Tag Archives: γέννηση της φιλοσοφίας

Σχετικά με τη «γέννηση» της φιλοσοφίας και όχι μόνο… (Ε΄)

Από το 499 π.χ. όπου οι Αθηναίοι στέλνουν βοήθεια στις εξεγερμένες ιωνικές πόλεις μέχρι και το 479 π.χ. (μάχη των Πλαταιών, μάχη της Μυκάλης), οι πόλεις-κράτη του ελλαδικού χώρου, καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν επιτυχώς της εισβολή των Περσών. Στα 478 π.χ. διαμορφώνεται η Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία. Το 441 π.χ. ξεσπά ο πελοποννησιακός πόλεμος. Το 404 π.χ. Η αθηναϊκή δημοκρατία έχει ηττηθεί.

Μετά από ένα μακρόχρονο πόλεμο (πελοποννησιακός – 38 χρόνια) η παλινορθωμένη μορφή της σε καμμία περίπτωση δεν είχε σχέση με την μορφή που είχε στην ακμή της. Είναι μια μεταβατική για την κυριαρχία της εποχής περίοδος, όπου η μακεδονική ηγεμονία δεν έχει ακόμη επιβληθεί, η παραδοσιακή μορφή της πόλης-κράτους δεν έχει την δυναμική του παρελθόντος ενώ νέα, μεταβατικά στάδια και μοντέλα επιβολής εμφανίζονται (συνεργασίες μεταξύ πόλεων – κρατών με τη μορφή συμπολιτειών κ.λπ.) έως την ολοκληρωτική επιβολή της μακεδονικής μοναρχίας.

Μετά τις ανατροπές της Αθηναϊκής Δημοκρατίας το 411 και το 404 –η δημοκρατία επανήλθε– το πρόβλημα ήταν να βρεθεί ένα νέο σύστημα αξιών που να αντικαθιστά την παλαιότερη απλοϊκή ταύτιση του ατόμου με την πόλη. Και αυτό, γιατί αυξήθηκε η δυσαρέσκεια και αντιπάθεια μεταξύ των υποστηρικτών της ολιγαρχίας (αριστοκράτες) και του λαού, όπου «θα ήταν παράλογο να περιμένει κανείς από τα ανώτερα στρώματα να δείχνουν άκριτη νομιμοφροσύνη απέναντι στην πόλη και τους οδηγούς της». Συνέχεια

Σχετικά με τη «γέννηση» της φιλοσοφίας και όχι μόνο… (Γ΄)

Πόλη-κράτος και Δημοκρατία, Ολιγαρχία κ.λ.π.

Η πόλη λοιπόν, αρχίζει να διαμορφώνεται με το τέλος των μετακινήσεων που οφείλονταν στην λεγόμενη κάθοδο των Δωριέων. Οι διάφορες φυλές αρχίζουν να εγκαθίστανται μόνιμα σε κάποιο γεωγραφικό χώρο, τα χωράφια δεν καλλιεργούνται μέχρι εξάντλησης, (με τη μέθοδο της αγρανάπαυσης) και οι φύλαρχοι αρχίζουν να «μεταμορφώνονται σε αριστοκράτες γαιοκτήμονες». Επίσης, οι «αριστοκρατικές οικογένειες που έπαιζαν κάποιο ρόλο στην κυβέρνηση, άρχισαν να επιδιώκουν διαμονή κοντά στην έδρα της διοίκησης, που βαθμιαία έτσι, απέκτησε τον χαρακτήρα πόλεως. Ένα τέτοιο κέντρο, που επιλέγονταν συνήθως για την αμυντική του ισχύ, τραβούσε επίσης τεχνίτες και εμπόρους, αν και οι ομάδες αυτές αρχικά δεν έπαιζαν και τόσο σημαντικό ρόλο. Έτσι, η αστική ζωή ήταν αρχικά αριστοκρατική και όχι εμπορική ή βιοτεχνική».

Η δύναμη των «πρώην φυλάρχων», πηγάζει από τους νόμους και την στρατιωτική ισχύ. Η κατοχή μεγαλύτερων εκτάσεων γης, βοηθά τόσο στο να αντεπεξέλθουν σε «κακές σοδειές» όσο και να δανείσουν σε κατόχους μικρότερων, με αποτέλεσμα την αποκομιδή των εκτάσεων των δανειοληπτών σε περίπτωση μη έγκαιρης αποπληρωμής όσο και στον εξανδραποδισμό χιλιάδων «μικροκατόχων» γης. Συνέχεια

Σχετικά με τη «γέννηση» της φιλοσοφίας και όχι μόνο… (Β΄)

Η… Ε­πι­νό­η­ση της Φι­λο­σο­φί­ας

Η πρώ­τη –ε­πί­ση­μα– εμ­φά­νι­ση της έν­νοιας της φι­λο­σο­φί­ας, ε­ντο­πί­ζε­ται στην πε­ριο­χή της Ιω­νί­ας, (πα­ρά­λια μ. Α­σί­ας), γύ­ρω στο 600π.χ. Ει­δι­κό­τε­ρα, ο Θα­λής α­πό τη Μί­λη­το, θε­ω­ρεί­ται ως ο «πα­ρα­δο­σια­κός ι­δρυ­τής της ελ­λη­νι­κής φι­λο­σο­φί­ας», (ε­κεί γύ­ρω στο 585 π.χ.).

Η Ιω­νι­κή φι­λο­σο­φί­α, μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως μια «ορ­θο­λο­γι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση της Ο­λύ­μπιας θε­ο­λο­γί­ας».

Οι φι­λό­σο­φοι αυ­τοί, (Θα­λής, Α­να­ξί­μαν­δρος, Α­να­ξι­μέ­νης), στρά­φη­καν στην α­νά­λυ­ση της έν­νοιας της Μοί­ρας, ό­πως αυ­τή πα­ρου­σιά­ζε­ται στα ο­μη­ρι­κά έ­πη. Αν και οι μέ­θο­δοι τους εί­χαν να κά­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρο με τον ι­σχυ­ρι­σμό πα­ρά με το αι­τιο­λο­γη­μέ­νο ε­πι­χεί­ρη­μα, κά­που ε­κεί, άρ­χι­σαν να δια­μορ­φώ­νο­νται και οι βά­σεις ε­κεί­νες των με­τέ­πει­τα συ­στη­μά­των με «αυ­στη­ρούς κα­νό­νες ε­πι­χει­ρη­μα­το­λο­γί­ας», (Α­να­ξί­μαν­δρος).

Ε­δώ εμ­φα­νί­ζε­ται και κά­ποια μορ­φή α­θε­ϊ­σμού, ό­που η Ιω­νι­κή σχο­λή α­γνο­εί τους θε­ούς και κη­ρύτ­τει πως «το σύ­μπαν υ­πα­κού­ει σε νό­μους και ά­ρα εί­ναι κα­τα­λη­πτό». Α­πό την άλ­λη βέ­βαια, δεν αρ­νού­νταν για πα­ρά­δειγ­μα την ύ­παρ­ξη πνευ­μά­των ή ψυ­χών, που πί­στευαν πως ε­πί­σης «υ­πό­κει­νται σε φυ­σι­κούς νό­μους». Και το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ί­σως, το ό­τι πα­ρό­λη την ι­διό­τυ­πη α­πόρ­ρι­ψη των θε­ών, δεν έ­πα­ψαν να πι­στεύ­ουν σε μια δια­φο­ρε­τι­κής μορ­φής α­νώ­τε­ρη δύ­να­μη, «α­πρό­σω­πη και α­δυ­σώ­πη­τη Μοί­ρα, που λο­γί­ζο­νταν κρυ­φά και τε­λι­κά ε­πέ­βαλ­λε τον έ­λεγ­χό της πά­νω σε θε­ούς και αν­θρώ­πους». Συνέχεια

Σχετικά με τη «γέννηση» της φιλοσοφίας και όχι μόνο… (Α΄)

Το πα­ρα­κά­τω κεί­με­νο, δεν α­πο­τε­λεί σε κα­μμί­α πε­ρί­πτω­ση μια, ού­τως ή άλ­λως, α­νύ­παρ­κτη ι­στο­ρι­κή α­λή­θεια. Εί­ναι α­δύ­να­το να γί­νει α­να­φο­ρά σε ό­λες τις πα­ρα­μέ­τρους των ζη­τη­μά­των, που το κεί­με­νο πραγ­μα­τεύ­ε­ται, που ου­σια­στι­κά δια­μόρ­φω­σαν μια συ­γκε­κρι­μέ­νη μορ­φή κρα­τι­σμού στον ελ­λα­δι­κό χώ­ρο. Εί­ναι μια α­πό­πει­ρα προ­σέγ­γι­σης μιας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, κά­τω α­πό έ­να συ­γκε­κρι­μέ­νο πρί­σμα. Με, ό­σο το δυ­να­τό, πε­ριε­κτι­κό­τε­ρες και α­πλού­στε­ρες α­να­φο­ρές, σε ε­ρω­τή­μα­τα σχε­τι­κά με τη σύ­στα­ση των πό­λε­ων-κρα­τών, την Δη­μο­κρα­τί­α, το ρό­λο της Φι­λο­σο­φί­ας κ.λπ.

Τα στοι­χεί­α έ­χουν παρ­θεί κα­τά κύ­ριο λό­γο α­πό βι­βλί­α, που κα­τα­γρά­φουν –ό­σο το δυ­να­τόν α­ντι­κει­με­νι­κό­τε­ρα– το πα­ρελ­θόν και τα ό­ποια «ι­στο­ρι­κά στοι­χεί­α» έ­χουν δια­σταυ­ρω­θεί στην κα­τεύ­θυν­ση της ό­σο το δυ­να­τόν κοι­νής α­πο­δο­χής τους. Έν­νοιες, ό­πως «Μυ­κη­να­ϊ­κός πο­λι­τι­σμός», χρη­σι­μο­ποιού­νται για να γί­νει πιο κα­τα­νο­η­τό σε τι γί­νε­ται α­να­φο­ρά ε­νώ το ν.χ. και π.χ., με­τα­φρά­ζε­ται σε νέ­α χρο­νο­λο­γί­α και πα­λιά χρο­νο­λο­γί­α.

Τα πρώ­τα ελ­λη­νό­φω­να φύ­λα, άρ­χι­σαν να κα­τα­φθά­νουν στην βαλ­κα­νι­κή χερ­σό­νη­σο γύ­ρω στο 2000 π.χ., σε μια ε­πο­χή ό­που πα­ρα­τη­ρεί­ται μια γε­νι­κό­τε­ρη με­τα­κί­νη­ση με­γά­λων πλη­θυ­σμια­κών κομ­μα­τιών, προς τον ευ­ρω­πα­ϊ­κό χώ­ρο. Ταυ­τό­χρο­να, αρ­χί­ζει να δια­δί­δε­ται και η ε­πε­ξερ­γα­σί­α και χρή­ση ο­ρεί­χαλ­κου κα­θώς και οι λε­γό­με­νες Ιν­δό-Ευ­ρω­πα­ϊ­κές γλώσ­σες.

Πε­ρί­που στα 1600 π.χ., ι­σχυ­ρο­ποιεί­ται στην κυ­ρί­ως Ελ­λά­δα έ­νας συ­γκε­κρι­μέ­νος τρό­πος ζω­ής, προ­ηγ­μέ­νος σε σχέ­ση με τα μέ­χρι τό­τε δε­δο­μέ­να, που α­να­φέ­ρε­ται ως Μυ­κη­να­ϊ­κός πο­λι­τι­σμός. Ι­σχυ­ρά ο­χυ­ρά δε­σπό­ζουν σε στρα­τη­γι­κές θέ­σεις, (με τις Μυ­κή­νες να δί­νουν και την ο­νο­μα­σί­α στην πε­ρί­ο­δο αυ­τή), σε κά­ποιον λό­φο για πα­ρά­δειγ­μα, ό­που στην πε­ριο­χή γύ­ρω α­πό αυ­τό να συ­γκε­ντρώ­νο­νται πλη­θυ­σμια­κά κομ­μά­τια, μια πρώ­ι­μη μορ­φή των με­τέ­πει­τα γνω­στών πό­λε­ων-κρα­τών, (στις ο­ποί­ες θα γί­νει α­να­φο­ρά πα­ρα­κά­τω). Συνέχεια