Category Archives: Βιβλία

Παρουσίαση βιβλίων

ΑΘΟΣ, Ο ΔΑΣΟΝΟΜΟΣ

της ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

284 σελ., Εκδόσεις Το Ροδακιό, 2015.

«“Θέλετε ν’ αλλάξετε τον κόσμο, την κοινωνία;” μας ρώτησε ένα βράδυ εκεί που καθόμασταν στο αρχονταρίκι κι ό,τι είχαμε αποφάει. “Εγώ θέλω ν’ αλλάξει ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος μόνος, ως άτομο απέναντι στον εαυτό του, και τούτο κρίνεται από τη στάση του απέναντι στα ζώα και στη φύση. Όταν σέβεσαι ένα δέντρο ή έναν σκύλο πιο πολύ από τη σημαία του κόμματος, τότε μπορείς να προσφέρεις περισσότερα στην ανθρωπότητα απ’ ότι χιλιάδες φανατισμένοι διαδηλωτές που ανεμίζουν, κραυγάζοντας συνθήματα, αυτό το κόκκινο πανί με το σφυροδρέπανο. Ο κομμουνισμός θα περάσει στην ιστορία ως η δύναμη που νίκησε το φασισμό. Αλλά ύστερα απ’ αυτό, τι νόημα πια θα έχει; Τη δικαιοσύνη που επικαλείται πως θα την εφαρμόσει στις κοινωνίες, αφού μόνο εξέγερση, αντίσταση και πόλεμο ξέρει να κάνει; Πως θα χτίσει εν ειρήνη, όταν χρειάζεται να εξολοθρεύει όσους δεν τον ασπάζονται, τους διαφορετικούς; Δεν αποδεικνύουμε την πίστη μας σε μιαν ιδέα καίγοντας ανθρώπους, αλλά όταν φλεγόμαστε εμείς για χάρη της”».

Μπορεί ένα αμοιβαίο έγκλημα πολέμου να γίνει αφορμή για να γραφεί ένα λυρικό – ποιητικό μυθιστόρημα; Αυτό κατορθώνει η Μαρία Στεφανοπούλου με τον καλύτερο, κατά τη γνώμη μας, και βαθιά ανθρώπινο τρόπο. Συνέχεια

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΛΙΜΑ

του
Βαρλάμ Σαλάμοφ

Εκδ. Ίνδικτος, 2011,
μετάφραση Ελένη Μπακοπούλου.

Ο Βαρλάμ Σαλάμοφ, γεννιέται το 1907 στη μικρή πόλη Βολοντγκά, περίπου 500 χλμ. βόρεια της Μόσχας, η οποία κατά τον 19ο αιώνα είχε χρησιμοποιηθεί ως τόπος εξορίας των πολιτικών αντιπάλων του τσαρικού καθεστώτος, κυρίως διανοούμενων. Ο πατέρας του ήταν ιερέας με έντονη κοινωνική δράση, καθώς υποστήριζε τις σχέσεις με τους εξόριστους και συνέβαλε στην εκπαίδευση και στη διάδοση της γνώσης, ενώ είχε διατελέσει ιεραπόστολος στην Αλάσκα και γενικότερα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως άνθρωπος με ανοιχτούς ορίζοντες σκέψης, γεγονός που του δημιουργούσε προβλήματα με το καθεστώς.

Στα μαθητικά χρόνια τού Βαρλάμ Σαλάμοφ ξεσπά η Οκτωβριανή Επανάσταση. Το 1918 ολοκληρώνει τη φοίτησή του στο γυμνάσιο και το 1923 σε επαγγελματική σχολή. Το 1924, φεύγει για τη Μόσχα και το 1926 γίνεται δεκτός στη Σχολή Σοβιετικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Μόσχας. Συμμετέχει ενεργά στην μετεπαναστατική ζωή της μοσχοβίτικης νεολαίας. Ζει στην καρδιά των πολιτικών και πολιτιστικών γεγονότων της Μόσχας του ’20, «εκκολαπτόμενος ποιητής πολλά υποσχόμενος, παρακολουθεί από απόσταση αναπνοής στα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων και τις θεατρικές αίθουσες τον ανθό της ρωσικής πρωτοπορίας να πραγματοποιεί την ‘‘έφοδο στον ουρανό’’ με έναν πρωτοφανή οργασμό ιδεών, δημιουργικότητας, πειραματισμών, τόλμης, ατελείωτων λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών φιλονικιών, κατηγορηματικών ‘‘πάνω ’’ και κατηγορηματικών ‘‘κάτω’’, και μια γερή δόση αυθάδειας. Γνωρίζει τους σπουδαιότερους ανθρώπους των γραμμάτων και της τέχνης, τους καινούργιους ‘‘θεούς’’». (Από τον πρόλογο της Ελένης Μπακοπούλου) Συνέχεια

Το Μυθιστόρημα Ενός Ανθρώπου Δίχως Πεπρωμένο

«Όταν υπάρχει μοίρα, τότε η ελευθερία είναι αδύνατη˙ όταν όμως υπάρχει ελευθερία, θα πει ότι η μοίρα είμαστε εμείς οι ίδιοι»[1].

Με τα λόγια αυτά συνοψίζει τις σκέψεις του στο ερώτημα τι σήμαινε να είσαι «Εβραίος», αλλά και γενικά άνθρωπος, ο Γκιόργκι Κόβατς, ένας έφηβος Ούγγρος εβραϊκής καταγωγής, όπως τον έπλασε ο Ίμρε Κέρτες στο Μυθιστόρημα Ενός Ανθρώπου Δίχως Πεπρωμένο. Ο Κέρτες γεννήθηκε στην Βουδαπέστη στις 9 Νοεμβρίου του 1929, από εβραϊκή οικογένεια. Το 1944, σε ηλικία 14 χρόνων, εκτοπίστηκε για έναν χρόνο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς-Μπίργκεναου και κατόπιν σε εκείνο του Μπούχενβαλντ. Μετά την ήττα των Εθνικοσοσιαλιστών, επέστρεψε στην Βουδαπέστη, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του και στην συνέχεια εργάστηκε ως δημοσιογράφος και μεταφραστής. Εξ αιτίας των προβλημάτων που αντιμετώπιζε από το κομμουνιστικό καθεστώς της μεταπολεμικής Ουγγαρίας, το 1951 απολύθηκε από την εφημερίδα, όπου εργαζόταν και από το 1953 δούλευε ως συνεργαζόμενος δημοσιογράφος σε διάφορα έντυπα, ενώ παράλληλα έγραφε οπερέτες για να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Γνώστης της γερμανικής γλώσσας, μετέφρασε έργα των Νίτσε, Φρόυντ, Βιττγκενστάιν και Ελίας Κανέττι. Μετά το 1990 μετακόμισε στο Βερολίνο, αναζητώντας τους ρυθμούς μιας ζωής αλλοιώτικης από εκείνη της Βουδαπέστης. Το 2002 του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Πέθανε στις 31 Μαρτίου του 2016 στην Βουδαπέστη, σε ηλικία 86 ετών. Συνέχεια

Μωρίας Εγκώμιον

Εκδόσεις ΗΡΙΔΑΝΟΣ

Μετάφραση Στρατής Τσίκρας

1970/ σελ. 191

«Παρακαλώ τους συκοφάντες μου να καταλάβουν πως αφιέρωσα τα νειάτα μου μελετώντας με πάθος τ’ αρχαία γράμματα και με πολλά ξενύχτια μπόρεσα ν’ αποχτήσω μια μέτρια γνώση της λατινικής και της ελληνικής γλώσσας, όχι γιατί αναζητούσα κάποια μάταιη δόξα ή για να ευφράνω μ’ ασήμαντες χαρές το πνεύμα μου, αλλά για να ομορφύνω το ναό του Κυρίου, που τον ντροπιάζουν η αμάθεια και η βαρβαρότητα…» Desiderius / Erasmus

Μέσα από αυτό το σατιρικό βιβλίο του, ο Έρασμος, κάνει κριτική στους ασύδοτους και αδίστακτους ισχυρούς της γης, με σκοπό «να δασκαλέψει και να ορμηνέψει». Προσωποποιώντας την Μωρία, την  τρέλλα, τής δίνει φωνή και τής επιτρέπει να μιλήσει για τον εαυτό της, για την δύναμη που διαθέτει, την ακαταμάχητη γοητεία και τον έλεγχο που ασκεί πάνω στους ανθρώπους. Έτσι, η  τρέλλα «ελέγχοντας ειρωνικά τα σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά φαινόμενα», χωρίς πολλές πολλές τσιριμόνιες, περιγράφει ανάγλυφα και με λεπτομέρειες τα έργα και τις ημέρες αυτών που δρουν υπό την επιρροή της. Όμως, κατά τον Έρασμο, πώς να θυμώσεις με μία τρελλή, αφού υποτίθεται ότι δεν ξέρει τί λέει ή μάλλον, αφού είναι τρελή, δεν μπορεί να μιλήσει σοβαρά; Συνέχεια

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ

του Ιγνάσιο Ραμονέ

σελ. 186 / ΕΚΔΟΣΕΙΣ του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΑΙΩΝΑ

 Ο Ιγνάσιο Ραμονέ ήδη στην Εισαγωγή δίνει το στίγμα της Αυτοκρατορίας της επιτήρησης, που θα περιγράψει στην συνέχεια σε τέσσερα κεφάλαια:

«Με την βοήθεια ολοένα και πιο τελειοποιημένων αλγορίθμων, χιλιάδες ερευνητές, μηχανικοί, μαθηματικοί, στατιστικολόγοι, προγραμματιστές, ιχνηλατούν και ξεδιαλέγουν πληροφορίες, που παράγουμε εμείς οι ίδιοι. Δορυφόροι και δρόνοι με διαπεραστικό βλέμμα μάς παρακολουθούν από το διάστημα. Στα αεροδρόμια, βιομετρικοί σαρωτές αναλύουν το βάδισμά μας, «διαβάζουν» την ίριδα των ματιών μας και τα δακτυλικά μας αποτυπώματα. Υπέρυθρες κάμερες μετρούν τη θερμοκρασία του σώματός μας. Οι σιωπηλοί φακοί των βιντεοκαμερών μάς περνούν από κόσκινο στα πεζοδρόμια των πόλεων ή στους διαδρόμους των σουπερμάρκετ. Μας παρακολουθούν επίσης στο γραφείο, στους δρόμους, στο λεωφορείο, στην τράπεζα, στο μετρό, στα γήπεδο, στα πάρκινγκ, στα ασανσέρ, στα εμπορικά κέντρα, στα διόδια, στους σταθμούς, στα αεροδρόμια».

Ο συγγραφέας εξηγεί πώς έχει συγκροτηθεί μια χωρίς προηγούμενο συμμαχία κράτους, στρατιωτικών μηχανισμών ασφαλείας και των γιγάντιων βιομηχανιών του Ίντερνετ με στόχο να τεθεί το διαδίκτυο, όλο το διαδίκτυο και όλοι οι χρήστες του υπό παρακολούθηση, δηλαδή οι μισοί κάτοικοι του πλανήτη. Συνέχεια

Μουσώνες τα δέντρα δυσκολεύονται να ανασάνουν

Χ. Π. Σοφίας

Ποιήματα / Εκδόσεις Κουκκίδα

Το Μουσώνες τα δέντρα δυσκολεύονται να ανασάνουν είναι μια ποιητική συλλογή με μικρά και μεγάλα αλληγορικά αποφθέγματα. Στην αρχή ξεκινά με μια ρήση του Ανδρέα Εμπειρίκου θαναι η ποίησης σπερματική απόλυτα ερωτική η δεν θα υπάρχει. Εν συνεχεία, παρουσιάζει μια σειρά από ποιήματα που έχουν αναφορές στον άνθρωπο, στην φύση, στον έρωτα και στην καθημερινή ζωή.

Ενδεικτική παρουσίαση:

Θλιμμένα λουλούδια

Παραφυλάω να σε δω να φεύγεις
και τότε μπαίνω κρυφά στο σπίτι σου
και με τα δάκρυα μου ποτίζω τα λουλούδια σου
γι’ αυτό όταν γυρίζεις τα βλέπεις θλιμμένα

Θλίψη

Έχει τη θλίψη των κοριτσιών
που γεννήθηκαν από δέντρα

και τα καλοκαίρια όταν δύει ο ήλιος
βγαίνει και συλλέγει τις μοναχικές αράχνες
Συνέχεια

Η Τέχνη της Κοινωνικής Αναρρίχησης

Δοκίμιο προς χρήσιν των αυλικών 

του Βαρώνου  Χόλμπαχ 

Εκδόσεις Άγρα

Ο Βαρώνος Χόλμπαχ (Paul Henri Baron d’ Holbach) γεννιέται στη Ρηνανία της Γερμανίας (Edesheim) το 1723 και πεθαίνει στο Παρίσι τον Ιανουάριο του 1789, λίγους μήνες μετά την κατάληψη της Βαστίλλης. Μικρός εγκαθίσταται στο Παρίσι, κοντά στον πλούσιο θείο του Φρανσουά, αδελφό της μητέρας του. Από εκείνον κληρονομεί το όνομά του, τον τίτλο του (Baron) και τη σημαντική περιουσία του.

Το 1744 σπουδάζει νομικά στο Πανεπιστήμιο του Leiden ενώ το 1749 επιστρέφει στο Παρίσι και αποκτά την γαλλική υπηκοότητα.

Ένα έτος μετά, στην οδό Ρουαγιάλ (Royale), αγοράζει ένα σπίτι το οποίο με τον καιρό, μετατρέπεται σε έναν χώρο που επί 30 χρόνια (από το 1750 έως το 1780) φιλοξενεί τα μεγαλύτερα μυαλά του Γαλλικού, και όχι μόνο, Διαφωτισμού. Ο μαθηματικός Ντ’ Αλαμπέρ, ο φιλόσοφος και μυθιστοριογράφος Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, ο εγκυκλοπαιδιστής Ντενίς Ντιντερό, ο φιλόσοφος Κλωντ Ελβέτιος, ο ιστορικός Έντουαρτ Γίββων (Gibbon), ο θεολόγος και φυσικός φιλόσοφος Ζοζέφ Πρίστλυ, ο φιλόσοφος Νταίηβιντ Χιούμ, ο οικονομολόγος Άνταμ Σμιθ (και πολλοί άλλοι), είναι φίλοι του και συχνοί επισκέπτες στο διάσημο «σπίτι της φιλοσοφίας».

Ο Χόλμπαχ εκτός από εξαιρετικός χαρακτήρας και ιδιαίτερα γενναιόδωρος είναι συγχρόνως ένας σοβαρός υλιστής και αθεϊστής φιλόσοφος και λόγιος. Γενικότερα βασίζει τη φιλοσοφία του στη Φύση και θέτει το έλλογο όν ως κέντρο των πάντων. Επίσης επιχειρηματολογεί για την αποδέσμευση της ηθικής από κάθε είδους θρησκευτικό δόγμα. Συνέχεια

Τί μπορεί να κάνει η ιστορία

Εναρκτήριο μάθημα του Patrich Boucheron στο Collége de France

σελ. 63 / Εκδόσεις Πόλις, 2017

Ο γάλλος καθηγητής ιστορίας Patrich Boucheron σε μια ομιλία του στο εναρκτήριο μάθημα στο Collθge de France στις 17 Δεκεμβρίου 2015 («Τι μπορεί να κάνει η ιστορία», εκδ. Πόλις) μεταξύ άλλων προτρέπει σ’ ένα χώρο, όπου «διασταυρώνονται την ίδια στιγμή και από καιρό αρχαία κείμενα και σύγχρονες υποθέσεις, κείμενα που μας καλούν να τα αναγνώσουμε αργά και προσεκτικά, υποθέσεις που επισπεύδουν τη λαχτάρα μας να απαντήσουμε το ταχύτερο στις επιτακτικές ανάγκες του παρόντος» στην συμφιλίωση της ευρυμάθειας με την φαντασία.

Της ευρυμάθειας, γιατί η συνεχής έγνοια της γνώσης είναι αυτό, που μας επιτρέπει να αντιστεκόμαστε στα ολέθρια, όπως τα χαρακτηρίζει εγχειρήματα κάθε εξουσίας, η οποία θέλει να απαλείψει το πραγματικό, στ’ όνομα του ρεαλισμού των καθημερινών πραγμάτων. Και της φαντασίας, «γιατί είναι μια μορφή φιλοξενίας και μας επιτρέπει να υποδεχθούμε αυτό που, στην αίσθηση του παρόντος, ερεθίζει την επιθυμία ετερότητας». Συνέχεια

Η ταράτσα της Μπουμπουλίνας

Καταστολή και βασανιστήρια στην Ελλάδα του ’67-’69

Κωστής Γιούργος, Τάκης Καμπύλης

Τζέιμς Μπέκετ (1969), Athénes Presse Libre (1969)

 Εκδόσεις Ποταμός, 2009 / σελ. 139

Η έκδοση ξεκινά με ένα επτασέλιδο κείμενο που υπογράφει ο Κωστής Γιούργος με τον τίτλο «ΑΛΛΩΝ Ο ΚΛΗΡΟΣ».

«Άλλων ο κλήρος έγραφε ΕΑΤ-ΕΣΑ. Και άλλων Ιππόδρομος. Καραϊσκάκη. Στρατόπεδο Παύλος Μελάς, Διονύσου, Πεζοναυτών Αγίας Παρασκευής, Αντιτορπιλικό Έλλη. Ασφάλεια Πειραιώς Ηρακλείου, Πατρών, Τριπόλεως, Χανίων, Λαρίσης, Ιωαννίνων, Αστυνομικό Τμήμα Κυψέλης, Πατησίων, Νέας Ιωνίας, Περισσού, Χολαργού, Κυπριάδου, Αιγάλεω, Νέου Ψυχικού, Λαυρίου…

Ο δικός σας έγραφε οδός Μπουμπουλίνας.

Και ταράτσα, φάλαγγα, ξύλο, χυδαιότητες, εξευτελισμοί, ταπεινώσεις, τρομοκράτηση. Προσβολές, τρομοκράτηση, «να σε εξευτελίσουν, να σε λυγίσουν, να νιώσεις ταπεινωμένος, ξεχασμένος, ψυχικά τελειωμένος», να «σπάσεις». Και υπόγεια. Στα κελιά της απομόνωσης και στους απόπατους, στα ούρα που λιμνάζουν στο μισοφωτισμένο διάδρομο, τα αίματα που ξεραίνονται στους τοίχους· τις φωνές, τα ουρλιαχτά του πόνου, το γδούπο των χτυπημάτων του κορμιού που σωριάζεται στο τσιμέντο· τις στριγκλιές των γυναικών, τις βρισιές. Τα γουρούνια: «Τον Χριστό σου, πουτάνα, πούστη, τη μάνα σου, την αδερφή σου, τη δημοκρατία σας, κωλόπαιδα, εδώ θα σβήσετε, θα σπάσετε, θα ξεχάσετε, θα ξεράσετε, μίλα, μωρή, μίλα ρε…». Να στραπατσάρουν –αυτήν την λέξη δεν χρησιμοποίησες, Νίκο, καλέ μου-, να «σου στραπατσάρουν την προσωπικότητα, να σε εξευτελίσουν, να νιώσεις ταπεινωμένος, ξεχασμένος, ψυχικά τελειωμένος, να λυγίσεις. Σ’ αυτό απέβλεπαν… σ’ αυτό αποβλέπουν τα βασανιστήρια…».

Οδός Μπουμπουλίνας 18 και Τοσίτσα γωνία. «Υποδιεύθυνσις Γενικής Ασφαλείας Αθηνών». Απέναντι, διαγωνίως, το Πολυτεχνείο, ακριβώς μπροστά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το «Κεντρικόν Μαιευτήριον Αθηνών» στην άλλη γωνία. Συνέχεια

Τὸ φτέρνισμα

Σχετικὰ μὲ τὸ προηγούμενο κείμενο παρουσίασης του βιβλίου ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ, δημοσιεύουμε ἕνα ἀκόμη ἀνέκδοτο ἀπὸ τὸ βιβλίο Η ΠΙΠΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ (Ἐκδόσεις Κίχλη).

Ὁ Στάλιν διαβάζει τὴν εἰσήγησή του στὸ συνέδριο τοῦ Κόμματος. Οἱ σύνεδροι παρακολουθοῦν  μὲ προσοχὴ καὶ σεβασμὸ. Δεν πέφτει καρφίτσα. Ξαφνικὰ ἀκούγεται ἕνα φτέρνισμα.

Ὁ Στάλιν διακόπτει, σηκώνει βλοσυρὸς τὰ μάτια άπὸ τὰ χαρτιά του καὶ ρωτάει:

– Ποιός φτερνίστηκε;

Δὲν μιλάει κανεἰς. Ὁ Στάλιν ἀποφασιστικὰ διατάζει: Συνέχεια

ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ

της SHEILA FITZPATRICK

σελ. 645 / Εκδ. Μεταίχμιο

Η αυστραλέζα ιστορικός Sheila Fitzpatrick, η οποία ειδικεύεται στην ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης, στην Εισαγωγή του βιβλίου σκιαγραφεί τονρόλο των «Συμβούλων» του Στάλιν προετοιμάζοντάς μας για μιαπραγματικά συγκλονιστική συνέχεια: «Αυτή η ομάδα –γύρω στα δέκα δώδεκα άτομασε οποιαδήποτε δεδομένη περίοδο, όλοι άντρες– δημιουργήθηκε την δεκαετία του 1920, συγκρούστηκε με τις ομάδες της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Λεβ Τρότσκι και τον Γκριγκόρι Ζινόβιεφ μετά τον θάνατο του Λένιν, και περιέργως συνέχισε να υπάρχει επί τριάντα χρόνια, δείχνοντας μια ικανότητα ως φοίνικας να αναγεννάται και να επιβιώνει από καταστάσεις που την απειλούσαν, όπως οι Μεγάλες Εκκαθαρίσεις, η παράνοια των τελευταίων χρόνων του Στάλιν και οι κίνδυνοι της μεταβατικής μετά Στάλιν εποχής. Τριάντα χρόνια είναι μεγάλο διάστημα για να συνεχίσει να λειτουργεί μια ομάδα στην πολιτική, ακόμα και σε πολιτικά κλίματα λιγότερα θανατηφόρα από εκείνα της Σοβιετικής Ένωσης υπό τον Στάλιν. Η ομάδα διαλύθηκε τελικά το 1957, όταν ένα μέλος της (ο Νικήτα Χρουστσώφ) έγινε ο νέος αρχηγός και απομάκρυνε τους υπόλοιπους».

Η Fitzpatrick εξηγεί ότι τα πρόσωπα αυτά, παρ’ ότι δεν διεκδικούσαν την ηγεσία από τον Στάλιν, όχι μόνο δεν αποτελούσαν διακοσμητικά στοιχεία ή απλά μέλη της ακολουθίας του σαν γραμματείς ή μυστικοί αστυνομικοί, όχι μόνο δεν ήταν πολιτικά ανύπαρκτα, αλλά αντίθετα διοικούσαν σημαντικούς τομείς, όπως ο στρατός και η βαριά βιομηχανία. Έτσι παρ’ ότι ο Στάλιν δεν χρειαζόταν την συμφωνία τους, όταν αυτή απουσίαζε εκείνος ορισμένες φορές οπισθοχωρούσε ή απλώς περίμενε να αλλάξουν στάση.

Αλλά για ποιους πρόκειται; Συνέχεια

«Τα πιο πολλά βασανιστήρια τα πέρασε μια Τασούλα»

Τον Απρίλιο του 2018, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο, το βιβλίο με τίτλο: «Τα πιο πολλά βασανιστήρια τα πέρασε μια Τασούλα. Οι μαρτυρίες της Τασούλας Μουτάκη και του Ηλία Ιωαννάκη για την 7η Μεραρχία του ΔΣΕ στη Θράκη, την υπερορία και τον επαναπατρισμό», επιμέλεια: Κ. Τσέκου, Β. Δαλκαβούκης, Μ. Μποντίλα.

Το βιβλίο περιλαμβάνει τις μαρτυρίες, με τη μορφή συνεντεύξεων της Τασούλας Μουτάκη, ασυρματίστριας της 7ης Μεραρχίας και του γιού της Η. Ιωαννάκη, σχετικά με τα βασανιστήρια που υπέστησαν συγκεκριμένοι μαχητές της μεραρχίας από συντρόφους τους κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’40 και συγκεκριμένα το 1949. Παράλληλα με τις δύο μαρτυρίες, η Κατερίνα Τσέκου μάς εισάγει στη πολυπλοκότητα του συγκεκριμένου θέματος των βασανιστηρίων και πως αυτά σχετίζονται με τις κεντρικές αποφάσεις του ΚΚΕ. Ο Βασίλης Δαλκαβούκης, στο επίμετρο του με τίτλο, «Μια ιστορία από τα κάτω-κάτω» επισημαίνει την απουσία των «κοινοτήτων μνήμης» που θα διαχειριστούν και θα μετασχηματίσουν σε ένα αφήγημα δίπλα στα υπόλοιπα τις μαρτυρίες από τη δεκαετία του ’40. Ενώ η Μαρία Μποντίλα, στο δικό της κείμενο αναδιφεί στο ζήτημα της συντροφικής βίας και πως αυτή καλλιεργήθηκε και αναπτύχθηκε από το κόμμα. Συνέχεια

Στη σωφρονιστική αποικία

του Franz Kafka

Εκδ. Κίχλη / Α΄ Έκδοση Φεβρουάριος 2017

σελ. 190

«ΕΝΑΣ ΑΠΕΙΘΑΡΧΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ καταδικάζεται σε θάνατο. Την απόφαση θα εκτελέσει ένα «ιδιόρρυθμο» μηχάνημα εγγράφοντας με αιχμηρές ακίδες πάνω στο γυμνό του σώμα το παράπτωμά του. Βαρύνοντα ρόλο παίζουν δύο πρόσωπα: ο αξιωματικός, που ενδιαφέρεται μόνο για την καλή λειτουργία της μηχανής, και ο ερευνητής ταξιδιώτης, που αν και εκφράζει την αντίθεσή του ουσιαστικά παραμένει αμέτοχος και φροντίζει να αποδράσει τάχιστα από το ζοφερό τόπο. Συνέχεια

Δύο ἀκόμη…

Δύο ἀκόμη άνέκδοτα ἀπὸ τὸ βιβλίο ἡ πίπα του Στάλιν:

α) Τὸ καλύτερο ἀνέκδοτο

Ἕνας δικαστὴς βγαίνει ἀπό τὴν αἴθουσα τοῦ δικαστηρίου σκασμένος στα γέλια.

Τὸν βλέπει ἕνας συνάδελφὸς του καὶ ἐρωτᾶ:

– Τὶ ἔγινε;

– Ἄκουσα ἕνα ξεκαρδιστικὸ άνέκδοτο! Ἀπίστευτο! Συνέχεια

Η ΠΙΠΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ (ΑΝΤΙ)ΣΟΒΙΕΤΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ

Εισαγωγή, ανθολόγηση, απόδοση Γιώργος Τσακνιάς

σελ. 210

Α΄ Εκδοση Δεκέμβριος 2017

Β́  Έκδοση Φεβρουάριος 2018

Εκδ. Κίχλη

Στην ιδιαίτερα κατατοπιστική Εισαγωγή της Ανθολογίας αυτής των (αντι)σοβιετικών ανεκδότων, ο Γιώργος Τσακνιάς κατ’ αρχάς παρατηρεί ότι η εμφάνισή τους καταγράφεται ήδη από τα πρώτα χρόνια της εγκαθίδρυσης του σοβιετικού καθεστώτος παρά τις διώξεις όσων συλλαμβάνονταν, όχι μόνο να τα λένε αλλά και απλώς να τα ακούν· πρόκειται για ανέκδοτα που ασκούσαν κριτική ή γελοιοποιούσαν την εξουσία του καθεστώτος και την μαρξιστική λενινιστική ιδεολογία. Τα ανέκδοτα είχαν σε πολλές περιπτώσεις δεκάδες παραλλαγές, καθώς ήταν δημιούργημα αφ’ ενός του προφορικού λόγου και αφ’ ετέρου μιας «περιπλάνησης» στην αχανή και πολυπολιτισμική ΕΣΣΔ, αλλά και σε ολόκληρο το ανατολικό μπλοκ. Συνέχεια

ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ

του An Archos

Εκδ. Αλεξάνδρεια / Ά Έκδοση Σεπτέμβριος 2018

σελ. 64

Το βιβλιαράκι αυτό αναφέρεται συνοπτικά στην προέλευση και στην χρήση συμβόλων όπως η Κόκκινη Σημαία, η Μαύρη Σημαία, η Κοκκινόμαυρη Σημαία, το Σαμπό, η Μαύρη Γάτα, (η Αγριόγατα), το Μαύρο Ρόδο, ο Αναρχικός Μαύρος Σταυρός και το Α σε κύκλο, ενώ περιέχει επίσης ένα έγχρωμο ένθετο δεκαεξασέλιδο όπου απεικονίζεται ποικιλία παραλλαγών συμβόλων με μαύρες σημαίες, αλφάδια και σύμβολα διαφόρων τάσεων.

Παραθέτουμε ενδεικτικά την προέλευση του Μαύρο Ρόδου όπως αυτή αναφέρεται στην παρούσα έκδοση.

Το Μαύρο Ρόδο

Πρέπει εξ αρχής να διευκρινήσουμε ότι μαύρο ρόδο δεν υφίσταται σε φυσική μορφή. Αυτό που εκλαμβάνουμε ως μαύρο ρόδο, είναι είτε πολύ βαθύ κόκκινο ρόδο είτε τεχνητά χρωματισμένο. Συνέχεια

Οι εξόριστοι

του Π. Οικονομόπουλου

Εκδόσεις Άρδην

Πρόκειται για ένα ιστορικό-πολιτικό μυθιστόρημα που παρουσιάζει, με ρεαλιστικό και ανθρώπινο τρόπο, τις συνθήκες της ζωής των διωκόμενων για πολιτικούς λόγους την περίοδο του ελληνικού εμφυλίου πολέμου. Από το βιβλίο λείπουν οι επικοί αγωνιστικοί φανφαρονισμοί, που συνήθως πλεονάζουν σε εξιστορήσεις για την συγκεκριμένη περίοδο, και αυτό είναι το δυνατό σημείο του βιβλίου. Οι περιγραφές είναι βιωματικές και γίνονται ζωντανές εικόνες στο μυαλό του αναγνώστη, που αυτόματα τις συγκρίνει με την σημερινή πραγματικότητα. Ταυτόχρονα οι περιγραφές των αστυφυλάκων, των βασανιστών, των στρατιωτικών, των κρατουμένων, των βασανιζόμενων, των διαδηλωτών, των κομματικών της ΟΠΛΑ, των απλών καθημερινών ανθρώπων, είναι ψυχογραφική και τελικά γεννούν στον αναγνώστη ένα μάλλον βασανιστικό, αλλά ειλικρινές συμπέρασμα, για την ελληνική κοινωνία του Εμφυλίου. Παρακάτω παρατίθενται το βιογραφικό του συγγραφέα και η περιγραφή του οπισθόφυλλου. Συνέχεια

Τζώρτζ Όργουελ. Ένας συντηρητικός αναρχικός

του ΖΑΝ-ΚΛΩΝΤ ΜΙΣΕΛ
σελ.156
εκδ. Μάγμα
Μάρτιος 2018

Ο Ζαν Κλωντ Μισέλ γεννημένος το 1950, πρώην μέλος του ΚΚΓ μέχρι το 1979, στράφηκε έκτοτε προς ελευθεριακές κατευθύνσεις, ενώ ταυτόχρονα εργάζεται ως καθηγητής φιλοσοφίας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και θεωρείται από τους εισηγητές της σκέψης του Όργουελ στην Γαλλία.

Στην πρώτη ενότητα με τον τίτλο Το νόημα της ελευθερίας, δηλαδή το νόημα της γλώσσας (1984) ο συγγραφέας τονίζει εξ αρχής την σημασία της κατανόησης του ρόλου που παίζει η γλώσσα στην εγκαθίδρυση μιας κοινωνίας ολοκληρωτικού τύπου, στην σκέψη και στην φιλοσοφία του Όργουελ.

Ο συγγραφέας θυμίζει ότι παρ’ ότι ο Όργουελ δεν ένιωσε ποτέ του την παραμικρή έλξη για τον μύθο της Σοβιετικής Ένωσης, σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος των διανοούμενων της εποχής του, χρειάστηκε η εμπειρία της συμμετοχής στον Ισπανικό Εμφύλιο προκειμένου να αισθανθεί την ανάγκη να καταγγείλει τον σταλινισμό ως προς την ουσία του, εκτιμώντας τον Αύγουστο του 1937 ότι «το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι τώρα το βασικό αντεπαναστατικό κόμμα». Ο Όργουελ, βέβαια, είχε την οξυδέρκεια να απέχει με σαφή τρόπο από θέσεις και θεωρίες που αντιμετώπιζαν την ΕΣΣΔ ως «εκφυλισμένο εργατικό κράτος», ενώ κατέληξε εύκολα σχετικά με το ισπανικό ζήτημα στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχει πιο αηδιαστικό πράγμα σ’ όλη αυτή την ιστορία από τον τρόπο με τον οποίο ο λεγόμενος αντιφασιστικός τύπος της Αγγλίας κάλυψε την όλη υπόθεση», όπως μεταξύ άλλων έγραψε στην Επιστολή προς τον G. Gorer τον Αύγουστο του 1937. Συνέχεια

Πυ­ρο­βο­λή­στε πρώ­τα τις γυ­ναί­κες

της Εileen mac donald

Έκδόσεις Γραφές

«Πυ­ρο­βο­λή­στε πρώ­τα τις γυ­ναί­κες» εί­ναι η α­νε­πί­ση­μη προ­τρο­πή της γερ­μα­νι­κής α­στυ­νο­μί­ας στους ά­ντρες της, στην πε­ρί­πτω­ση που έρ­θουν α­ντι­μέ­τω­ποι με ο­μά­δα τρο­μο­κρα­τών…»… ό­πως ε­ξη­γεί η συγ­γρα­φέ­ας, η ο­ποί­α «α­να­ζή­τη­σε και κα­τόρ­θω­σε να πά­ρει συ­νε­ντεύ­ξεις α­πό διά­φο­ρες γυ­ναί­κες που εν­στερ­νί­στη­καν τη χρή­ση βί­ας ως μέ­σο για την ε­πί­τευ­ξη των πο­λι­τι­κών τους στό­χων…».

Έ­νας α­πό τους σκο­πούς του βι­βλί­ου εί­ναι, σύμ­φω­να με τη συγ­γρα­φέ­α, «να τις φέ­ρει πιε­στι­κά α­ντι­μέ­τω­πες με τις συ­νέ­πειες των πρά­ξε­ών τους, πριν προ­σπα­θή­σει να κα­τα­λή­ξει σε κά­ποια συ­μπε­ρά­σμα­τα για τη «φύ­ση» της γυ­ναι­κείας βί­ας». Ι­δα­νι­κή δι­καιο­λο­γί­α ή και …άλ­λο­θι για κά­ποιον ευ­κο­λό­πι­στο. Και δια­βά­ζο­ντας το βι­βλί­ο μό­νο τέ­τοιος δεν πρέ­πει να εί­ναι κα­νείς. Η συγ­γρα­φέ­ας «α­γω­νί­ζε­ται» να βρει κοι­νά στοι­χεί­α με­τα­ξύ δια­φο­ρε­τι­κών αν­θρώ­πων, με δια­φο­ρε­τι­κούς σκο­πούς, α­πό­ψεις και πρα­κτι­κές. Έ­τσι –διό­λου α­θώ­α–, α­να­κα­τεύ­ο­νται έ­νο­πλες α­ρι­στε­ρές ή Πα­λαι­στί­νιες α­γω­νί­στριες, με πρά­κτο­ρες ο­λο­κλη­ρω­τι­κών κα­θε­στώ­των ή α­κό­μα και φα­σί­στες, έ­τσι ώ­στε, στο τέ­λος, η ί­δια η συγ­γρα­φέ­ας να εκ­βιά­ζει το α­πο­τέ­λε­σμα της σύ­γκρι­σης: χρη­σι­μο­ποί­η­σαν ό­λες τη βί­α. Γε­νι­κό συ­μπέ­ρα­σμα, α­ό­ρι­στο και …βο­λι­κό για κά­ποιους, ι­διαί­τε­ρα στους τω­ρι­νούς χα­λε­πούς και­ρούς…Και ε­νώ η ί­δια, ό­πως α­να­φέ­ρει, δεν θέ­λει να πά­ρει θέ­ση και να κρί­νει τέ­τοιες α­πό­ψεις ή πρα­κτι­κές, χρη­σι­μο­ποιεί χα­ρα­κτη­ρι­σμούς, οι ο­ποί­οι μας θυ­μί­ζουν τις κα­τα­θέ­σεις των μπά­τσων-χα­φιέ­δων κα­τη­γό­ρων στη πρό­σφα­τη δί­κη της Ε.Ο. 17Ν.

Το κα­λύ­τε­ρο πά­ντως εί­ναι να κρί­νει κα­νείς α­πό τα λό­για των ί­διων των α­γω­νι­στριών: γυ­ναί­κες της Ε­ΤΑ, Πα­λαι­στί­νιες α­γω­νί­στριες, γυ­ναί­κες-μέ­λη του ΙRΑ ή των Ε­ρυ­θρών Τα­ξιαρ­χιών, της RAF ή της Rote Zora… Συνέχεια

Βινύλιο, τα καλύτερά μας χρόνια

του Γιάννη Αλεξίου

Εκδόσεις ΦΑΡΦΟΥΛΑΣ

Λίγα λόγια για το «ροκ»

Πολλοί αναλυτές της δεκαετίας του ’60 ακόμα και σήμερα αναρωτιούνται αν οι στίχοι της ροκ και η μουσική τους επένδυση, επέδρασαν και συνέβαλαν στη διαμόρφωση του τρόπου σκέψης της Δυτικής νεολαίας (και όχι μόνο) ή αν, αντιθέτως, οι παγκόσμιες καταστάσεις της συγκεκριμένης δεκαετίας και η έντονη αμφισβήτησή τους από τους νέους, επηρέασε τους μουσικούς και αυτό εκφράστηκε μέσα από τα έργα τους, σχεδόν σε όλο το φάσμα του ροκ (μπλουζ – φολκ ροκ – ροκ εντ ρολ και αργότερα τζαζ-ροκ φούζιον – πανκ – χέβι μέταλ – χαρντ ροκ κ.ά.).

Όπως και να έχει, ο πόλεμος του Βιετνάμ, η δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Τσε Γκεβάρα, ο διάσπαρτος και πολυπλόκαμος ρατσισμός σε όλο τον κόσμο, η συμπεριφορά της κυρίαρχης τάξης που στήριζε (όπως κάνει πάντα) και επέβαλε τα συμφέροντά της, επέσυραν τον προβληματισμό, την αντίδραση και την αμφισβήτηση ενάντια σε κάθε είδους συντηρητισμό. Από αυτήν την ραγδαία ριζοσπαστικοποίηση της νεολαίας ξεπηδούν τα διάφορα κινήματα κατά του ρατσισμού, της ανισότητας, της εκμετάλλευσης, του πολέμου, της ατομικής βόμβας και ξεσπούν εξεγέρσεις, όπως αυτή του Μάη του ’68, που το Παρίσι ξεσηκώνεται από μια χούφτα φοιτητές, και στήνει οδοφράγματα πηγαίνοντας κόντρα σε κάθε παγιωμένο (εκ του πήγνυμι = παγώνω / είμαι αμετακίνητος) τρόπο σκέψης και στάσης του …«κατεστημένου».

Αντιπολεμικά και επαναστατικά συνθήματα διαχέονταν σε όλο τον κόσμο μέσω της μουσικής με πρωταρχικά τα μηνύματα αγάπης, ελευθερίας (…All you need is love…  Beatles) αλλά και αντίστασης, εξέγερσης … Συνέχεια