Category Archives: Βιβλία

Παρουσίαση βιβλίων

Mέρες κρασιού και Τριαντάφυλλων

Ακούσαμε πρώτα τον καλπασμό τους στις σκάλες, μετά ακροβολίστηκαν στο μαγαζί αμίλητοι.[1]

«Σηκωθείτε όλοι όρθιοι ρε πούστηδες!» φώναξε ο επικεφαλής τους.

Σηκωθήκαμε. Αυτοί άρχισαν να περνάνε ανάμεσα μας, καθυστερούσαν κιόλας όταν βρίσκονταν από πίσω μας, για να μας σπάσουν τον τσαμπουκά. Άδικος κόπος –ήταν η πρώτη φορά που είχα τόσο στενή επαφή με Ζητάδες κι ανακάλυπτα ότι έφερναν όλοι τους σε δίφυλλες ντουλάπες. Ο κοντότερος -ένα κεφάλι πάνω από μένα. Η Φανή κόντευε να μου στραμπουλίξει το χέρι –καλό ήταν αυτό γιατί με βοηθούσε να κρατηθώ από κάπου.

Οι Ζητάδες ξεδιάλεξαν δυο παιδιά και τα πλάκωσαν στις σφαλιάρες επιτόπου. Περιμέναμε εκεί ακίνητοι, παρακολουθούσαμε. Κάποιος, πιο τολμηρός βγήκε από τη γραμμή του.

«Τι ακριβώς συμβαίνει, δε μας λέτε κι εμάς;» ρώτησε.

Οι Ζητάδες τον κοίταξαν, συνεννοήθηκαν με τα μάτια και τον πλάκωσαν κι αυτόν στις γρήγορες. Όταν βαρέθηκαν να κοπανάνε, τους πήραν σέρνοντας και τους τρεις. Κοιτάζαμε και παρακαλούσαμε να τελειώσει αυτό το πράγμα.

«Ταυτότητες», φώναξε κάποιος από αυτούς που είχανε μείνει πίσω. Συνέχεια

Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ

του Georges Bataille

 Μετάφραση-Επίμετρο Κώστας Γκούνης /σελ. 77

Εκδόσεις του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ /Αθήνα 2019

Η «Ψυχολογική Δομή του Φασισμού» είναι από τα πρώτα κείμενα που εξετάζουν την απήχηση και την αποτελεσματικότητα της φασιστικής έλξης, με αφετηρία πρόσφατες για την εποχή του συγγραφέα ψυχολογικές, ανθρωπολογικές, και κοινωνικές προσεγγίσεις. Οι λιβιδινικές σχέσεις της μάζας με τον ηγέτη και η αμφισημία του ταμπού, οι δυνάμεις έλξης και αποστροφής που περιβάλλουν το ιερό, οι «ανορθολογικές» πρακτικές οργιαστικής σπατάλης στις «κοινωνίες του δώρου» –όπως μελετήθηκαν από τον Φρόυντ, τον Ντυρκέμ και τον Μαρσέλ Μως, αντίστοιχα– αποτελούν καθοριστικές ιδέες που κατευθύνουν την ανάλυση του Μπατάιγ για τον φασισμό. Στόχος του Μπατάιγ είναι να υπερβεί τον οικονομισμό της διαδεδομένης μαρξιστικής ανάλυσης και να αναδείξει τη σημασία «ανορθολογικών» παραμέτρων, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία του φασισμού, αντί να αξιοποιηθούν από το επαναστατικό εργατικό κίνημα. (Απόσπασμα από το οπισθόφυλλο της έκδοσης)

Η «Ψυχολογική δομή του φασισμού», όπως διαβάζουμε στο Επίμετρο της έκδοσης, δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη τον Νοέμβριο του 1933 και τον Μάρτιο του1934, στα τεύχη 10 και 11 του περιοδικού La Critique Sociale. Το 1933 ήταν, επίσης, το έτος έκδοσης, στην Κοπεγχάγη, της «Μαζικής Ψυχολογίας του φασισμού» του Βίλχελμ Ράιχ, ενώ δύο χρόνια αργότερα δημοσιεύεται το 1935 στην Ζυρίχη η «Παρακατήθηκη των Καιρών μας» του Έρνστ Μπλοχ, στην ίδια κατεύθυνση κατανόησης της ανόδου του φασισμού στην περίοδο του Μεσοπολέμου. Συνέχεια

11 Θέσεις περί Κυριαρχίας, Δίκαιου Πολέμου και Ανταρσίας

του Hugo Grotius

Εισαγωγή-Μετάφραση: Φωτεινή-Ηλέκτρα Χριστακοπούλου

σελ. 122 / Εκδόσεις Ρώμη

Αθήνα, Ιανουάριος 2020

(Ο Ούγκο Γκρότιους) Ασκώντας κριτική στην κατά Μποντέν έννοια της κυριαρχίας εισαγάγει την διάκριση των εξουσιών 150 χρόνια πριν από τον Μοντεσκιέ, όπως επίσης και την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας, αποδεικνύοντας με νομικά επιχειρήματα τό γιατί έχουν κυριαρχία τα αντιπροσωπευτικά σώματα. Αντλεί την επιχειρηματολογία του από την Αρχαία Ελλάδα (Θουκυδίδη, Αριστοτέλη), την Ρώμη, το Βυζάντιο και τη σχολή του Ακινάτη. Δείχνει λογικά το δικαίωμα κήρυξης πολέμου για την υπεράσπιση σημαδιών κυριαρχίας, το δικαίωμα του συναθροίζεσθαι με άλλα μέρη για την διεξαγωγή αυτού του πολέμου, το πότε ένας τέτοιος πόλεμος είναι δίκαιος δημόσιος πόλεμος, το πώς μεταβιβάζεται κυριαρχία από το ένα εμπόλεμο μέρος στο άλλο πέραν των υλικών λαφύρων και λείας κ.λπ.

Εφαρμόζει την θεωρητική του ανάλυση στο ιστορικό γεγονός της Ολλανδικής Εξέγερσης κατά της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του ισπανού Φιλίππου Β′, στην οποία συμμετείχε ενεργά όντας επιφανές στέλεχος της Ολλανδικής διπλωματίας και ως ο βασικός θεωρητικός θεμελιωτής της Συνθήκης της Βεστφαλίας, που αποτελεί μέχρι σήμερα τον κεντρικό πυρήνα της συγκρότησης των κρατών κατά το (Γκροτιανό) Σύστημα Διενθούς Δικαίου. Αποδεικνύει το δικαίωμα ανταρσίας λόγω επιβολής φορολογίας από τον επικυρίαρχο (Ισπανούς) προς τους κυριαρχούμενους (Κάτω Χώρες) και το γιατί πρόκειται για δημόσιο δίκαιο (μη εμφύλιο) πόλεμο. (Από το οπισθόφυλλο της έκδοσης) Συνέχεια

ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΠΑΝΩΛΗΣ

Εικόνες από τις κοινωνίες της ελληνικής χερσονήσου 14ος – 19ος αιώνας

του ΚΩΣΤΑ Π. ΚΩΣΤΗ

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Ηράκλειο 2013 / σελ. 403

«Η πανώλη είναι η επιδημική ασθένεια που άφησε τα βαθύτερα τραύματα στη συλλογική συνείδηση των ευρωπαϊκών πληθυσμών, από την εποχή της επιδημίας της «μαύρης πανούκλας» στον 14ο αιώνα. Η αδυναμία κατανόησης του πολύπλοκου μηχανισμού μετάδοσής της, του οποίου βασικός κρίκος είναι τα έντομα και οι αρουραίοι, αύξανε τον τρόμο, που προκαλούσε κάθε νέα εμφάνισή της και καμμιά φορά, πέρα από τις διαστάσεις που δικαιολογούσε ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων.

Το βιβλίο του Κ. Κωστή δε περιορίζεται στην ανακεφαλαίωση των σημερινών επιστημονικών γνώσεων για την αρρώστια και την προβολή τους πάνω στο πραγματολογικό υλικό, που μας άφησαν πηγές αιώνων. Αντίθετα, θέση του συγγραφέα είναι ότι δεν μπορούμε να κατανοήσουμε την πανώλη ως κοινωνικό φαινόμενο παρά μόνο αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τις κοσμοθεωρίες και τις νοοτροπίες των ανθρώπων των περασμένων αιώνων, μέσα στις οποίες εντάσσονται τόσο ο απόψεις τους για τις ασθένειες όσο και για τα μέσα πρόληψης και θεραπείας. Συνέχεια

Η Μάζα ως διάκοσμος

του  Siegfried Kracauer

Εισαγωγή-μετάφραση: Γιώργος Σαγκριώτης

Εκδόσεις Πλέθρον / Σελ. 209, Για την ελληνική γλώσσα 2018

[…] Την περίοδο 1921-1933 ο Κρακάουερ θα συντάξει εκατοντάδες κείμενα ποικίλης έκτασης –ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα αποτελούν τα δοκίμια του παρόντος τόμου– και θα συμμετάσχει ενεργά στις διανοητικές ζυμώσεις που λάμβαναν χώρα στη μεσοπολεμική Γερμανία, ιδιαίτερα στους κύκλους των εβραϊκής καταγωγής διανοούμενων της Φραγκφούρτης. Η πλούσια αυτή πνευματική εμπειρία θα αποτυπωθεί στη θεματολογία του, αλλά και στην ιδιαιτερότητα του συγγραφικού του ύφους, που αποτελεί μοναδικό μείγμα πολεμικού δοκιμίου, κοινωνιολογικής μελέτης και φιλοσοφικής πραγματείας, όπου διασταυρώνονται μεταξύ άλλων οι παραδόσεις του νεοκαντιανισμού, της φαινομενολογίας, του υπαρξισμού και της κριτικής θεωρίας […] Στην κοινωνία του μεσοπολέμου η μεσαία τάξη αποτελεί ένα από τα κεντρικότερα θέματα της κοινωνιολογίας του Κρακάκουερ. Η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει τα χρόνια εκείνα λόγω της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου και της οικονομικής κρίσης την έχει φέρει στα όρια της ολοσχερούς προλεταριοποίησης, την οποία τα μέλη της θέλουν πάση θυσία να αποφύγουν. Ωστόσο, τα ιδεατά περιεχόμενα που επικαλούνται τα μεσαία στρώματα δεν έχουν πλέον έρεισμα στην πραγματικότητα· η πτώχευση των στρωμάτων αυτών είναι σύμπτωμα της έκθεσης τους στο «μένος του αποχαλινωμένου ορθού Λόγου», ενώπιον του οποίου ό,τι παραδοσιακά συνιστούσε την ταυτότητά τους έχει αποκαλυφθεί ως ψευδαίσθηση. Ο Κρακάουερ τις ανιχνεύει στις αναγνωστικές του προτιμήσεις αλλά και στην προσπάθεια εκμετάλλευσης της κοινωνικής δυσαρέσκειας από κύκλους διανοουμένων οι οποίοι στοχεύουν στην ανάπτυξη μιας «θετικής πολιτικής της μεσαίας τάξης», η οποία ερωτοτροπεί επικίνδυνα με τον ανορθολογισμό και τη βία και κυοφορεί τον εθνικοσοσιαλισμό. Γιώργος Σαγκριώτης, Απόσπασμα από την Εισαγωγή (οπισθόφυλλο της έκδοσης) Συνέχεια

Επίκτητος «Η Ελευθερία»

Εκδόσεις Δώμα (2017)

Μέσα από αυτή τη νέα μετάφραση με κείμενα του Επίκτητου, που τιτλοφορούνται Ελευθερία προτείνεται πρώτα από όλα μια διαφορετική ανάγνωση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Το βιβλίο αυτό, αποτελώντας το πρώτο της σειράς του εκδοτικού οίκου Δώμα, αποτελεί τρόπον τινά μια δήλωση, έναν άλλο τρόπο ανάγνωσης. Εκείνο που υποστηρίζουν οι ίδιοι, όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα τους, είναι ότι το να τοποθετούμε την αρχαία ελληνική γραμματεία σε μια ομοιογενή ομάδα κειμένων ισοδυναμεί με το να τοποθετούμε την αρχαία Ελλάδα σε ένα απόμακρο βάθρο, σε κάτι απρόσιτο και μακρινό που μόνο ως γραμματειακά νεκρό είδος μπορεί να αντιμετωπιστεί. Λένε χαρακτηριστικά:

Απ’ όλους τους λαούς της Ευρώπης κανένας δεν έχει τόσο φτωχή σχέση με την ελληνική αρχαιότητα όσο οι σύγχρονοι Έλληνες. Δεν αγαπάνε οι Έλληνες την αρχαιότητα. Δεν την αγαπάνε με την ψυχή τους. Συνέχεια

Λερναίον Κράτος

Πλέγματα εξουσίας στην Ιστορία

Του Γ.Β. ΔΕΡΤΙΛΗ

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Ιούλιος 2019 / σελ. 191

Το βιβλίο αυτό είναι ένα δοκίμιο με όλες τις σημασίες της λέξης: δοκίμιο – δοκιμή· ερμηνεία – δοκίμιο· δοκίμιο – αίρεση.

Περιγράφει επτά μορφές του κράτους, όσες μπόρεσα να διακρίνω στην μεγάλη διάρκεια της Ιστορίας. Είναι οι μορφές με τις οποίες μπορούμε σήμερα πλέον να σκεφτούμε το κράτος: οργανισμός που ασκεί εξουσία σε μια εδαφική επικράτεια· ενεργό υποκείμενο της ιστορίας και του βίου μιας κοινωνίας· σύστημα σχέσεων μέσα στην κοινωνία αυτή· πεδίο πολέμου εσωτερικού και εξωτερικού· επίκεντρο του πλέγματος εξουσίας, που εκάστοτε κυβερνά· μήλον της έριδος ανάμεσα στους μετόχους του πλέγματος εξουσίας· κέντρο πολιτικής νομιμότητας και φύλαξ κοινωνικής ηθικής.

Αυτές οι μορφές είναι στατικές· είναι σαν στιγμιαίες «φωτογραφίες»· αν τις σκεφθούμε δυναμικά, η συνεχής εναλλαγή τους μάς φαίνεται φυσική. Κλείνουμε έτσι έναν κύκλο: είναι ο κύκλος του χρόνου, της Ιστορίας. Για μας το κράτος είναι πλέον ένας χαμαιλέων ή μια Λερναία Ύδρα με επτά κεφαλές. (Απόσπασμα από την Εισαγωγή του βιβλίου) Συνέχεια

Ο άνθρωπος και η τεχνική

Συμβολή σε μια φιλοσοφία της ζωής

του ΟΣΒΑΛΝΤ ΣΠΕΝΓΚΛΕΡ

Μτφ: Γιώργος Στεφανίδης

Επίμετρο: Νίκος Μάλλιαρης

Εκδόσεις Μάγμα / Ιούνιος 2019 / σελ. 154

«Ο άνθρωπος ήταν –και είναι– υπερβολικά ρηχός και δειλός για να αντέξει το γεγονός της φθαρτότητας κάθε τι ζωντανού. Ως εκ τούτου, κουκουλώνει τη φθαρτότητα αυτή με τη ρόδινη αισιοδοξία της Προόδου –στην οποία κανείς δεν πιστεύει πραγματικά–, τη συγκαλύπτει με τη λογοτεχνία, ενώ κρύβεται πίσω από ιδεώδη για να μην αντικρύσει το παραμικρό. Η φθαρτότητα όμως, η γένεση και η φθορά, είναι μορφή κάθε τι πραγματικού […]. Κάθε δημιουργία υποκύπτει στην παρακμή· κάθε σκέψη, κάθε εφεύρεση, κάθε πράξη υποκύπτει στην λησμοσύνη. Διαισθανόμαστε παντού κοσμοϊστορικές διαδρομές που έχουν εξαφανιστεί. Ερείπια περασμένων έργων που ανήκουν σε νεκρούς πλέον πολιτισμούς κείνται παντού μπροστά στα μάτια μας. Στην ύβρη του Προμηθέα, ο οποίος φθάνει μέχρι τον ουρανό για να υποτάξει τις θεϊκές δυνάμεις στον άνθρωπο, αναλογεί η συντριβή». (Όσβαλντ Σπένγκλερ)

Οι ιδέες που περιλαμβάνονται σε τούτο το σύντομο βιβλίο συνεχίζουν, εμβαθύνουν, αλλά και ανανεώνουν συνάμα, τις αναλύσεις της Παρακμής της Δύσης, του μείζονος έργου του Όσβαλντ Σπένγκλερ. Το βασικό ζήτημα που απασχολεί εδώ τον Γερμανό φιλόσοφο είναι η ανάδυση κι οι πολλαπλές συνέπειες της επικράτησης της βιομηχανικής τεχνικής: σε επίπεδο κοινωνικό, οικονομικό και πνευματικό εντός της ίδιας της παρακμάζουσας Δύσης σε επίπεδο γεωπολιτικό σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της Δύσης με τους μη δυτικούς λαούς· τέλος σε επίπεδο οικολογικό, καθώς ο συγγραφέας αναλύει με ποιον τρόπο η ισχύς και η θηρευτική κι επεκτατική φύση της δυτικής τεχνικής χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο ως το ύψιστο και πιο αποτελεσματικό όπλο στον προμηθεϊκό του αγώνα ενάντια στην Φύση. (Από το οπισθόφυλλο της έκδοσης) Συνέχεια

ΤΟ ΜΟΥΝΑΚΙ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ

του GIANFRANCO SANGUINETTI

Εκδόσεις bibliothèque du temps perdu

Αθήνα 2018

Μτφ: Τηλέμαχος Δουφεξής Αντωνόπουλος

σελ. 79

«Αυτό το φυλλάδιο, που αντλεί την έμπνευσή του από το μουνάκι, είναι ταυτόχρονα μια καταστασιακή derive γύρω από το θέμα και μια καυστική καταγγελία ενάντια στις διαστροφές των politically correct, ενάντια στην υποκρισία της ιδεολογίας των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», εναντίον του αστυνομικού φεμινισμού, ενάντια στα ήθη των σημερινών σκλάβων, εναντίον του νέου δεσποτισμού και των εγκλημάτων που η κυρίαρχη δύναμη, η Δύση, επιβάλλει στους υποτελείς λαούς, υποβιβάζοντάς τους σ’ ένα καθεστώς δουλείας. Συνεπώς, αφορά σχεδόν τη ζωή του καθενός». Gianfranco Sanguinetti, πρόλογος στην ελληνική έκδοση, από το οπισθόφυλλο της έκδοσης.

Ο Sanguinetti στέλνει στον σκουπιδοτενεκέ της ηθικής πλήθος στερεότυπων, που αφορούν δήθεν την χειραφέτηση της γυναίκας, την σύγχρονη υποκρισία, τους γλωσσικούς ακρωτηριασμούς, «που οι χριστιανοί, προτεστάντες, καθολικοί και ορθόδοξοι, επιβάλλουν στο μουνάκι» και που «δεν είναι καλύτερος από τον φυσικό ακρωτηριασμό, που επιβάλλεται στις γυναίκες από τους μουσουλμάνους», αφού «και στις δυο περιπτώσεις πρόκειται για ακρωτηριασμό»· αναφέρεται ακόμα στον σεξουαλικό υποσιτισμό «από τον οποίο υποφέρουν οι άνθρωποι των πλουσιοτέρων χωρών» και που τώρα πια «μετατρέπεται σε πραγματική πείνα και πανωλεθρία» την ίδια στιγμή που σύμφωνα με την σύγχρονη ηθική, ανήθικος θεωρείται μόνο όποιος δεν παράγει κέρδος, όπως για παράδειγμα μια σεξουαλικότητα ελεύθερη και ανυπόκριτη. Συνέχεια

ΕΝΑΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ: ΤΟ 1977 ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Παρεκβάσεις στο κουβάρι

των αναμνήσεων ενός

πρώην καταστασιακού

GIANFRANCO SANGUINETI

σελ. 69 / Εκδ. Bibliothèque du temps perdu

Νοέμβριος 2018 Αθήνα

Ο Σανγκουινέτι σ’ αυτήν την ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση της Bibliothèque du temps perdu, εκρηκτικός, ευθύς, διεισδυτικός προχωρά σε μια ανατομία του ’77, που πρώτα απ’ όλα σηματοδότησε, όπως τονίζει, την άρνηση των ιδεολογιών, μια απρόσμενη έκρηξη μέσα σ’ ένα ειδεχθές και ερημωμένο τοπίο συντριβής της σκέψης, «το οποίο δημιούργησαν στην Ιταλία ιδεολογίες ηγεμονικές, δογματικές και αλαζονικές στην υπηρεσία της αριστεράς και της άκρας αριστεράς, στις οποίες εντάσσονταν όλοι οι διανοούμενοι».

Σ’ αυτήν την εξέγερση του ’77, σ’ αυτήν την έκρηξη δημιουργικότητας και φαντασίας, ανοιχτή, όπως θυμίζει ο Σανγκουινέτι, σε κάθε καλλιτεχνική επιμόλυνση, ένα από τα συστατικά της και μάλιστα το πιο γνήσιο ανατρεπτικά ήταν η ριζική άρνηση της εθελοδουλείας που επέβαλλε η οποιαδήποτε ιδεολογία, ήταν ακόμη η άρνηση του μιλιταντισμού, αλλά και της πολιτικής, της αντιπροσώπευσης, της ιεραρχίας, του κάθε συμβιβασμού. Συνέχεια

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΚΡΑΤΟΣ

του Γκουστάβ Λαντάουερ

Επίμετρα:

Michel Lowy- Γιώργος Περτσάς-Στέφανος Ρέγκας

εκδ. Πανοπτικόν / σελ. 146

Αθήνα Ιανουάριος 2019

«Ζούμε μονάχα μια φορά, μονάχα μια φορά έχουμε το χρόνο να δράσουμε στον κόσμο σύμφωνα με τη βούλησή μας και πεθαίνουμε πολύ νωρίς. Γιατί λοιπόν να μην διακινδυνέψουμε τα πάντα για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας;

Η αναρχία δεν είναι ένα άψυχο σύστημα ετοιμοπαράδοτων σκέψεων. Η αναρχία είναι ζωή· η ζωή των ανθρώπων που έχουν απελευθερωθεί από το ζυγό». Γκούσταβ Λαντάουερ (1870-1919)

«Στον τόμο αυτό συγκεντρώνονται κείμενα και επιστολές ενός από τους σημαντικότερους αναρχικούς στοχαστές που συνάμα υπήρξε μια από τις ευγενέστερες φυσιογνωμίες αυτής της πολιτικής παράδοσης.

Πολυμαθής, στοχαστικός, με ευρύτητα πνεύματος, έλαβε μέρος ενεργά στα πολιτικά πράγματα του καιρού του, υπήρξε ένας από τους πρωταγωνιστές της σύντομης «Δημοκρατίας των εργατικών συμβουλίων» της Βαυαρίας του 1919, φυλακίστηκε από το σοσιαλδημοκρατικό καθεστώς και δολοφονήθηκε από τους ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς των freikorps.

Όπως το συνόψισε ο φίλος του Μάρτιν Μπούμπερκ: «Ο Λαντάουερ πέθανε τίμια όπως έζησε. Το κράτος και το κόμμα, οι δυο εξουσίες ενάντια στις οποίες ο Λαντάουερ αγωνίστηκε σε όλη του τη ζωή, συνεργάστηκαν για να καταπατήσουν το τελευταίο αβέβαιο τρεμοφέγγισμα της επανάστασης». (Από το οπισθόφυλλο της έκδοσης) Συνέχεια

ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

ΟΙ ΛΟΥΔΙΤΕΣ

ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

του ΚΕΡΚΠΑΤΡΙΚ ΣΕΪΛ

Εκδ. Futura / Δεκέμβριος 2018 / σελ. 348

«Οι Λουδίτες –πολλοί από αυτούς υφαντές, λαναράδες και φινιριστές μαλλιού, αλλά και τεχνίτες στον επαγγελματικό κλάδο του βαμβακιού που απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στην Αγγλία στα τέλη του 18ου αιώνα– ήταν, όπως οι Πρόσχαροι Άνδρες του Ρομπέν των Δασών, θύματα της προόδου ή αυτού που θεωρούνταν πρόοδος. Έχοντας δουλέψει επί αιώνες έξω από τα φτωχικά τους σπίτια και σε μικρά μαγαζιά χωριών με μηχανές που, παρά το γεγονός ότι δεν ήταν καθόλου απλές, πιθανώς και με την βοήθεια παιδιών, είδαν ξαφνικά να παρεισφρέουν (ή να απειλούν να παρεισφρήσουν) στον παγιωμένο επαγγελματικό τους κλάδο νέα, πολύπλοκα, μεγάλης κλίμακας μηχανήματα, που συνήθως στεγάζονταν σε τεράστια πολυώροφα κτίρια εγειρόμενα στις αρχαίες τους κοιλάδες. Ακόμη χειρότερα, είδαν την τακτοποιημένη τους κοινωνία της μαστοριάς, του εθίμου και της κοινότητας να αρχίζει να υποχωρεί μπροστά στην εισβολή της βιομηχανικής κοινωνίας και των νέων τεχνολογιών και συστημάτων της, των νέων κανόνων για τα εμπορεύματα και τις αγορές, της νέας χωροταξικής διάταξης της εξοχής και της πόλης, πράγματα που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν, ή να ελέγξουν. Κι όταν εξεγέρθηκαν εναντίον όλων αυτών για δεκαπέντε θυελλώδεις μήνες στην αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 19ου αιώνα, το έκαναν με πολύ μεγαλύτερη σφοδρότητα και ένταση από όση είχε ποτέ επιδείξει ο Ρομπέν των Δασών και εξευτελίστηκαν με τρόπους πολύ πιο βίαιους από αυτούς που είχε κατά καιρούς διατάξει ο βασιλιάς Ιωάννης. Συνέχεια

ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Κείμενα των Ε. Malatesta και F.S. Merlino

Εκδόσεις Ελευθεριακή Κουλτούρα

σελ. 169

Φθινόπωρο 2018

Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει σε δύο μέρη συνολικά 27 επιστολές, που αντάλλαξαν Μαλατέστα και Μερλίνο από τα τέλη του Ιανουαρίου του 1897 έως και τα μέσα Ιανουαρίου του 1898, όταν και η πολεμική σταμάτησε, καθώς ο Μαλατέστα συνελήφθη από την αστυνομία της Σαβοΐας. Οι επιστολές δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά (αναρχικά και μη) της εποχής και αφορούν μια έντονη διαμάχη, όπως αναφέρει και το οπισθόφυλλο της έκδοσης για τα ζητήματα της δημοκρατίας, της αντιπροσώπευσης, της συμμετοχής ή μη στις εκλογές, του επηρεασμού ή όχι των εκλογέων, της επιλογής του μικρότερου κακού ή της άκαμπτης υπεράσπισης ιδεών και πρακτικών σε οποιεσδήποτε συνθήκες κ.ά.

Η εικόνα του εξωφύλλου είναι του Flavio Constantini και απεικονίζει, υπό μορφή τραπουλόχαρτου, τον ιταλό βασιλιά Ουμβέρτο, ο οποίος εκτελέστηκε στη Μόντσα από τον Γκαετάνο Μπρέσι στις 29 Ιουλίου του 1900. Ο Μπρέσι είχε σώσει τον Μαλατέστα, όταν εκδηλώθηκε, το 1899, εναντίον του απόπειρα δολοφονίας στο Πάτερσον των ΗΠΑ. Ο δε Μερλίνο υπήρξε συνήγορος υπεράσπισης του Μπρέσι στη δίκη του για την εκτέλεση του βασιλιά.

Στο Επίμετρο Ι παρατίθεται κείμενο του Gianpetro «Nico» Berti, που είναι η εισήγησή του, για τον Φραντσέσκο Σαβέριο Μερλίνο, στο συνέδριο που διεξήχθη στην Ίμολα την 1η Ιουλίου 2000 και δημοσιεύτηκε στην ιταλική αναρχική επιθεώρηση «A-rivista anarchica», Νο 360 τον Μάρτιο 2011. Συνέχεια

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

του Ernesto Sabato

σελ. 157 / Εκδ. Γκοβόστη

Αθήνα 2001

Ο Σάμπατο ορθώνει εμπρός μας ξανά και ξανά την «τρελή του ελπίδα»: οι δυνατότητες για μια πιο ανθρώπινη ζωή είναι κοντά μας, αρκεί να απλώσουμε το χέρι μας, να βρούμε το κουράγιο, που μας τοποθετεί στην πραγματική διάσταση του ανθρώπου. Μπορεί όλοι κάποιες φορές να υποτασσόμαστε, όμως, όπως μας διαβεβαιώνει, εκείνη που δεν λαθεύει ποτέ, είναι η πεποίθηση ότι μονάχα οι αξίες του πνεύματος μπορούν να μας σώσουν απ’ αυτό το σεισμό που απειλεί την ανθρώπινη υπόσταση.

Ο Σάμπατο αντικρύζει την αποξένωση, την απουσία διαλόγου με τους άλλους, την αδυναμία αναγνώρισης του κόσμου που μας περιβάλλει, την απουσία αγάπης και αλληλεγγύης που σημαδεύει το μαζικοποιημένο πλήθος, την ολοένα και μεγαλύτερη αναισθησία στον θόρυβο κάθε απρόσωπης πόλης, που όσο μεγαλώνει τόσο πνίγει τους δεσμώτες της. Και όπως παρατηρεί όσο η παθητικότητα μεγαλώνει τόσο πιο γρήγορα καταλήγει σε μια πνευματική δουλεία, σε μια πραγματική σκλαβιά. Συνέχεια

Βαρκελώνη 1978: ΥΠΟΘΕΣΗ ΣΚΑΛΑ

του Χαβιέρ Κανιάδας Γασκόν

Εκδόσεις Ισνάφι

σελ. 160 / Ιωάννινα 2011

«Στις 20 Νοεμβρίου του 1975 πεθαίνει από φυσικά αίτια ο Φράνκο και η Ισπανία μετά από 36 χρόνια δικτατορίας ετοιμάζεται να αλλάξει σελίδα.

Η μετάβαση προς την δημοκρατία θα συνδεθεί με το αίτημα της ένταξης της χώρας στην Ε.Ο.Κ., την ατιμωρισία των χουντικών, την νομιμοποίηση όλων των κομμάτων και των συνδικάτων, την ελευθεροτυπία και με σκληρά οικονομικά μέτρα, που προτείνει η Τριμερής Επιτροπή (αύξηση φορολογίας, μείωση μισθών και συντάξεων, αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα, απελευθέρωση των απολύσεων κλπ).

Η δημοκρατία θέτει το δίλλημα της συναίνεσης ή της ρήξης.

Όλα τα κόμματα, τα μεγάλα συνδικάτα, ο στρατός και η κυβέρνηση καταλήγουν σε μια συμφωνία, που θα ονομαστεί «Σύμφωνο του Μονκλόα».

Όσοι δεν δέχονται την συμφωνία (και είναι πάρα πολλοί) οργανώνονται σε αυτόνομα συνδικάτα και κυρίως στην CNT (αναρχοσυνδικαλιστές).

Ενάντια στο «Σύμφωνο του Μονκλόα» την Κυριακή το πρωί της 15ης Ιανουαρίου του 1978 ξεκινάνε σ’ όλη την Ισπανία οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις, που έχει δει ποτέ η χώρα. Συνέχεια

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΙΑ

 του ΕΡΡΙΚΟ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑ

 Εκδόσεις Νησίδες / 2019 / Σελ. 146

Η έκδοση περιλαμβάνει βιογραφία του Ερρίκο Μαλατέστα (14 Δεκεμβρίου 1853 – 22 Ιουλίου 1932) που γράφτηκε από τον Μαξ Νετλάου στα τέλη του 1920 και δημοσιεύθηκε στην Freedom. Όπως σημειώνει ο μεταφραστής Β. Τομανάς, «Το 1969 είχα δει το όνομα «Μαλατέστα» σε ένα βιβλίο Pier Carlo Masini, Storia degli anarchici italiani da Bacunin a Malatesta (1862-1892). Δεν ήξερα τότε ποιος ήταν ο Μαλατέστα. Αργότερα έμαθα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 μετέφρασα και εξέδωσα ορισμένα κείμενα του (στις εκδόσεις Κατσάνος). Σήμερα ξανακοίταξα, διόρθωσα τα παλιά κείμενα και πρόσθεσα και δυο σημαντικά καινούργια. Αποτέλεσμα είναι το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας. Πιστεύω πως δίνει μια καθαρή εικόνα της σκέψης και της δράσης του μεγάλου Ιταλού αναρχικού».

Συνέχεια

ΟΙ ΖΩΕΣ ΤΩΝ ΣΑΚΟ ΚΑΙ ΒΑΝΤΣΕΤΙ

του RICK GEARY

Εκδόσεις ΧΑΡΑΜΑΔΑ

Μάιος 2019 για την ελληνική έκδοση

ΚΟΜΙΚ

 «Ο Rick Geary εξετάζει την πιο πολύκροτη δίκη του 20ου αιώνα. Οι αναρχικοί Σάκο και Βαντσέτι κατηγορούνται για ληστεία και δολοφονία αλλά τα υποτιθέμενα ακλόνητα ενοχοποιητικά στοιχεία είναι τόσο αμφισβητήσιμα, που η καταδίκη τους πυροδοτεί μαζικές διαμαρτυρίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Με ψυχραιμία, ο Geary μας παρουσιάζει τη δίκη, τις ανατροπές και τα ύποπτα στοιχεία, αφού πρώτα μας δείχνει το ανθρώπινο πρόσωπο των δύο ανδρών, που άλλοι δαιμονοποίησαν και άλλοι ηρωποίησαν». (Από το οπισθόφυλλο της έκδοσης) Συνέχεια

Ἡ Ἀπεργία τῶν Ψηφοφόρων

τοῦ Ὀκτάβ Μιρμπώ
Ἐκδόσεις Ἄγρα / σελ. 40
Ἔτος ἔκδοσης 2014

Σὲ αὐτὴν τὴν καλαίσθητη ἔκδοση μικροῦ σχήματος περιλαμβάνονται δύο αὐτοτελὴ κείμενα, ὅπου τὸ ἕνα συμπληρώνει τὸ ἄλλο. Τὸ πρῶτο, Ἡ Ἀπεργία τῶν Ψηφοφόρων (La Grève des électeurs) ἐκδόθηκε στὶς 28 Νοεμβρίου 1888 στὴν ἐφημερίδα Le Figaro. Τό δεύτερο, ὑπὸ τὸν τίτλο Πρελούδιο (Prélude), δημοσιεύθηκε καὶ αὐτὸ στὴν Le Figaro, ἐξήμισυ μῆνες ἀργότερα, στὶς 14 Ἰουλίου 1889. Στήν ἔκδοση, ὑπάρχει ἐπίσης καὶ μία συνοπτικὴ παρουσίαση γιὰ  τὸν συγγραφέα.

Τὰ δύο αὐτὰ κείμενα εἶναι ἀποτελέσματα ὥριμης ἀναρχικῆς σκέψης. Ὁ Μιρμπώ, ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀναρχίας κατανοεῖ καὶ ἀναδεικνύει τὴν ψηφοφορία καὶ τὴν προσφυγὴ στὶς κάλπες ὡς μία ὁλοφάνερη ἀπάτη, μὲ τὴν ὁποία οἱ κρατοῦντες ἀποκτοῦν χωρὶς ἰδιαίτερο κόστος τὴν συγκατάθεση αὐτῶν τοὺς ὁποίους καταπιέζουν καὶ ἐκμεταλλεύονται.

Ὁ Οκτὰβ Μιρμπὼ (16 Φεβρουαρίου 1848-16 Φεβρουαρίου 1917) ἔχει περάσει ἀπὸ τὰ σαράντα κύματα τῆς σύγχρονης μὲ αὐτὸν σκέψης καὶ στάσης πάνω σὲ καίρια ζητήματα. Ἀρχικὰ βασιλικός, καθολικὸς καὶ ἀντισημίτης, ἐξέφρασε στὴν συνέχεια τὶς πλέον ἐλευθεριακές ἰδέες στὰ ἄρθρα, στὰ μυθιστορήματα καὶ τὰ θεατρικὰ ἔργα του. Μέσα ἀπὸ οὐσιαστικὲς διεργασίες καὶ διαδικασίες προσέγγισε καὶ οἰκειοποιήθηκε τὶς ἀναρχικὲς ἰδέες, ἐρχόμενος ἔτσι σὲ ἀντίθεση μὲ ὅλες τὶς παραδοσιακὲς ἀξίες. Πρόκειται γιὰ ἕνα δημιουργικὸ ἄτομο, τὸ ὁποῖο συμμετεῖχε μὲ ὀξυδέρκεια, ἔντονη κριτικὴ καὶ καυστικὴ διάθεση, ἀλλὰ συγχρόνως μὲ μεγάλη εὐαισθησία, σὲ ὅλες τὶς μεγάλες πνευματικές, αἰσθητικές, κοινωνικὲς καὶ πολιτικὲς διαμάχες τῆς ἐποχῆς του μὲ σκοπὸ νὰ συμβάλει στὴν πνευματικὴ ἀπελευθέρωση καὶ ἀνάπτυξη τῆς συνείδησης τῶν συγχρόνων του. Συνέχεια

ΜΠΑΚΟΥΝΙΝ ΚΑΤΑ ΜΑΡΞ

των ΣΑΜ ΝΤΟΛΓΚΩΦ και ΤΖΩΝ ΚΛΑΡΚ
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
Οκτώβριος 2017
σελ. 174

Η συγκεκριμένη έκδοση περιλαμβάνει κείμενα του Σαμ Ντόλγκοφ και του Τζον Κλαρκ. Ο Σαμ Ντόλγκοφ (1902-1990) γεννήθηκε στην Λευκορωσία, αλλά μόλις ένα χρόνο μετά την γέννησή του η οικογένειά του μετανάστευσε στις ΗΠΑ. Ο Ντόλγκοφ σε ηλικία 20 ετών γοητεύεται από τις αναρχικές ιδέες, ενώ αργότερα μέσα και από την συνεργασία του με τον Γκριγκόρι Μαξίμοφ γνωρίζει σε βάθος το έργο του Μπακούνιν και επιμελείται μια αξιό­λογη σειρά κειμένων του.

Ο Τζον Κλαρκ διετέλεσε καθηγητής φιλοσοφίας στο Loyola University και είναι διευθυντής στο Ινσιτούτο La Terre στην Ν. Ορλεάνη, όπου δραστηριοποιείται σε αντιεξουσιαστικές και περιβαλλοντικές κινήσεις, ενώ, επίσης, παραμένει πολυγραφότατος με πάνω από 300 βιβλία και άρθρα.

Στον ιδιαίτερα ενδιαφέροντα Πρόλογο της έκδοσης ο Γ. Πολίτης, μεταξύ άλλων, παρατηρεί ότι «ο επιστημονικός σοσιαλισμός στηρίζεται σε μια υπόθεση που μεταμφιέστηκε σε συμπέρασμα, δεν ήταν απλά μη επιστημονικός, αλλά ήταν αντιεπιστημονικός, δεν ήταν απλά μη εμπειρικός, αλλά ήταν μεταφυσικός. Ήταν μια ιδεολογία, και μάλιστα με το ακριβές περιεχόμενο που ο Μαρξ έδινε στον όρο: «ένα σύνολο ιδεών που αναφέρεται σε μια πραγματικότητα, όχι για να τη φωτίσει και να την αλλάξει, αλλά για την συγκαλύψει». Ένα σύνολο ιδεών, που όσοι τις αποδέχονται «τις συνδέουν με μια ψευδή εξήγηση τού γιατί τις πιστεύουν και του πώς αυτές σχετίζονται με την πραγματικότητα». Ο επιστημονικός σοσιαλισμός δεν ήταν παρά ένας μαντικός σοσιαλισμός. Και δυστυχώς γι’ αυτόν, η Ιστορία πέταξε επιδεικτικά τις προφητείες του στον κάδο των απορριμμάτων». Συνέχεια

ΟΙ ΑΠΕΙΘΑΡΧΟΙ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΑΝΑΙΔΕΙΑΣ

–Συλλογικό–

Σελ. 268

Πρώτη έκδοση Οκτώβριος 2018

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΚΤΩ

 «Στο βιβλίο επιχειρείται η ψηλάφηση όψεων της νεανικής αμφισβήτησης τη μεταπολεμική περίοδο, από τα τέλη της δεκαετίας του ’40 έως και τα τέλη της δεκαετίας του ’90, οι μεταμορφώσεις της και η εξέλιξή της στη διάρκεια περίπου πενήντα χρόνων. Χουλιγκάνοι και μοτοσικλετιστές, «ανήθικες» ΕΠΟΝίτισσες και νεαρές εκδιδόμενες κοπέλες, τοξικομανείς, πανκ και καταληψίες μαθητές στην εποχή των εκπληρωμένων αιτημάτων, θαμώνες των «σφαιριστηρίων», εραστές των φλίπερ. Φαινομενικά ανομοιογενείς ως προς το ιστορικό αποτύπωμα τους, νεανικές συνομαδώσεις και συλλογικότητες ή απλώς δυστυχείς (όπως συμβαίνει με τις εκδιδόμενες) νεαρές υπάρξεις, είχαν ως κοινό παρονομαστή τη μετωπική σύγκρουσή τους με την κυρίαρχη ιδεολογία και ηθική της εποχής τους. Ακαθόριστα αμφισβητίες, τουλάχιστον με την πολιτική σημασία του όρου, αλλά οπωσδήποτε αναιδείς, σόκαραν τους ενήλικες «δείχνοντάς» τους με περίσσιο θράσος την γλώσσα, απαιτώντας έναν καλύτερο και συχνά δικαιότερο κόσμο». (Από το οπισθόφυλλο της έκδοσης).

Στην συλλογική αυτή έκδοση η Πατρίτσια Γερακοπούλου ανοίγει την «αυλαία» με κείμενο που τιτλοφορείται: «Αμφισβήτηση και αμερικανικό fandom στην μεταπολεμική Ελλάδα: πρωτόλεια παγκοσμιοποιημένης χειραφέτησης μέσω της συστηματικής κατανάλωσης αμερικανικών κόμικς και τηλεοπτικών σίριαλ». Η συγγραφέας υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, όσον αφορά την μεταπολεμική γενιά, ότι όσοι μεγάλωσαν τότε γνωρίζουν (από εμπειρία ή παρατήρηση) ότι «τα πιο σημαντικά ψυχοκοινωνικά «εργαλεία» για τις νεανικές ταυτότητες και ομάδες ήταν το ροκ και η επιστημονική φαντασία». Συνέχεια