Category Archives: Βιβλία

Παρουσίαση βιβλίων

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ

του Ιγνάσιο Ραμονέ

σελ. 186 / ΕΚΔΟΣΕΙΣ του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΑΙΩΝΑ

 Ο Ιγνάσιο Ραμονέ ήδη στην Εισαγωγή δίνει το στίγμα της Αυτοκρατορίας της επιτήρησης, που θα περιγράψει στην συνέχεια σε τέσσερα κεφάλαια:

«Με την βοήθεια ολοένα και πιο τελειοποιημένων αλγορίθμων, χιλιάδες ερευνητές, μηχανικοί, μαθηματικοί, στατιστικολόγοι, προγραμματιστές, ιχνηλατούν και ξεδιαλέγουν πληροφορίες, που παράγουμε εμείς οι ίδιοι. Δορυφόροι και δρόνοι με διαπεραστικό βλέμμα μάς παρακολουθούν από το διάστημα. Στα αεροδρόμια, βιομετρικοί σαρωτές αναλύουν το βάδισμά μας, «διαβάζουν» την ίριδα των ματιών μας και τα δακτυλικά μας αποτυπώματα. Υπέρυθρες κάμερες μετρούν τη θερμοκρασία του σώματός μας. Οι σιωπηλοί φακοί των βιντεοκαμερών μάς περνούν από κόσκινο στα πεζοδρόμια των πόλεων ή στους διαδρόμους των σουπερμάρκετ. Μας παρακολουθούν επίσης στο γραφείο, στους δρόμους, στο λεωφορείο, στην τράπεζα, στο μετρό, στα γήπεδο, στα πάρκινγκ, στα ασανσέρ, στα εμπορικά κέντρα, στα διόδια, στους σταθμούς, στα αεροδρόμια».

Ο συγγραφέας εξηγεί πώς έχει συγκροτηθεί μια χωρίς προηγούμενο συμμαχία κράτους, στρατιωτικών μηχανισμών ασφαλείας και των γιγάντιων βιομηχανιών του Ίντερνετ με στόχο να τεθεί το διαδίκτυο, όλο το διαδίκτυο και όλοι οι χρήστες του υπό παρακολούθηση, δηλαδή οι μισοί κάτοικοι του πλανήτη. Συνέχεια

Μουσσώνες τα δέντρα δυσκολεύονται να ανασάνουν

Χ. Π. Σοφίας

Ποιήματα / Εκδόσεις Κουκκίδα

Το Μουσσώνες τα δέντρα δυσκολεύονται να ανασάνουν είναι μια ποιητική συλλογή με μικρά και μεγάλα αλληγορικά αποφθέγματα. Στην αρχή ξεκινά με μια ρήση του Ανδρέα Εμπειρίκου θαναι η ποίησης σπερματική απόλυτα ερωτική η δεν θα υπάρχει. Εν συνεχεία, παρουσιάζει μια σειρά από ποιήματα που έχουν αναφορές στον άνθρωπο, στην φύση, στον έρωτα και στην καθημερινή ζωή.

Ενδεικτική παρουσίαση:

Θλιμμένα λουλούδια

Παραφυλάω να σε δω να φεύγεις
και τότε μπαίνω κρυφά στο σπίτι σου
και με τα δάκρυα μου ποτίζω τα λουλούδια σου
γι’ αυτό όταν γυρίζεις τα βλέπεις θλιμμένα

Θλίψη

Έχει τη θλίψη των κοριτσιών
που γεννήθηκαν από δέντρα

και τα καλοκαίρια όταν δύει ο ήλιος
βγαίνει και συλλέγει τις μοναχικές αράχνες
Συνέχεια

Η Τέχνη της Κοινωνικής Αναρρίχησης

Δοκίμιο προς χρήσιν των αυλικών 

του Βαρώνου  Χόλμπαχ 

Εκδόσεις Άγρα

Ο Βαρώνος Χόλμπαχ (Paul Henri Baron d’ Holbach) γεννιέται στη Ρηνανία της Γερμανίας (Edesheim) το 1723 και πεθαίνει στο Παρίσι τον Ιανουάριο του 1789, λίγους μήνες μετά την κατάληψη της Βαστίλλης. Μικρός εγκαθίσταται στο Παρίσι, κοντά στον πλούσιο θείο του Φρανσουά, αδελφό της μητέρας του. Από εκείνον κληρονομεί το όνομά του, τον τίτλο του (Baron) και τη σημαντική περιουσία του.

Το 1744 σπουδάζει νομικά στο Πανεπιστήμιο του Leiden ενώ το 1749 επιστρέφει στο Παρίσι και αποκτά την γαλλική υπηκοότητα.

Ένα έτος μετά, στην οδό Ρουαγιάλ (Royale), αγοράζει ένα σπίτι το οποίο με τον καιρό, μετατρέπεται σε έναν χώρο που επί 30 χρόνια (από το 1750 έως το 1780) φιλοξενεί τα μεγαλύτερα μυαλά του Γαλλικού, και όχι μόνο, Διαφωτισμού. Ο μαθηματικός Ντ’ Αλαμπέρ, ο φιλόσοφος και μυθιστοριογράφος Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, ο εγκυκλοπαιδιστής Ντενίς Ντιντερό, ο φιλόσοφος Κλωντ Ελβέτιος, ο ιστορικός Έντουαρτ Γίββων (Gibbon), ο θεολόγος και φυσικός φιλόσοφος Ζοζέφ Πρίστλυ, ο φιλόσοφος Νταίηβιντ Χιούμ, ο οικονομολόγος Άνταμ Σμιθ (και πολλοί άλλοι), είναι φίλοι του και συχνοί επισκέπτες στο διάσημο «σπίτι της φιλοσοφίας».

Ο Χόλμπαχ εκτός από εξαιρετικός χαρακτήρας και ιδιαίτερα γενναιόδωρος είναι συγχρόνως ένας σοβαρός υλιστής και αθεϊστής φιλόσοφος και λόγιος. Γενικότερα βασίζει τη φιλοσοφία του στη Φύση και θέτει το έλλογο όν ως κέντρο των πάντων. Επίσης επιχειρηματολογεί για την αποδέσμευση της ηθικής από κάθε είδους θρησκευτικό δόγμα. Συνέχεια

Τί μπορεί να κάνει η ιστορία

Εναρκτήριο μάθημα του Patrich Boucheron στο Collége de France

σελ. 63 / Εκδόσεις Πόλις, 2017

Ο γάλλος καθηγητής ιστορίας Patrich Boucheron σε μια ομιλία του στο εναρκτήριο μάθημα στο Collθge de France στις 17 Δεκεμβρίου 2015 («Τι μπορεί να κάνει η ιστορία», εκδ. Πόλις) μεταξύ άλλων προτρέπει σ’ ένα χώρο, όπου «διασταυρώνονται την ίδια στιγμή και από καιρό αρχαία κείμενα και σύγχρονες υποθέσεις, κείμενα που μας καλούν να τα αναγνώσουμε αργά και προσεκτικά, υποθέσεις που επισπεύδουν τη λαχτάρα μας να απαντήσουμε το ταχύτερο στις επιτακτικές ανάγκες του παρόντος» στην συμφιλίωση της ευρυμάθειας με την φαντασία.

Της ευρυμάθειας, γιατί η συνεχής έγνοια της γνώσης είναι αυτό, που μας επιτρέπει να αντιστεκόμαστε στα ολέθρια, όπως τα χαρακτηρίζει εγχειρήματα κάθε εξουσίας, η οποία θέλει να απαλείψει το πραγματικό, στ’ όνομα του ρεαλισμού των καθημερινών πραγμάτων. Και της φαντασίας, «γιατί είναι μια μορφή φιλοξενίας και μας επιτρέπει να υποδεχθούμε αυτό που, στην αίσθηση του παρόντος, ερεθίζει την επιθυμία ετερότητας». Συνέχεια

Η ταράτσα της Μπουμπουλίνας

Καταστολή και βασανιστήρια στην Ελλάδα του ’67-’69

Κωστής Γιούργος, Τάκης Καμπύλης

Τζέιμς Μπέκετ (1969), Athénes Presse Libre (1969)

 Εκδόσεις Ποταμός, 2009 / σελ. 139

Η έκδοση ξεκινά με ένα επτασέλιδο κείμενο που υπογράφει ο Κωστής Γιούργος με τον τίτλο «ΑΛΛΩΝ Ο ΚΛΗΡΟΣ».

«Άλλων ο κλήρος έγραφε ΕΑΤ-ΕΣΑ. Και άλλων Ιππόδρομος. Καραϊσκάκη. Στρατόπεδο Παύλος Μελάς, Διονύσου, Πεζοναυτών Αγίας Παρασκευής, Αντιτορπιλικό Έλλη. Ασφάλεια Πειραιώς Ηρακλείου, Πατρών, Τριπόλεως, Χανίων, Λαρίσης, Ιωαννίνων, Αστυνομικό Τμήμα Κυψέλης, Πατησίων, Νέας Ιωνίας, Περισσού, Χολαργού, Κυπριάδου, Αιγάλεω, Νέου Ψυχικού, Λαυρίου…

Ο δικός σας έγραφε οδός Μπουμπουλίνας.

Και ταράτσα, φάλαγγα, ξύλο, χυδαιότητες, εξευτελισμοί, ταπεινώσεις, τρομοκράτηση. Προσβολές, τρομοκράτηση, «να σε εξευτελίσουν, να σε λυγίσουν, να νιώσεις ταπεινωμένος, ξεχασμένος, ψυχικά τελειωμένος», να «σπάσεις». Και υπόγεια. Στα κελιά της απομόνωσης και στους απόπατους, στα ούρα που λιμνάζουν στο μισοφωτισμένο διάδρομο, τα αίματα που ξεραίνονται στους τοίχους· τις φωνές, τα ουρλιαχτά του πόνου, το γδούπο των χτυπημάτων του κορμιού που σωριάζεται στο τσιμέντο· τις στριγκλιές των γυναικών, τις βρισιές. Τα γουρούνια: «Τον Χριστό σου, πουτάνα, πούστη, τη μάνα σου, την αδερφή σου, τη δημοκρατία σας, κωλόπαιδα, εδώ θα σβήσετε, θα σπάσετε, θα ξεχάσετε, θα ξεράσετε, μίλα, μωρή, μίλα ρε…». Να στραπατσάρουν –αυτήν την λέξη δεν χρησιμοποίησες, Νίκο, καλέ μου-, να «σου στραπατσάρουν την προσωπικότητα, να σε εξευτελίσουν, να νιώσεις ταπεινωμένος, ξεχασμένος, ψυχικά τελειωμένος, να λυγίσεις. Σ’ αυτό απέβλεπαν… σ’ αυτό αποβλέπουν τα βασανιστήρια…».

Οδός Μπουμπουλίνας 18 και Τοσίτσα γωνία. «Υποδιεύθυνσις Γενικής Ασφαλείας Αθηνών». Απέναντι, διαγωνίως, το Πολυτεχνείο, ακριβώς μπροστά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το «Κεντρικόν Μαιευτήριον Αθηνών» στην άλλη γωνία. Συνέχεια

Τὸ φτέρνισμα

Σχετικὰ μὲ τὸ προηγούμενο κείμενο παρουσίασης του βιβλίου ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ, δημοσιεύουμε ἕνα ἀκόμη ἀνέκδοτο ἀπὸ τὸ βιβλίο Η ΠΙΠΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ (Ἐκδόσεις Κίχλη).

Ὁ Στάλιν διαβάζει τὴν εἰσήγησή του στὸ συνέδριο τοῦ Κόμματος. Οἱ σύνεδροι παρακολουθοῦν  μὲ προσοχὴ καὶ σεβασμὸ. Δεν πέφτει καρφίτσα. Ξαφνικὰ ἀκούγεται ἕνα φτέρνισμα.

Ὁ Στάλιν διακόπτει, σηκώνει βλοσυρὸς τὰ μάτια άπὸ τὰ χαρτιά του καὶ ρωτάει:

– Ποιός φτερνίστηκε;

Δὲν μιλάει κανεἰς. Ὁ Στάλιν ἀποφασιστικὰ διατάζει: Συνέχεια

ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ

της SHEILA FITZPATRICK

σελ. 645 / Εκδ. Μεταίχμιο

Η αυστραλέζα ιστορικός Sheila Fitzpatrick, η οποία ειδικεύεται στην ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης, στην Εισαγωγή του βιβλίου σκιαγραφεί τονρόλο των «Συμβούλων» του Στάλιν προετοιμάζοντάς μας για μιαπραγματικά συγκλονιστική συνέχεια: «Αυτή η ομάδα –γύρω στα δέκα δώδεκα άτομασε οποιαδήποτε δεδομένη περίοδο, όλοι άντρες– δημιουργήθηκε την δεκαετία του 1920, συγκρούστηκε με τις ομάδες της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Λεβ Τρότσκι και τον Γκριγκόρι Ζινόβιεφ μετά τον θάνατο του Λένιν, και περιέργως συνέχισε να υπάρχει επί τριάντα χρόνια, δείχνοντας μια ικανότητα ως φοίνικας να αναγεννάται και να επιβιώνει από καταστάσεις που την απειλούσαν, όπως οι Μεγάλες Εκκαθαρίσεις, η παράνοια των τελευταίων χρόνων του Στάλιν και οι κίνδυνοι της μεταβατικής μετά Στάλιν εποχής. Τριάντα χρόνια είναι μεγάλο διάστημα για να συνεχίσει να λειτουργεί μια ομάδα στην πολιτική, ακόμα και σε πολιτικά κλίματα λιγότερα θανατηφόρα από εκείνα της Σοβιετικής Ένωσης υπό τον Στάλιν. Η ομάδα διαλύθηκε τελικά το 1957, όταν ένα μέλος της (ο Νικήτα Χρουστσώφ) έγινε ο νέος αρχηγός και απομάκρυνε τους υπόλοιπους».

Η Fitzpatrick εξηγεί ότι τα πρόσωπα αυτά, παρ’ ότι δεν διεκδικούσαν την ηγεσία από τον Στάλιν, όχι μόνο δεν αποτελούσαν διακοσμητικά στοιχεία ή απλά μέλη της ακολουθίας του σαν γραμματείς ή μυστικοί αστυνομικοί, όχι μόνο δεν ήταν πολιτικά ανύπαρκτα, αλλά αντίθετα διοικούσαν σημαντικούς τομείς, όπως ο στρατός και η βαριά βιομηχανία. Έτσι παρ’ ότι ο Στάλιν δεν χρειαζόταν την συμφωνία τους, όταν αυτή απουσίαζε εκείνος ορισμένες φορές οπισθοχωρούσε ή απλώς περίμενε να αλλάξουν στάση.

Αλλά για ποιους πρόκειται; Συνέχεια

«Τα πιο πολλά βασανιστήρια τα πέρασε μια Τασούλα»

Τον Απρίλιο του 2018, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο, το βιβλίο με τίτλο: «Τα πιο πολλά βασανιστήρια τα πέρασε μια Τασούλα. Οι μαρτυρίες της Τασούλας Μουτάκη και του Ηλία Ιωαννάκη για την 7η Μεραρχία του ΔΣΕ στη Θράκη, την υπερορία και τον επαναπατρισμό», επιμέλεια: Κ. Τσέκου, Β. Δαλκαβούκης, Μ. Μποντίλα.

Το βιβλίο περιλαμβάνει τις μαρτυρίες, με τη μορφή συνεντεύξεων της Τασούλας Μουτάκη, ασυρματίστριας της 7ης Μεραρχίας και του γιού της Η. Ιωαννάκη, σχετικά με τα βασανιστήρια που υπέστησαν συγκεκριμένοι μαχητές της μεραρχίας από συντρόφους τους κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’40 και συγκεκριμένα το 1949. Παράλληλα με τις δύο μαρτυρίες, η Κατερίνα Τσέκου μάς εισάγει στη πολυπλοκότητα του συγκεκριμένου θέματος των βασανιστηρίων και πως αυτά σχετίζονται με τις κεντρικές αποφάσεις του ΚΚΕ. Ο Βασίλης Δαλκαβούκης, στο επίμετρο του με τίτλο, «Μια ιστορία από τα κάτω-κάτω» επισημαίνει την απουσία των «κοινοτήτων μνήμης» που θα διαχειριστούν και θα μετασχηματίσουν σε ένα αφήγημα δίπλα στα υπόλοιπα τις μαρτυρίες από τη δεκαετία του ’40. Ενώ η Μαρία Μποντίλα, στο δικό της κείμενο αναδιφεί στο ζήτημα της συντροφικής βίας και πως αυτή καλλιεργήθηκε και αναπτύχθηκε από το κόμμα. Συνέχεια

Στη σωφρονιστική αποικία

του Franz Kafka

Εκδ. Κίχλη / Α΄ Έκδοση Φεβρουάριος 2017

σελ. 190

«ΕΝΑΣ ΑΠΕΙΘΑΡΧΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ καταδικάζεται σε θάνατο. Την απόφαση θα εκτελέσει ένα «ιδιόρρυθμο» μηχάνημα εγγράφοντας με αιχμηρές ακίδες πάνω στο γυμνό του σώμα το παράπτωμά του. Βαρύνοντα ρόλο παίζουν δύο πρόσωπα: ο αξιωματικός, που ενδιαφέρεται μόνο για την καλή λειτουργία της μηχανής, και ο ερευνητής ταξιδιώτης, που αν και εκφράζει την αντίθεσή του ουσιαστικά παραμένει αμέτοχος και φροντίζει να αποδράσει τάχιστα από το ζοφερό τόπο. Συνέχεια

Δύο ἀκόμη…

Δύο ἀκόμη άνέκδοτα ἀπὸ τὸ βιβλίο ἡ πίπα του Στάλιν:

α) Τὸ καλύτερο ἀνέκδοτο

Ἕνας δικαστὴς βγαίνει ἀπό τὴν αἴθουσα τοῦ δικαστηρίου σκασμένος στα γέλια.

Τὸν βλέπει ἕνας συνάδελφὸς του καὶ ἐρωτᾶ:

– Τὶ ἔγινε;

– Ἄκουσα ἕνα ξεκαρδιστικὸ άνέκδοτο! Ἀπίστευτο! Συνέχεια

Η ΠΙΠΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ (ΑΝΤΙ)ΣΟΒΙΕΤΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ

Εισαγωγή, ανθολόγηση, απόδοση Γιώργος Τσακνιάς

σελ. 210

Α΄ Εκδοση Δεκέμβριος 2017

Β́  Έκδοση Φεβρουάριος 2018

Εκδ. Κίχλη

Στην ιδιαίτερα κατατοπιστική Εισαγωγή της Ανθολογίας αυτής των (αντι)σοβιετικών ανεκδότων, ο Γιώργος Τσακνιάς κατ’ αρχάς παρατηρεί ότι η εμφάνισή τους καταγράφεται ήδη από τα πρώτα χρόνια της εγκαθίδρυσης του σοβιετικού καθεστώτος παρά τις διώξεις όσων συλλαμβάνονταν, όχι μόνο να τα λένε αλλά και απλώς να τα ακούν· πρόκειται για ανέκδοτα που ασκούσαν κριτική ή γελοιοποιούσαν την εξουσία του καθεστώτος και την μαρξιστική λενινιστική ιδεολογία. Τα ανέκδοτα είχαν σε πολλές περιπτώσεις δεκάδες παραλλαγές, καθώς ήταν δημιούργημα αφ’ ενός του προφορικού λόγου και αφ’ ετέρου μιας «περιπλάνησης» στην αχανή και πολυπολιτισμική ΕΣΣΔ, αλλά και σε ολόκληρο το ανατολικό μπλοκ. Συνέχεια

ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ

του An Archos

Εκδ. Αλεξάνδρεια / Ά Έκδοση Σεπτέμβριος 2018

σελ. 64

Το βιβλιαράκι αυτό αναφέρεται συνοπτικά στην προέλευση και στην χρήση συμβόλων όπως η Κόκκινη Σημαία, η Μαύρη Σημαία, η Κοκκινόμαυρη Σημαία, το Σαμπό, η Μαύρη Γάτα, (η Αγριόγατα), το Μαύρο Ρόδο, ο Αναρχικός Μαύρος Σταυρός και το Α σε κύκλο, ενώ περιέχει επίσης ένα έγχρωμο ένθετο δεκαεξασέλιδο όπου απεικονίζεται ποικιλία παραλλαγών συμβόλων με μαύρες σημαίες, αλφάδια και σύμβολα διαφόρων τάσεων.

Παραθέτουμε ενδεικτικά την προέλευση του Μαύρο Ρόδου όπως αυτή αναφέρεται στην παρούσα έκδοση.

Το Μαύρο Ρόδο

Πρέπει εξ αρχής να διευκρινήσουμε ότι μαύρο ρόδο δεν υφίσταται σε φυσική μορφή. Αυτό που εκλαμβάνουμε ως μαύρο ρόδο, είναι είτε πολύ βαθύ κόκκινο ρόδο είτε τεχνητά χρωματισμένο. Συνέχεια

Οι εξόριστοι

του Π. Οικονομόπουλου

Εκδόσεις Άρδην

Πρόκειται για ένα ιστορικό-πολιτικό μυθιστόρημα που παρουσιάζει, με ρεαλιστικό και ανθρώπινο τρόπο, τις συνθήκες της ζωής των διωκόμενων για πολιτικούς λόγους την περίοδο του ελληνικού εμφυλίου πολέμου. Από το βιβλίο λείπουν οι επικοί αγωνιστικοί φανφαρονισμοί, που συνήθως πλεονάζουν σε εξιστορήσεις για την συγκεκριμένη περίοδο, και αυτό είναι το δυνατό σημείο του βιβλίου. Οι περιγραφές είναι βιωματικές και γίνονται ζωντανές εικόνες στο μυαλό του αναγνώστη, που αυτόματα τις συγκρίνει με την σημερινή πραγματικότητα. Ταυτόχρονα οι περιγραφές των αστυφυλάκων, των βασανιστών, των στρατιωτικών, των κρατουμένων, των βασανιζόμενων, των διαδηλωτών, των κομματικών της ΟΠΛΑ, των απλών καθημερινών ανθρώπων, είναι ψυχογραφική και τελικά γεννούν στον αναγνώστη ένα μάλλον βασανιστικό, αλλά ειλικρινές συμπέρασμα, για την ελληνική κοινωνία του Εμφυλίου. Παρακάτω παρατίθενται το βιογραφικό του συγγραφέα και η περιγραφή του οπισθόφυλλου. Συνέχεια

Τζώρτζ Όργουελ. Ένας συντηρητικός αναρχικός

του ΖΑΝ-ΚΛΩΝΤ ΜΙΣΕΛ
σελ.156
εκδ. Μάγμα
Μάρτιος 2018

Ο Ζαν Κλωντ Μισέλ γεννημένος το 1950, πρώην μέλος του ΚΚΓ μέχρι το 1979, στράφηκε έκτοτε προς ελευθεριακές κατευθύνσεις, ενώ ταυτόχρονα εργάζεται ως καθηγητής φιλοσοφίας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και θεωρείται από τους εισηγητές της σκέψης του Όργουελ στην Γαλλία.

Στην πρώτη ενότητα με τον τίτλο Το νόημα της ελευθερίας, δηλαδή το νόημα της γλώσσας (1984) ο συγγραφέας τονίζει εξ αρχής την σημασία της κατανόησης του ρόλου που παίζει η γλώσσα στην εγκαθίδρυση μιας κοινωνίας ολοκληρωτικού τύπου, στην σκέψη και στην φιλοσοφία του Όργουελ.

Ο συγγραφέας θυμίζει ότι παρ’ ότι ο Όργουελ δεν ένιωσε ποτέ του την παραμικρή έλξη για τον μύθο της Σοβιετικής Ένωσης, σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος των διανοούμενων της εποχής του, χρειάστηκε η εμπειρία της συμμετοχής στον Ισπανικό Εμφύλιο προκειμένου να αισθανθεί την ανάγκη να καταγγείλει τον σταλινισμό ως προς την ουσία του, εκτιμώντας τον Αύγουστο του 1937 ότι «το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι τώρα το βασικό αντεπαναστατικό κόμμα». Ο Όργουελ, βέβαια, είχε την οξυδέρκεια να απέχει με σαφή τρόπο από θέσεις και θεωρίες που αντιμετώπιζαν την ΕΣΣΔ ως «εκφυλισμένο εργατικό κράτος», ενώ κατέληξε εύκολα σχετικά με το ισπανικό ζήτημα στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχει πιο αηδιαστικό πράγμα σ’ όλη αυτή την ιστορία από τον τρόπο με τον οποίο ο λεγόμενος αντιφασιστικός τύπος της Αγγλίας κάλυψε την όλη υπόθεση», όπως μεταξύ άλλων έγραψε στην Επιστολή προς τον G. Gorer τον Αύγουστο του 1937. Συνέχεια

Πυ­ρο­βο­λή­στε πρώ­τα τις γυ­ναί­κες

της Εileen mac donald

Έκδόσεις Γραφές

«Πυ­ρο­βο­λή­στε πρώ­τα τις γυ­ναί­κες» εί­ναι η α­νε­πί­ση­μη προ­τρο­πή της γερ­μα­νι­κής α­στυ­νο­μί­ας στους ά­ντρες της, στην πε­ρί­πτω­ση που έρ­θουν α­ντι­μέ­τω­ποι με ο­μά­δα τρο­μο­κρα­τών…»… ό­πως ε­ξη­γεί η συγ­γρα­φέ­ας, η ο­ποί­α «α­να­ζή­τη­σε και κα­τόρ­θω­σε να πά­ρει συ­νε­ντεύ­ξεις α­πό διά­φο­ρες γυ­ναί­κες που εν­στερ­νί­στη­καν τη χρή­ση βί­ας ως μέ­σο για την ε­πί­τευ­ξη των πο­λι­τι­κών τους στό­χων…».

Έ­νας α­πό τους σκο­πούς του βι­βλί­ου εί­ναι, σύμ­φω­να με τη συγ­γρα­φέ­α, «να τις φέ­ρει πιε­στι­κά α­ντι­μέ­τω­πες με τις συ­νέ­πειες των πρά­ξε­ών τους, πριν προ­σπα­θή­σει να κα­τα­λή­ξει σε κά­ποια συ­μπε­ρά­σμα­τα για τη «φύ­ση» της γυ­ναι­κείας βί­ας». Ι­δα­νι­κή δι­καιο­λο­γί­α ή και …άλ­λο­θι για κά­ποιον ευ­κο­λό­πι­στο. Και δια­βά­ζο­ντας το βι­βλί­ο μό­νο τέ­τοιος δεν πρέ­πει να εί­ναι κα­νείς. Η συγ­γρα­φέ­ας «α­γω­νί­ζε­ται» να βρει κοι­νά στοι­χεί­α με­τα­ξύ δια­φο­ρε­τι­κών αν­θρώ­πων, με δια­φο­ρε­τι­κούς σκο­πούς, α­πό­ψεις και πρα­κτι­κές. Έ­τσι –διό­λου α­θώ­α–, α­να­κα­τεύ­ο­νται έ­νο­πλες α­ρι­στε­ρές ή Πα­λαι­στί­νιες α­γω­νί­στριες, με πρά­κτο­ρες ο­λο­κλη­ρω­τι­κών κα­θε­στώ­των ή α­κό­μα και φα­σί­στες, έ­τσι ώ­στε, στο τέ­λος, η ί­δια η συγ­γρα­φέ­ας να εκ­βιά­ζει το α­πο­τέ­λε­σμα της σύ­γκρι­σης: χρη­σι­μο­ποί­η­σαν ό­λες τη βί­α. Γε­νι­κό συ­μπέ­ρα­σμα, α­ό­ρι­στο και …βο­λι­κό για κά­ποιους, ι­διαί­τε­ρα στους τω­ρι­νούς χα­λε­πούς και­ρούς…Και ε­νώ η ί­δια, ό­πως α­να­φέ­ρει, δεν θέ­λει να πά­ρει θέ­ση και να κρί­νει τέ­τοιες α­πό­ψεις ή πρα­κτι­κές, χρη­σι­μο­ποιεί χα­ρα­κτη­ρι­σμούς, οι ο­ποί­οι μας θυ­μί­ζουν τις κα­τα­θέ­σεις των μπά­τσων-χα­φιέ­δων κα­τη­γό­ρων στη πρό­σφα­τη δί­κη της Ε.Ο. 17Ν.

Το κα­λύ­τε­ρο πά­ντως εί­ναι να κρί­νει κα­νείς α­πό τα λό­για των ί­διων των α­γω­νι­στριών: γυ­ναί­κες της Ε­ΤΑ, Πα­λαι­στί­νιες α­γω­νί­στριες, γυ­ναί­κες-μέ­λη του ΙRΑ ή των Ε­ρυ­θρών Τα­ξιαρ­χιών, της RAF ή της Rote Zora… Συνέχεια

Βινύλιο, τα καλύτερά μας χρόνια

του Γιάννη Αλεξίου

Εκδόσεις ΦΑΡΦΟΥΛΑΣ

Λίγα λόγια για το «ροκ»

Πολλοί αναλυτές της δεκαετίας του ’60 ακόμα και σήμερα αναρωτιούνται αν οι στίχοι της ροκ και η μουσική τους επένδυση, επέδρασαν και συνέβαλαν στη διαμόρφωση του τρόπου σκέψης της Δυτικής νεολαίας (και όχι μόνο) ή αν, αντιθέτως, οι παγκόσμιες καταστάσεις της συγκεκριμένης δεκαετίας και η έντονη αμφισβήτησή τους από τους νέους, επηρέασε τους μουσικούς και αυτό εκφράστηκε μέσα από τα έργα τους, σχεδόν σε όλο το φάσμα του ροκ (μπλουζ – φολκ ροκ – ροκ εντ ρολ και αργότερα τζαζ-ροκ φούζιον – πανκ – χέβι μέταλ – χαρντ ροκ κ.ά.).

Όπως και να έχει, ο πόλεμος του Βιετνάμ, η δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Τσε Γκεβάρα, ο διάσπαρτος και πολυπλόκαμος ρατσισμός σε όλο τον κόσμο, η συμπεριφορά της κυρίαρχης τάξης που στήριζε (όπως κάνει πάντα) και επέβαλε τα συμφέροντά της, επέσυραν τον προβληματισμό, την αντίδραση και την αμφισβήτηση ενάντια σε κάθε είδους συντηρητισμό. Από αυτήν την ραγδαία ριζοσπαστικοποίηση της νεολαίας ξεπηδούν τα διάφορα κινήματα κατά του ρατσισμού, της ανισότητας, της εκμετάλλευσης, του πολέμου, της ατομικής βόμβας και ξεσπούν εξεγέρσεις, όπως αυτή του Μάη του ’68, που το Παρίσι ξεσηκώνεται από μια χούφτα φοιτητές, και στήνει οδοφράγματα πηγαίνοντας κόντρα σε κάθε παγιωμένο (εκ του πήγνυμι = παγώνω / είμαι αμετακίνητος) τρόπο σκέψης και στάσης του …«κατεστημένου».

Αντιπολεμικά και επαναστατικά συνθήματα διαχέονταν σε όλο τον κόσμο μέσω της μουσικής με πρωταρχικά τα μηνύματα αγάπης, ελευθερίας (…All you need is love…  Beatles) αλλά και αντίστασης, εξέγερσης … Συνέχεια

Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΜΟΥ Ο ΣΤΕΛΙΟΣ

Κυριάκος Βασιλειάδης

Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΜΟΥ Ο ΣΤΕΛΙΟΣ

Αναφορά μνήμης και καταγραφής των αντιεξουσιαστικών ημερών στα χρόνια της χούντας και της όψιμης μεταπολίτευσης

(1970-1974)

ΡΗΓΜΑ

ΝΙΚΑΙΑ 2012 – Δεύτερη έκδοση

Αναφορά στα βασανιστήρια και την αξιοπρεπή στάση του υπάρχει και στη μαρτυρία (εφημ. «Το Βήμα» 27/4/75) του καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Δημήτρη Μαρωνίτη που τον Ιούνιο του 1972, ήταν ο ίδιος κρατούμενος στα κελιά της ΕΣΑ, για τον νεαρό κρατούμενο του διπλανού κελιού του: «…ήθελα να φέρω στην δημοσιότητα ένα νωπό γεγονός που κατοικεί τα αυλάκια του μυαλού μου και τρέφει σε ώρες δύσκολες την πικρή μου αισιοδοξία. Δεν έμαθα ποτέ ποιο παλικάρι σφάδαζε στον διάδρομο. Μούγκριζε υπόκωφα, αλλά δεν έβγαλε ούτε μια φορά δυνατή κραυγή. Κάποτε άκουσα να τον σέρνουν στο κελί του, ενώ ο δεσμοφύλακας τον περιέλουζε με βρισιές που δεν φημίζονταν για την πρωτοτυπία τους: «ρε π… βρωμοκομμουνιστή, εδώ θα σαπίσεις». Συνέχεια

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΒΡΑΙΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΝΕΟΤΟΥΡΚΩΝ

[…] Το βιβλίο «ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΒΡΑΙΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΝΕΟΤΟΥΡΚΩΝ» (έκδοση Ισνάφι) περιέχει δύο κείμενα: Το «Ο Εβραϊκός σοσιαλισμός στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη» του Σουκρού Ιλιτζάκ και το « Ζητήματα σχετικά με την απεργία των Ελλήνων σερβιτόρων στην Θεσσαλονίκη του 1908» της Μαρίνας Αγγελοπούλου.

Στο πρώτο κείμενο υπάρχουν πολλά στοιχεία για την σύσταση του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης την περίοδο των Νεότουρκων, την οικονομία της πόλης, πολεοδομικά χαρακτηριστικά της και την θέση της γυναίκας, σε σχέση πάντα με τις διάφορες εθνότητες που συνέθεταν την πόλη, αλλά επίσης και τις πολιτικές εξελίξεις στην διοίκησή της. Κυρίως, όμως, επικεντρώνεται στον εβραϊκό πληθυσμό της πόλης, που σύμφωνα με το βιβλίο αριθμούσε 15.000 οικογένειες. Ένα σημείο στο οποίο επίσης επικεντρώνεται το κείμενο είναι η ίδρυση και λειτουργία της «Φεντερασιόν» (Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία Θεσσαλονίκης) που αποτελούταν κυρίως από Εβραίους εργάτες. Το κείμενο αν και φαινομενικά προσεγγίζει την ιστορική αυτή περίοδο της Θεσσαλονίκης με ένα οικονομικο-κεντρικό, «ταξικό» πρίσμα, στην πραγματικότητα αποτελεί μια πολύ καλή προσπάθεια παρουσίασης της διαπλοκής και σύγκρουσης όλων των κοινωνικών παραμέτρων που συνέθεταν την κοινωνία της πόλης. Συνέχεια

«ΚΑΤΣΕ ΚΑΛΑ, ΓΕΡΑΣΙΜΕ…»

ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ – 1974-2000

Δημήτρης Σκλαβενίτης / Εκδόσεις Ασίνη / Αθήνα 2016

Ο συγγραφέας στην Εισαγωγή του εν λόγω ιδιαίτερα αξιόλογου πονήματος, που καλύπτει μια σημαντική περίοδο 26 ετών, εξηγεί τους λόγους που τον παρακίνησαν στην εν λόγω μελέτη και συγγραφή:

«Η ισχνή καταγραφή και ανάλυση των μαθητικών δράσεων στην Ελλάδα μεταπολιτευτικά λειτούργησε παρακινητικά στην απόφαση μου να καταπιαστώ με τη συλλογική δράση των μαθητών από τις πρώτες κιόλας μέρες μετά την πτώση της χούντας μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα, εστιάζοντας κυρίως στην σύνδεσή τους με τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις της περιόδου. Ενδεικτικά αναφέρω ότι κατά την διερεύνηση της ελληνικής βιβλιογραφίας εντοπίστηκαν μόνο τρεις εργασίες σχετικά με τις μαθητικές κινητοποιήσεις-καταλήψεις, που δημοσιεύτηκαν με αφορμή και τα γεγονότα της περιόδου 1990-1991 (οι δύο πρώτες) και 199801999 (η τρίτη) στα σχολεία […] Κοινό στοιχείο και των τριών παραπάνω μελετών είναι η προσέγγιση του φαινομένου των σχολικών καταλήψεων από την νομική του πλευρά και η εξακρίβωση των λόγων της νομιμοποίησής του σε κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο».

Ο Δημήτρης Σκλαβενίτης, επίσης, στην Εισαγωγή παρουσιάζει το βιβλίο που «διαρθρώνεται σε τρία μέρη που ανταποκρίνονται σε τρεις διαδοχικές χρονικές περιόδους, κατά την διάρκεια των οποίων αποτυπώνεται η εξέλιξη των μαθητικών κινητοποιήσεων στη Μεταπολίτευση». Συνέχεια

Οι Ισπανοί Αναρχικοί. Τα ηρωικά χρόνια 1868 – 1936

Συγγραφέας: Μάρραιη Μπούκτσιν

Έκδοση: Βιβλιοπέλαγος

Η ιστορία της κοινωνικής επανάστασης στην Ιβηρική χερσόνησο, στα μέσα της δεκαετίας του 1930 και η δράση των αναρχικών σε αυτή, λειτούργησε, και λειτουργεί ακόμη για πολλούς, σαν σημείο αναφοράς για την οργανωτική της λειτουργία, τον αντιφασιστικό χαρακτήρα της, όσο και για την ένοπλη πρακτική της. Ο καθένας, ανάλογα τα ιδεολογικά γυαλιά που φόρεσε, ερμήνευσε επί μέρους την σημασία της και προσπάθησε να την εξηγήσει αποσκοπώντας σε ίδια συμφέροντα.

Το βιβλίο «Οι Ισπανοί Αναρχικοί – Τα ηρωικά χρόνια 1868-1936» έρχεται με μια αντικειμενική οπτική γωνία να βάλει στη θέση τους όσους πίστεψαν και πιστεύουν ακόμα ότι οι κοινωνικές διεργασίες μπορούν να ξεκινήσουν απλά επειδή κάποιοι το αποφάσισαν, φέροντες το ύφος του «πρωτοπόρου καθοδηγητή».

Ο συγγραφέας, Μάρεη Μπούκτσιν, στην εισαγωγή του αναφέρει τους λόγους που τον οδήγησαν στη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Ένας λόγος ήταν, η απομυθοποίηση του ρόλου των αριστερών/μαρξιστών σε σχέση με την κοινωνική κατάσταση στην Ισπανία (ζούσε στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου) και η ανάγκη για την καταγραφή μιας θαυμαστής ιστορικής εμπειρίας του «αναρχικού κινήματος» στην Ισπανία, το οποίο ήταν ελάχιστα γνωστό στους αμερικανούς ριζοσπάστες, πόσο μάλλον σε άλλους λιγότερο πολιτικοποιημένους. Θέλησε να εκφράσει, όπως ο ίδιος αναφέρει, «μία στοιχειώδη κατανόηση γι’ αυτούς τους ανθρώπους που αγάπησαν τόσο πολύ την ελευθερία», καθώς και να αποτίσει φόρο τιμής στον ιδεαλισμο τους χωρίς να κρύψει τις οργανώσεις τους από το φως μιας καλοπροαίρετης κριτικής. Ο δεύτερος λόγος ήταν η εμφάνιση της μαύρης σημαίας στους δρόμους κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60, τα ισχυρά αναρχικά αισθήματα της ριζοσπαστικής νεολαίας και η σύγκριση των δύο «αντίθετων απόψεων» αφού από τη μια οι ισπανοί αναρχικοί έζησαν σε μια περίοδο υλικής σπάνις, ενώ αντίθετα οι νέοι της δεκαετίας του ’60, σε μια περίοδο τεχνολογικών ανακαλύψεων, υπερασπίστηκαν το δικαίωμά τους στην απόλαυση. Συνέχεια