το σκηνικό της εποχής, το πώς οδηγήθηκαν κάποιοι αναρχικοί να απομακρυνθούν από θεμελιώδεις αναρχικές θέσεις. Γεγονός που συνέβαλε, μαζί με άλλες επιλογές και γεγονότα, στην αποτυχία της κοινωνικής επανάστασης. Θα χρησιμοποιήσουμε κάποια αποσπάσματα για να δείξουμε πώς ακριβώς έγινε αυτή η διαδικασία απομάκρυνσης από θεμελιώδεις αρχές από τη μεριά της FAI και της CNT.

Συνέχεια

Αρέσει σε %d bloggers: