Category Archives: Βιβλία

Παρουσίαση βιβλίων

Αντι-εξουσιαστές και Ληστές στα βουνά της Ελλάδας (Α΄ 1821-1871)

«Κάλλια στο κλαρί πέρι στο κλουβί» (Μανιάτικη παροιμία)

«Η διαφορά του αντιεξουσιαστή των βουνών με τον ‘‘ευτακτούντα’’ πολίτη είναι όπως του λύκου με το σκύλο. Ο Άνθρωπος – Αφέντης κρίνει τον λύκο για “κακό”, επειδή δεν τον εξυπηρετεί αλλά τον ζημιώνει, ενώ αντίθετα, θεωρεί το σκύλο “καλό”, επειδή του είναι υποταγμένος».

Ο συγγραφέας από τον πρόλογο αποσαφηνίζει το τίτλο μιας έκδοσης δουλεμένης με μεράκι, σε μια γλώσσα που κυλάει σα το γάργαρο νερό χωρίς περιττά φτιασίδια διανθισμένης με επιστολές ληστών, δημοτικά τραγούδια και βασισμένης σε μια πληθωρική πράγματι βιβλιογραφία.

«Το “Στα βουνά της Ελλάδας” του τίτλου δίνει τον τόπο, αλλά και την αντιδιαστολή από άλλους ληστές που ζούσαν και ζουν στις πόλεις. Η συνεχής αντιπαράθεση εξουσίας κρατικής, ελεύθερου φρονήματος και αναρχοατομιστικής αντίληψης της ζωής, από τους κατοίκους του νεαρού κράτους, γέννησε ένα πλήθος συγκρούσεων της πρώτης με το δεύτερο. Ολόκληρη κατηγορία ανθρώπων της ελληνικής υπαίθρου αποτελούσαν οι “φευγόδικοι” ή “φυγόδικοι” ή “ντερματζήδες” (=ενταλματίαι): Και οι περισσότεροι απ’ αυτούς είχαν αναγκαστεί να καταφύγουν σε ήδη προϋπάρχουσα στα βουνά αντάρτικη ομάδα που αποτελούσαν έμπειροι «ληστοφυγόδικοι» που είχαν σαν κύριο τρόπο ζωής τη ληστεία».

Συνέχεια

Η κόκκινη βία, 1943-1946

Η ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ Η ΛΗΘΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Εκδ. Επίκεντρο Πρώτη έκδοση, Θεσσαλονίκη 2013 σελϊδες 362

Εκδ. Επίκεντρο
Πρώτη έκδοση, Θεσσαλονίκη 2013
σελϊδες 362

Ο Σάκης Μουμτζής στην Εισαγωγή, εκτός των άλλων, ξεκαθαρίζει ότι αυτό, που έχει να προσφέρει δεν είναι μια νέα ερμηνεία που κανείς ιστορικός μέχρι τώρα δεν έχει διατυπώσει, αφού θεωρεί ότι για την συγκεκριμένη ιστορική περίοδο «δεν υπάρχει τίποτα το ανείπωτο». Αυτό, λοιπόν, που προσπαθεί να επιτύχει με το βιβλίο του είναι να φωτίσει πτυχές αυτής της περιόδου, που βρίσκονται μάλλον σκόπιμα στο ημίφως από τον κυρίαρχο μεταπολιτευτικό λόγο, να αναδείξει στο μέτρο των ικανοτήτων του, τους παράγοντες εκείνους που σταδιακά, ανεπαίσθητα, αλλά σταθερά από το 1943 ωθούσαν τη χώρα στην εμφύλια διαμάχη και, το κυριότερο, να προσθέσει μια ακόμη φωνή σ’ αυτές που –σε αντίθεση με την «επίσημη αφήγηση»– υποστηρίζουν πως παράλληλα με τον αντιστασιακό αγώνα διεξαγόταν από την άνοιξη του 1943 ένας σκληρός εμφύλιος πόλεμος με διακύβευμα τον έλεγχο των μεταπελευθερωτικών εξελίξεων, ένας εμφύλιος πόλεμος που ουσιαστικά οδήγησε στην επιβολή της ΕΑΜοκρατίας.

Ο συγγραφέας διευκρινίζει, επίσης, σ’ αυτό το σημείο, ότι θέλει να δείξει με το πόνημα αυτό, πως σε εποχές, όπως αυτή που βίωσε η χώρα στην κατοχή, το χρώμα που κυριαρχεί είναι αυτό των αλληλοσυμπλεκόμενων και αλληλοκαλυπτόμενων αποχρώσεων. Γι’ αυτόν, ακριβώς, τον λόγο θεωρεί ότι ερμηνείες, που κινούνται στο πεδίο του «φωτός» εναντίον του «σκότους», του απόλυτου καλού εναντίον του απόλυτου κακού, μετατρέπουν την ερμηνεία σε απολογία, την ιστορική τεκμηρίωση σε πολιτική θέση, την κατανόηση σε καταγγελία.

Συνέχεια

Ισπανική Διαθήκη

%ce%b9%cf%83%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b8%ce%ae%ce%ba%ce%b71Συγγραφέας του βιβλίου Ισπανική Διαθήκη είναι ο Άρθουρ Καίσλερ, Oύγγρος, εβραϊκής καταγωγής. Γεννιέται το 1905 στη Βουδαπέστη από εβραίο πατέρα, ιδιοκτήτη ενός μικρού εργαστηρίου σαπωνοποιίας. Σπουδάζει στη Βιέννη και ταυτόχρονα συμμετέχει ενεργά στο σιωνιστικό κίνημα και παραμένει για ένα διάστημα σε κιμπούτζ στη Χάιφα. Το 1931, εντάσσεται στο γερμανικό κομμουνιστικό κόμμα. Το 1932, μεταβαίνει στην Σοβιετική Ένωση και, δημοσιογράφος πλέον, περιηγείται ως κομματικός ανταποκριτής την κεντρική Ασία ως τα σύνορα με το Αφγανιστάν για να καταγράψει τις συνθήκες ζωής και «να αναφέρει τα επιτεύγματα και την πρόοδο του Σοσιαλισμού».

Το 1936 ταξιδεύει στην Ισπανία όπου μαίνεται ο Εμφύλιος, ως δημοσιογράφος. Η πραγματική του αποστολή είναι –ως απεσταλμένος της Κομιντέρν –Τρίτη Διεθνής– να εκτιμήσει το ύψος της βοήθειας που αποστέλλει η φασιστική Ιταλία του Μουσολίνι στον Φράνκο. (Είχαν ήδη φθάσει στο ισπανικό έδαφος ένα σμήνος ιταλικών αεροσκαφών και 17.000 άνδρες του τακτικού ιταλικού στρατού). Ωστόσο, αναγνωρίζεται από έναν γερμανό και αναγκάζεται να διαφύγει στη Γαλλία.

Το επόμενο έτος, 1937, επιστρέφει στην Ισπανία, ως εργαζόμενος για την εφημερίδα News Chronicle. Συλλαμβάνεται στις 9 Φεβρουαρίου του ιδίου έτους από το καθεστώς του Φράνκο στη Μάλαγα, καταδικάζεται σε θάνατο και κλείνεται στις φυλακές της Σεβίλλης.

Αναμένοντας καθημερινά την στιγμή της εκτελέσεώς του, ο Καίσλερ συντάσσει και υπογράφει την παρακάτω δήλωση: «Δεν γνωρίζω το στρατηγό Φράνκο και δεν με γνωρίζει ούτε αυτός. Αν μου έδινε χάρη, θα το έκανε, κατά τη γνώμη μου, μόνο για πολιτικούς λόγους. Έτσι, δεν μου είναι τόσο εύκολο να τον ευγνωμονώ, όπως ευγνωμονεί ένας άνθρωπος εκείνον που του έσωσε τη ζωή. Όμως πιστεύω σε μια σοσιαλιστική έννοια του ανθρώπινου μέλλοντος και δεν θα πάψω ποτέ να πιστεύω».

Συνέχεια

Νέοι εν κινδύνω

Επιτήρηση, αναμόρφωση και δικαιοσύνη ανηλίκων μετά τον πόλεμο

%ce%bd%ce%ad%ce%bf%ce%b9-%ce%b5%ce%bd-%ce%ba%ce%b9%ce%bd%ce%b4%cf%8d%ce%bd%cf%89Το βιβλίο αυτό της Έφης Αβδελά, καταπιάνεται με την αντιμετώπιση των νέων από το μετεμφυλιακό κράτος.

Η συγγραφέας αναφέρεται στα χιλιάδες αγόρια και κορίτσια που «απασχόλησαν» τα δικαστήρια ανηλίκων μεταπολεμικά, είτε επειδή διέπραξαν κάποιο αδίκημα, είτε γιατί διέτρεχαν «ηθικό κίνδυνο».

Στην μεταπολεμική περίοδο η πειθάρχηση των νέων και μάλιστα των ανηλίκων με μη αποδεκτή κοινωνικά συμπεριφορά αποδείχθηκε μια από τις προτεραιότητες του μετεμφυλιακού κράτους.

«Η νεολαία αντιμετωπίζεται απ’ όλες τις δυνάμεις του πολιτικού φάσματος με όρους παθολογίας. Κοινό έδαφος παρέμβασης των αντιτιθέμενων πολιτικών δυνάμεων της εποχής γίνονται οι ανησυχίες για τις νέες μορφές νεανικής κοινωνικότητας και ψυχαγωγίας. Τις θεωρούν συστηματικά υπεύθυνες για την «ηθική παρεκτροπή» των νέων και κατ’ επέκταση για την υποτιθέμενη εξάπλωση «της παιδικής και νεανικής εγκληματικότητας». Καθώς τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά βλέπουν στην «νεολαία» τον κατ’ εξοχήν ασταθή παράγοντα του κοινωνικού και πολιτικού σχεδιασμού της μετεμφυλιακής περιόδου, η προστασία της γίνεται το πεδίο αντιπαράθεσης για την ανασυγκρότηση της ηγεμονίας στην ελληνική κοινωνία. Έννοια κλειδί, που ενώνει της διαφορετικές παρεμβάσεις ανεξάρτητα από την πολιτική τους προέλευση, αναγορεύεται η ηθική, και κεντρικό αρνητικό σύμβολο ο τεντυμποϊσμός».

Συνέχεια

Έμμα Γκόλντμαν: Η απογοήτευση μου στη Ρωσία

[…Την πρώτη φορά που είδα αυτό το βιβλίο στον πάγκο ενός βιβλιοπώλη αυτός αμέσως μου είπε «αυτό που κρατάς είναι φανταστικό». Αποκρίθηκα ότι δεν είχα χρήματα να το αγοράσω εκείνη τη στιγμή και αυτός αμέσως μου είπε ότι «…δεν έχει σημασία, να το πάρεις όταν έχεις, θα το βρεις σχεδόν παντού. Προσωπικά το διάβασα με τη μία…»]

goldmanΗ Έμμα Γκόλντμαν φτάνει στη Ρωσία το Γενάρη του 1920 αφού είχε απελαθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενθουσιασμένη και με ακμαίο ηθικό ανυπομονεί να δει τη «μητέρα Ρωσία» τη χώρα που απελευθερώθηκε από τους πολιτικούς και οικονομικούς δυνάστες της. Πήγε για να διδαχθεί από το Ρώσο αγρότη και το Ρώσο εργάτη το κουράγιο και την ελπίδα, να προσφέρει τη ζωή της στο βωμό της Επανάστασης.

Δεν αργεί, όντας ανήσυχη, να δει με το πέρασμα του χρόνου μια διαφορετική από αυτή που είχε στο νου της επαναστατική Ρωσία. Οι συναντήσεις της με την Αντζέλικα Μπαλαμπάνοφφ, το Μαξίμ Γκόρκι και τον Πιοτρ Κροπότκιν ενισχύουν το σκεπτικισμό της για την τύχη της επανάστασης του ρωσικού λαού, που βρίσκεται στα χέρια του απολυταρχικού μπολσεβίκικου κράτους. Χαρακτηριστικά ο Πιοτρ Κροπότκιν της αναφέρει «…πάντα ξέραμε τι σημαίνει ο Μαρξισμός στη πράξη. Γιατί να εκπλαγούμε τώρα;»

Συνέχεια

Το «αναρχικό» σκυλάκι των Μπολσεβίκων

Η Ζωή, τα Έργα και οι Εξομολογήσεις του Βίκτωρ Σερζ

Οι λενινιστές αρέσκονται στο να παραπέμπουν σε γραπτά του Βίκτωρ Σερζ (ψευδώνυμο του Βίκτωρ Λβόβιτς Κιμπάλτσιτς), για να πάρουν μια ελευθεριακή σφραγίδα για τις δράσεις των Μπολσεβίκων κατά τη διάρκεια της Οκτωβριανής επανάστασης και των επακόλουθων γεγονότων. Στο εισαγωγικό του άρθρο «Για την υπεράσπιση του Οκτώβρη»1, ο John Rees χρησιμοποιεί πάνω από 8 παραπομπές από τα γραπτά του Σερζ, σε μία έκταση 70 σελίδων. Ο κακομοίρης ο Λένιν κατάφερε μόνο 4 παραπομπές να παραθέσει, ενώ η αμφιλεγόμενη μετάφραση του Τόνυ Κλιφ, για όλα αυτά τα γεγονότα, κατάφερε να παραθέσει περισσότερες παραπομπές απ’ ότι θα μπορούσε κανείς να μετρήσει. Μέχρις ενός σημείου, οι Λενινιστές τού σήμερα προσπαθούν να μας πουν ότι ο Σερζ ήταν ένας πρακτικός άνθρωπος, και ήξερε ότι ο μόνος δρόμος για να πετύχει η επανάσταση ήταν να στρατευθεί πίσω από τους Μπολσεβίκους. Έτσι, έχοντας αυτό υπ’ όψιν, ας ρίξουμε μια ματιά στην αυτοβιογραφία του Σερζ «Απομνημονεύματα ενός επαναστάτη».

serzΟ Σερζ γεννήθηκε το 1890 και γρήγορα αυτο-μορφώθηκε και έγινε σοσιαλιστής προσχωρώντας στην ομάδα Jeuns-Grades, την βελγική ομοσπονδία των Σοσιαλιστικών ομάδων νεολαίας. Ο Σερζ τελικά κατέληξε στο Παρίσι, όπου πραγματοποιείτο μια τεράστια διαδήλωση (πάνω από 500.000 άτομα) όταν μαθεύτηκε η εκτέλεση του Φρανσίσκο Φερέρ2. «Ήταν μια εποχή αλαζονικής ειρήνης. Η ατμόσφαιρα ήταν παράξενα ηλεκτρισμένη, η ηρεμία πριν από τη θύελλα του 1914»3. Ο Σερζ ήταν εκείνο τον καιρό ανακατεμένος με την έκδοση ενός περιοδικού στο Παρίσι. Μετά τις συγκρούσεις την εποχή των διαδηλώσεων έγινε επιδρομή στο σπίτι του, όπου η αστυνομία βρήκε όπλα. Δύο από τους συντρόφους του καταδικάστηκαν σε θάνατο στη γκιλοτίνα και αυτός σε 5 χρόνια φυλάκισης. Άσχημοι καιροί να ζεις εκεί αν το κράτος σε θεωρούσε επαναστάτη. Συνέχεια

Αλεξάντερ Μπέρκμαν: ο Λένιν

(Απόσπασμα από το βιβλίο του The Bolshevik Myth – Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 13) 

9 Μαρτίου. Χθες ο Λένιν έστειλε το αυτοκίνητό του να με πάρει, και με πήγαν στο Κρεμλίνο. Οι καιροί έχουν αλλάξει, όντως: το παλιό οχυρό των Ρωμανώφ είναι τώρα το σπίτι του «Ίλιτς» (ΣτΜ: λαϊκό πατρώνυμο του Λένιν), του Τρότσκι, του Λουνατσάρσκι, και άλλων εξέχοντων Κομμουνιστών. Το μέρος φρουρείται όπως στις μέρες του Τσάρου, ένοπλοι στρατιώτες στις πύλες, σε κάθε κτίριο και είσοδο, ελέγχουν εξονυχιστικά αυτούς που μπαίνουν και εξετάζουν προσεκτικά τα «ντοκουμέντα» τους. Εξωτερικά όλα μοιάζουν όπως πριν, κι όμως ένιωθα κάτι διαφορετικό στην ατμόσφαιρα, κάτι που συμβολίζει τη μεγάλη αλλαγή που έχει λάβει χώρα. Αισθάνθηκα ένα νέο πνεύμα στη συμπεριφορά και το βλέμμα των ανθρώπων, μια νέα θέληση και τεράστια ενέργεια που ψάχνει ταραχωδώς μια έκφραση, κι όμως εξαντλείται σε ένα χαοτικό αγώνα ενάντια στον πολλαπλασιασμό των φραγμάτων.

Συνέχεια

Αλεξάντερ Μπέρκμαν: Μια Μπολσεβίκικη δίκη

(απόσπασμα από το βιβλίο του
The Bolshevik Myth –

Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 33)

     Έχοντας μάθει ότι η Έκτακτη Επιτροπή (ΣτΜ: Η Τσε-Κα) έχει στην κατοχή της παλιά αρχεία της αστυνομίας, επισκέφτηκα τον Μπούροβ, τον πρόεδρο (predsedatel) της Τσε-Κα. Πολύ ψηλός και φαρδύς, με τραχιά χαρακτηριστικά και κοφτή συμπεριφορά, μου έδωσε την εντύπωση ενός χωροφύλακα της εποχής των Ρωμανόφ. Μιλούσε με έναν απότομο, διατάζοντα τόνο, απέφευγε τη ματιά μου, και φαινόταν να ενδιαφέρεται πιο πολύ για το μεγάλο Σιβηριανό σκυλί που στεκόταν δίπλα του παρά για την αποστολή μου. Απέφυγε να μου δώσει άδεια να εξετάσω τα αρχεία του Τρίτου Τμήματος, αλλά υποσχέθηκε να επιλέξει κάποιο υλικό για το οποίο θα ενδιαφερόταν το Μουσείο, και μου ζήτησε να τον καλέσω την επόμενη μέρα.

Ο τρόπος του δεν ήταν πειστικός, και δεν τον πίστεψα και πολύ όταν με διαβεβαίωνε ότι θα στηρίξει την προσπάθειά μου. Το ακόλουθο πρωινό η γραμματέας του με ενημέρωσε ότι ο Μπούροβ ήταν πολύ απασχολημένος για να υλοποιήσει το αίτημά μου, αλλά θα μπορούσα να τον δω στην Επαναστατική Ειδική Ανακριτική Επιτροπή, όπου μια δίκη ήταν σε εξέλιξη. Συνέχεια

Αλεξάντερ Μπέργκμαν: Η ΤΣΕ-ΚΑ

(απόσπασμα από το βιβλίο του: The Bolshevik Myth – Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 31)

     Ένα σύννεφο πλανιέται πάνω από το σπίτι του φίλου μου Κόλυα, του ράφτη. Η γυναίκα του είναι άρρωστη, τα παιδιά παραμελημένα, βρώμικα, και πεινασμένα. Τα υδραυλικά έχουν χαλάσει, και το νερό πρέπει να κουβαληθεί από τον άλλο δρόμο, τέσσερις σειρές σκαλοπάτια πάνω. Ο Κόλυα έκανε πάντα τη δύσκολη δουλειά, η απουσία του πέφτει βαριά πάνω στη μικρή οικογένεια.

Από καιρό σε καιρό οι γείτονες επισκέπτονται την άρρωστη γυναίκα. «Ο άνδρας σου θα επιστρέψει σύντομα» τη διαβεβαιώνουν χαρούμενα, αλλά ξέρω ότι όλες τους οι προσπάθειες να τον βρουν ήταν άκαρπες. Ο Κόλυα είναι στην Τσε-Κα.

[ΣτΜ: ΤσεΚα ή Β-ΤσεΚα: Η μυστική αστυνομία του Λένιν, Vserossiyskaya chrezvychaynaya komissiya po bor’bye s kontrrevolyutsiyei i sabotazhem, (παν-ρωσική έκτακτη επιτροπή για την καταπολέμηση της αντεπανάστασης και του σαμποτάζ)]. Συνέχεια

Νετσαγιεφισμός: Μια παλιά εξουσιαστική ίωση

Το Δεκέμβριο 2004 κυκλοφόρησε ένα βιβλίο που περιλαμβάνει την «ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗ», του Σεργκέι Νετσάγιεφ.

Αυτή η έκδοση (ΠΑΝΟΠΤΙΚΟΝ), που μετάφρασε και επιμελήθηκε ο ΖΗΣΗΣ ΣΑΡΙΚΑΣ εκτός από την ολοκληρωμένη παρουσίαση της «κατήχησης», περιέχει την επιστολή του Μπακούνιν με τον τίτλο ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΝΕΤΣΑΓΙΕΦ, καθώς και δύο μικρά κείμενα: Συνέχεια