Category Archives: Αναλύσεις

Η Γέννηση των Θεών και η προέλευση της Γεωργίας (Μέρος Β΄)

Μία κριτική τοποθέτηση από τον Jonathan Slyk στο βιβλίο «Η Γέννηση των Θεών και η προέλευση της Γεωργίας», του Jacques Cauvin

Τα άγρια δημητριακά φύτρωναν μόνο στα υψηλότερα υψόμετρα στην Εγγύς Ανατολή, όπου είχαν εγκατασταθεί οι πρώην Κιγιάμ. Τα πρώτα φυτά που καλλιεργήθηκαν ανακαλύφθηκαν στις προσχωσιγενείς (αλλουβιακές) πεδιάδες στην λωρίδα της Εγγύς Ανατολής στην κοιλάδα του Ιορδάνη, και σε άλλες περιοχές με χαμηλό υψόμετρο γύρω από τη Δαμασκό. Δίνεται μια καλή περιγραφή των διαφορών μεταξύ του άγριου και του ήμερου σιταριού. Το άγριο σιτάρι, η σίκαλη και το κριθάρι συλλέχθηκαν με εντατικό τρόπο και κατά διαστήματα πρέπει να τα είχαν μεταφέρει από τους λόφους πίσω στην κοινότητα. Καθώς οι άνθρωποι άρχισαν να δείχνουν την προτίμησή τους σε ορισμένα είδη, άρχισαν και να τα καλλιεργούν. Ούτε η συγκομιδή, ούτε η καλλιέργεια αλλάζει σημαντικά τη φύση του άγριου φυτού. Το άγριο σιτάρι που καλλιεργείται παραμένει άγριο για μια μακρά περίοδο χωρίς καμία αλλαγή στη μορφολογία. Όταν, όμως, οι σπόροι απομονώνονται και αναπτύσσονται ξεχωριστά για πολλές σοδειές όπου το φυτό διαφοροποιείται αρκετά, ώστε να παράγει ένα ξεχωριστό είδος, τότε έχουμε μια μεταβολή, την λεγόμενη εξημέρωση.. Αυτό πρέπει να είχε γίνει σε πειραματική βάση, χωρίς να το πυροδοτήσει κάποια αγροτική οικονομία, λέει ο Cauvin. Συνέχεια

Η Γέννηση των Θεών και η προέλευση της Γεωργίας (Μέρος Α΄)

Μία κριτική τοποθέτηση από τον Jonathan Slyk στο βιβλίο «Η Γέννηση των Θεών και η προέλευση της Γεωργίας», του Jacques Cauvin

Τα τελευταία χρόνια έχουμε παρακολουθήσει να παρελαύνουν διάφορες ιστορίες φρίκης στον τομέα της γεωργίας, τα πάντα από κρέας μολυσμένο με βακτηρίδια Ε. Coli, ορμόνες ανάπτυξης βοοειδών στο γάλα και γενετικά μεταλλαγμένους σπόρους να παρασύρονται μέσω του αέρα σε φάρμες βιολογικής καλλιέργειας, ως τη νόσο των τρελών αγελάδων και τον αφθώδη πυρετό. Η μεγάλη αλληλουχία από ύπουλες καταστροφές κατέληγε στην καύση σωρών με πτώματα ζώων να σιγοκαίνε σε όλη την αγγλική ύπαιθρο –μία μακάβρια μυσταγωγία που μας αναγγέλλει το πέρασμα του πολιτισμού στην εποχή της βιοτεχνολογίας.

Σαν μια αποτυχημένη ταινία επιστημονικής φαντασίας από τη δεκαετία του 1950 με σκηνές από ακτινοβολίες και γιγαντιαία έντομα, η ιστορία της γεωργίας αποτελεί μια ανεξέλεγκτη ύβρη και ένα πείραμα που έχει πάει εντελώς στραβά. Επί πλέον, είναι μια ιστορία που μας την έχουν διηγηθεί σύμφωνα με την ιερατική οπτική της καθεστηκυίας ελίτ, οι κοινωνιοβιολόγοι και οι εξελικτικοί ψυχολόγοι. Η γεωργία, μας διαβεβαιώνουν, ήταν αναπόφευκτη, ένα φυσικό αποτέλεσμα της προσαρμογής του παρελθόντος μας ως κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Προαναγγέλλεται στη γνωσιακή εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου μετά από μια πορεία εξελικτικής ανάπτυξης που οδηγεί αναπόφευκτα στην επαρκή γνώση που απαιτείται για τον έλεγχο του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, η καλλιέργεια των φυτών και η εξημέρωση των ζώων με όλα όσα επακολούθησαν ήταν απλά βέβαιο ότι θα συμβούν, αργά ή γρήγορα. Υπάρχουν, ωστόσο, κάποιοι λιγοστοί αρχαιολόγοι που δεν το πιστεύουν. Μεταξύ αυτών είναι και ο Jacques Cauvin, ένας ομότιμος καθηγητής στο CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique=Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας) στο Παρίσι, ο οποίος έχει εργαστεί σε Νεολιθικές ανασκαφές στην Εγγύς Ανατολή για πάνω από τριάντα χρόνια. «Η Γέννηση των Θεών και η προέλευση της γεωργίας» είναι το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα που μεταφράστηκε στα Αγγλικά. Συνέχεια

Παγκόσμιος καπιταλισμός ή τοπικός σχεδιασμός; (Μέρος Γ΄)

Έτσι, γίνεται προφανές ότι ο φιλελεύθερος καπιταλισμός δεν είναι σήμερα κατά κύριο λόγο ένα εσωτερικό θέμα. Πρώτα απ’ όλα είναι ένα ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, δεδομένου ότι έγκειται σε διεθνές επίπεδο το ότι οι μέθοδοι των ιδιωτικών επιχειρήσεων έχουν παραβιαστεί – όπως φαίνεται από την αποτυχία του κανόνα του χρυσού. Κι είναι σε αυτό τον τομέα που η τήρηση των μεθόδων αποτελεί άμεσο εμπόδιο σε επί μέρους λύσεις. Ο φιλελεύθερος καπιταλισμός βασίζεται σε ένα απλό δόγμα: στην εξωτερική αγορά και πώληση, στη χορήγηση και λήψη δανείων και στο συνάλλαγμα ξένων νομισμάτων, που πραγματοποιούνται μεταξύ ατόμων, σα να ήταν μέλη της ίδιας χώρας. Η «ξένη οικονομία» είναι έτσι ένα ζήτημα μεμονωμένων ατόμων κι ο μηχανισμός της αγοράς πιστώνεται με την πιο θαυμαστή δύναμη «εξισορρόπησης» των ξένων οικονομιών όλων των χωρών αυτομάτως –δηλαδή χωρίς την παρέμβαση των κυβερνήσεών τους. Αυτή η Ουτοπική αντίληψη απέτυχε στην πράξη, όπως όφειλε να κάνει. Και ο κανόνας του χρυσού καταστράφηκε από την ανεργία που προκάλεσε. Στην πραγματικότητα, οι νέες μέθοδοι, της «εξωτερικής οικονομίας», που αντικατέστησε τον κανόνα του χρυσού, είναι συγκριτικά πιο αποτελεσματικές από τους σκοπούς της διεθνούς συνεργασίας. Με τη βοήθειά τους είμαστε σε θέση να λύσουμε προβλήματα, που πριν ήταν δυσεπίλυτα. Μεταξύ αυτών ήταν η κατανομή των πρώτων υλών, η σταθεροποίηση των τιμών κι ακόμη η διασφάλιση της πλήρους εργασίας σε όλες τις χώρες. Καθένα από αυτά τα προβλήματα ήταν μόνιμη πηγή ακυβερνησίας υπό το σύστημα της αγοράς. Ακόμη κι αν ένα πιο παγκόσμιο σύστημα αγοράς μπορεί να μην είναι τελικά επιτυχές, δεν θα τεθεί υπό έλεγχο, καθώς θα προϋποθέτει το αδύνατο έργο να αποκαταστήσει πρώτα το σύστημα της αγοράς παγκοσμίως. Ακόμη και σε αυτό το έργο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αυτοδεσμεύονται και μπορεί να μην το αντιλαμβάνονται για καιρό ότι οι προσπάθειές τους είναι καταδικασμένες σε αποτυχία. Η εναλλακτική στην αντιδραστική Ουτοπία της Wall Street είναι η σκόπιμη ανάπτυξη νέων μέσων και οργάνων εξωτερικού εμπορίου, δανεισμού και πληρωμής, που αποτελεί την ουσία του τοπικού σχεδιασμού. Συνέχεια

Παγκόσμιος καπιταλισμός ή τοπικός σχεδιασμός; (Μέρος Β΄)

Πριν παραθέσουμε τη συνέχεια της μετάφρασης του κειμένου του Karl Polanyi, το δεύτερο και τρίτο μέρος της, θα θέλαμε να διορθώσουμε κάτι από την εισαγωγή μας στο α΄ μέρος· το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε, για πρώτη φορά, το 1945 στο περιοδικό The London Quarterly of World Affairs κι όχι όπως είχαμε γράψει στην εισαγωγή του α’ μέρους στο «Ο Μεγάλος Μετα­σχηματισμός» (The Great Transformation), που εκδόθηκε το 1944.

Πέραν τούτου, ας επισημανθεί πως  στο εν λόγω κείμενο μπορούν να γίνουν ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Πρώ­τα απ’ όλα, ενώ διαβάζουμε μια πολιτική ανάλυση για τη διαμόρφωση των δυνάμεων μετά την Β’ Παγκόσμια Ανθρωποσφαγή, φαίνεται σαν να διαβάζουμε ένα κείμενο για τις οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις τού σήμερα. Η θέση της Βρετανίας ή της Ρωσίας στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα, που περιγράφεται στο κείμενο, μοιάζει να είναι σαν τη σημερινή. Αυτό φαίνεται τουλάχιστον επικίνδυνο· δηλαδή το ό,τι μετά από 70 χρόνια, ζώντας την κεκτημένη ταχύτητα της Παγκοσμιοποίησης, βιώνουμε τα ίδια ψευδο-διλήμματα: εθνική πολιτική ή παγκόσμια, παλιοί ή νέοι κανόνες. Φαίνεται να τρέχουμε προς το μέλλον με ταχύτητα, εξ αιτίας της τεχνολογικής ανάπτυξης και της παγκοσμιοποίησης, αλλά τελικά τρέχουμε στην αρχή. Σαν το παιγνίδι «Γκρινιάρης», που ενώ κοντεύεις στο τέλος, ενδέχεται να επιστρέψεις διαμιάς από εκεί που ξεκίνησες. Όμως, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, είναι αλήθεια ότι η παγκόσμια πολιτική καταγίνεται με τα ίδια ακριβώς ζητήματα που φαίνεται να ξεπερνάει. Συνέχεια

Παγκόσμιος καπιταλισμός ή τοπικός σχεδιασμός; (Μέρος Α΄)

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μετάφραση ενός μικρού μέρους από το έργο του Karl Polanyi, «Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός» (The Great Transformation), που εκδόθηκε το 1944. Δεκαετίες αργότερα παραμένει εύστοχο κι επίκαιρο, σα να γράφτηκε εχθές. Η διεισδυτική του ματιά «έβλεπε» δεκαετίες εμπρός τις εξελίξεις στο γεωπολιτικό γίγνεσθαι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναλογία όσων αναφέρει για τη Μ. Βρετανία του τότε, με τις σημερινές εξελίξεις του «Brexit» κι όσων αναμένεται να ακολουθήσουν στο προχώρημα της παγκοσμιοποίησης. Θεωρήσαμε, λοιπόν, σημαντικό να παραθέσουμε κάποια κομμάτια του αναφερθέντος συγγραφικού του έργου. Οι εκ βάθρων διαφωνίες μας, όσον αφορά τα προτάγματα και τον τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας, ασφαλώς και δεν μας εμποδίζουν να παρουσιάσουμε απόψεις, που, το λιγότερο, αποτελούν «τροφή» για γόνιμους προβληματισμούς. Στα επόμενα φύλλα της ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ θα παραθέσουμε, όπως ήδη αναφέρθηκε, επί πλέον κεφάλαια του εν λόγω δοκιμίου.

Από όλες τις μεγάλες αλλαγές που παρατηρούμε στη γενιά μας, καμμιά δεν μπορεί να αποδειχτεί πιο έντονη από αυτή που μεταμορφώνει την οργάνωση της διεθνούς ζωής. Πέρα από τη συνήθεια της πολιτικής δύναμης είτε να υπηρετεί είτε, κυρίως, να υπηρετείται από ιδεολογίες, μπορούμε να συλλάβουμε μια αναλαμπή των απομακρυσμένων και σημαντικών πολιτικών που μπορούν, αν και τυχαία, να εκπληρώσουν τις βαθιά ριζωμένες φιλοδοξίες των κοινών ανθρώπων. Είναι πιθανό ότι οι αλλαγές του δημοκρατικού σοσιαλισμού (που οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμη και πολύ πρόσφατα, θα αποφαίνονταν ότι είναι μηδαμινές) βελτιώνονται σημαντικά, αν και μέσα από απροσδόκητα μονοπάτια. Αλλά όποια κι αν είναι η μοίρα των εσωτερικών ζητημάτων, το πολιτικό σύστημα του κόσμου συνολικά έχει φτάσει αναμφίβολα σε ένα σημείο καμπής και αυτό έχει συνέπεια η Μεγάλη Βρετανία να στέκεται τώρα σε ένα μεγάλο σταυροδρόμι. Το γεγονός είναι ακόμη τόσο κοντά και τόσο αχανές, ώστε να γίνει ξεκάθαρα ευδιάκριτο, αλλά όσο το συντομότερο πάρουμε μια θέση, τόσο το καλύτερο. Συνέχεια

ΑΠΕΡΓΙΑ: Παραμένει ακόμη αποτελεσματική;

Στις 17 Μαΐου 2017, πραγματοποιήθηκε ακόμη μια απεργία με ισχνή συμμετοχή και παρουσία στις κινητοποιήσεις, δεδομένου ότι την ίδια ώρα στο κοινοβούλιο ψηφιζόταν ακόμη ένα «μνημόνιο», στο οποίο περιλαμβάνεται μια σειρά μέτρων που σπρώχνουν ακόμη περισσότερους ανθρώπους στα όρια της φτώχειας και εξαθλίωσης, εντείνοντας τις συνθήκες απόγνωσης για μεγάλα κομμάτια πληθυσμού.

Και όμως, παρ’ ότι οι συνθήκες και φαίνονται και είναι τραγικές για πάρα πολλούς ανθρώπους, μια νηνεμία απλώνεται στον ελλαδικό ουρανό. Ασφαλώς και πιστεύουμε ότι αυτή η κατάσταση δεν θα είναι εσαεί σταθερή, αλλά θα μεταβληθεί σε καταιγίδα, που πιστεύουμε να είναι προς την απελευθερωτική προοπτική. Διότι καταστάσεις νηνεμίας και καταιγίδας πάντα υπήρχαν στο κοινωνικό γίγνεσθαι, όμως η απελευθερωτική προοπτική είναι το ζητούμενο και όχι μια εξεγερτική/επαναστατική μεταβολή της εξουσιαστικής διαχείρισης. Σημασία δεν έχει η αλλαγή σκυτάλης, αλλά η κατάργηση αυτής. Συνέχεια

Φύση και Παράνοια (Μέρος Γ΄)

Και έτσι ερχόμαστε στην εποχή μας. Τα ίδια ερωτήματα τίθενται: Σε ποιο βαθμό λειτουργεί η τεχνολογική/αστική κοινωνία εξαιτίας του γεγονότος ότι τα μέλη της έχουν οντογενετικά τελματώσει; Ποια είναι τα μέσα και οι επιπτώσεις αυτού του ψυχολογικού ακρωτηριασμού; Έχουμε κληρονομήσει το παρελθόν και τις μηχανορραφίες του. Οι λευκοί, λευκοί Αμερικανοί, Δυτικοί άνθρωποι διαχωρίζονται εδώ και πολλές γενιές από τη λήψη αποφάσεων συμβουλίων σε ολομέλεια, από τη νομαδική ζωή σε μικρές ομάδες με λίγα υπάρχοντα, από ιδιαίτερα αναπτυγμένες τελετές μύησης, από τη φυσική ιστορία ως προορισμό κάθε ατόμου, από ένα συνολικό περιβάλλον μη ανθρώπινα κατασκευασμένης (ή «άγριας») ετερότητας με πνευματική σημασία, και από το «φυσικό» δεσμό της μητέρας και του βρέφους. Όλα αυτά είναι παράξενα για μας, γιατί δεν είμαστε πλέον ικανοί να τα βιώσουμε –αν και η ικανότητα αυτή βρίσκεται δυνητικά μέσα σε κάθε έναν από εμάς.

Το ζήτημα της δικής μας αναπηρίας για οντογένεση δεν μπορεί να απαντηθεί ως η αθροιστική δυναμική του παρελθόντος που έρχεται να επιβαρύνει το παρόν. Η κουλτούρα της αστικής τεχνολογίας γεννά τις δικές της παραμορφώσεις στην οντογένεση. Μερικές από αυτές είναι οι κληρονομιές, ενώ άλλες είναι οι καινοτόμες αλλαγές στην επιλεκτική διαιώνιση του παιδικού και νεανικού άγχους. Πολλές πτυχές της αστικής κυψέλης διαμορφώνονται από τις βιομηχανίες του τομέα των μεταφορών, τη χρήση της ενέργειας και την πιο σύγχρονη σύνθεση υλικών και προϊόντων. Από την άλλη πλευρά, η πόλη έχει διαμορφωθεί, σχεδιαστεί συνειδητά και ασυνείδητα, με ανάπηρη ταυτότητα, που στερείται διάφορων κοινωνικών και οικολογικών διαστάσεων, αλλά και που ταυτόχρονα είναι αναπηρίες με την έννοια της δυνητικής ικανότητας, των δυνατοτήτων ατομικής συνειδητοποίησης στα αρχαϊκά και υπέροχα περιβάλλοντα του μακρινού παρελθόντος. Συνέχεια

Φύση και Παράνοια (Μέρος Β΄)

Από την αρχή, η εμπειρία που αποκομίζει κάποιος από έναν τέτοιο κόσμο είναι η σταθερότητα. Μετά από έναν εύκολο τοκετό σε ένα ήσυχο μέρος, η μητέρα είναι πάντα εκεί, μια απτή παρουσία με τη ζεστασιά του σώματός της. Για το βρέφος είναι μια χαρούμενη άνετη ζωή να το νανουρίζει και να το χαϊδεύει συχνά, να το ταΐζει και να το καθαρίζει όπως απαιτεί το σώμα. Είναι ένας κόσμος με ποικιλία ρυθμών, με εναλλαγή του ζεστού και του κρύου, με την αίσθηση του ανέμου όπως η αίσθηση μιας ανάσας στο πρόσωπο, με τη μυρωδιά και την αίσθηση της βροχής και του χιονιού, με την αίσθηση του χώματος στην αφή και στις πατούσες. Το περιβάλλον του είναι ένας πολύχρωμος και φιλόξενος χώρος που σε καλεί «Έλα έξω, ξύπνησε, κοίτα, γεύσου, μύρισε. Τώρα αγκαλιάσου και να κοιμήσου!».

Είναι ένας κόσμος ταξιδιών και στάσεων. Στην αρχή το παιδί φοβάται την εγκατάλειψη και δένεται από φόβο με την μητέρα του και τους άλλους. Αυτή η εναλλασσόμενη κίνηση δίνει το ρυθμό στη ζωή του, λέγοντας του ευγενικά ότι είναι ένας ταξιδιώτης ή επισκέπτης του κόσμου αυτού. Η κίνηση του είναι σαν τη δική του ανάπτυξη: όσο μεγαλώνει και όσο ο κύκλος των ομαδικών μεταναστεύσεων επαναλαμβάνεται, βλέπει τόπους που είχε δει πριν και οι τόποι αυτοί φαίνονται λιγότερο απέραντοι και περίεργοι. Η ζωή της μετακίνησης και της στάσης είναι αυτή της επιστροφής, και οι τόποι είναι οι ίδιοι πάντα, κι όμως περισσότεροι. Συνέχεια

Φύση και Παράνοια (Μέρος Α΄)

Tο ερώτημά μου είναι: γιατί η κοινωνία επιμένει να καταστρέφει το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει; Έχω, κατά καιρούς, πιστέψει ότι η απάντηση ήταν η έλλειψη πληροφόρησης, η λάθος τεχνική ή η έλλειψη ευαισθησίας. Σίγουρα, η διαίσθηση ότι υπάρχει αλληλεξάρτηση όλων των μορφών ζωής είναι μια αρχαία γνώση, ίσως τόσο παλιά όσο και η ίδια η σκέψη – που περιστασιακά την ανακαλύπτουμε από την αρχή, ως είχε, με την επιστήμη της οικολογίας στη δική μας κοινωνία. Στα μέσα του εικοστού αιώνα, υπήρχε μια ευρέως διαδεδομένη αίσθηση ότι χρειαζόμαστε μόνο να συνδυάσουμε τους επιχειρηματίες, τους οδηγούς ταξί, τους κατασκευαστές και τους πολιτικούς μαζί με το κατάλληλο μίγμα ωκεανογράφων, γεωλόγων ή δασολόγων για να ρυθμίσουμε τα πράγματα όπως πρέπει.

Με τον καιρό και με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να εστιάζουν σε τέτοια θέματα και με μια στρατιά από ειδικούς που συνθέτουν ή εκλαϊκεύουν, γκουρού της οικοφιλοσοφίας και άλλους πρωταθλητές της οικολογίας, και παρά την ύπαρξη ορισμένων νέων νόμων και ενδείξεων ότι η περιβαλλοντολογία παίρνει τη θέση της με αργούς ρυθμούς στην πολιτική ατζέντα, τίποτα δεν έχει αλλάξει. Είτε εγώ και οι άλλοι «απαισιόδοξοι» και «καταστροφολόγοι» ήμασταν λάθος ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη τα άλλα είδη και πως ο πλανήτης παύει σιγά-σιγά να υποστηρίζει την ύπαρξη ζωής ή το είδος μας τείνει προς την αυτοκτονία ή κάτι άλλο υπάρχει που το παραβλέπουμε. Συνέχεια

Μνήμη και νοσταλγία: Χαρτογραφώντας το παρελθόν

«Ε­σύ που γιορ­τά­ζεις το πα­ρελ­θόν,
που ε­ξε­ρεύ­νη­σες το πε­ρί­γραμ­μα,
την ε­πι­φά­νεια των φύλ­λων, την εκ­δή­λω­ση της ζω­ής,
που α­ντι­με­τώ­πι­σες τον άν­θρω­πο ως δη­μιούρ­γη­μα
της πο­λι­τι­κής, του πλή­θους, των νο­μο­θε­τών και των ιε­ρέ­ων.
Ε­γώ, κά­τοι­κος της Alleghanies, βλέ­πο­ντάς τον ό­πως εί­ναι με τα δι­κά του δί­καια,
πα­τώ­ντας στον σφυγ­μό της ζω­ής που σπά­νια εκ­δη­λώ­θη­κε (η με­γα­λειώ­δης πε­ρη­φά­νια του αν­θρώ­που στον ε­αυ­τό του),
Υ­μνη­τής της Προ­σω­πι­κό­τη­τας,
σχε­διά­ζω ό­σα εί­ναι να γί­νουν,
προ­βάλ­λω την ι­στο­ρί­α του μέλ­λο­ντος». Walt Whitman, Σ’ έναν ιστορικό (1860)

Έχουμε πολλές φορές επισημάνει την αξία της μνήμης για την ανάδειξη της αλήθειας (μη λήθη) μέσα σε μια αναρχική προοπτική. Θα θέλαμε να περάσουμε, όμως, και σε μια άλλη διάσταση της μνήμης, τη νοσταλγία, γιατί θεωρούμε ότι είναι μια διαφορετική λειτουργία του ανθρώπινου μυαλού, αλλά και γιατί μπορεί να έχει και εναλλακτικές λειτουργίες για τους καλοθελητές τής εξουσίας. Η νοσταλγία εκκινεί πολλές φορές από ατομικές αναμνήσεις. Η ίδια η ουσία της λέξης, τα συστατικά της, ο νόστος (=επιστροφή) και το άλγος (=πόνος) φανερώνουν το πόσο επίπονη διαδικασία είναι η επιστροφή σε ένα προσωπικό σύμπαν που, σχεδόν πάντα, έχει με το πέρασμα του χρόνου, μεταβληθεί. Σα να ξαναβρίσκουμε μέσα σε ένα ξεχασμένο ντουλάπι παλιά μας παιχνίδια, που μας θυμίζουν όσα πέρασαν ανεπιστρεπτί. Γι’ αυτό, η επιστροφή έχει τόσο πόνο· ακριβώς για τη μοναδικότητα της εμπειρίας. Συνέχεια

Αλληλοσυμπληρούμενα συστήματα κυριαρχίας

«Σύγ­χρο­νες με­λέ­τες πά­νω στις μη γραμ­μι­κές α­στι­κές δυ­να­μι­κές μάς δι­δά­σκουν ό­τι, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις, η τρι­βή (κα­θυ­στε­ρή­σεις, μπο­τι­λια­ρί­σμα­τα, δια­μά­χες, ά­νι­ση κα­τα­νο­μή πό­ρων) παί­ζει σημα­ντι­κό ρό­λο στη δη­μιουρ­γί­α της αυ­τo-ορ­γά­νω­σης. Ε­πο­μέ­νως, α­πα­λεί­φο­ντας την α­πό τα μο­ντέ­λα μας (α­παι­τώ­ντας έ­ναν κα­λύ­τε­ρο ορ­θο­λο­γι­σμό για πα­ρά­δειγ­μα) αυ­το­μά­τως α­πο­κλείου­με και την πι­θα­νό­τη­τα να έ­χου­με έ­στω και μια πραγ­μα­τι­κή δυ­να­μι­κή ε­πί­δρα­ση. Αυ­τή η ε­πί­γνω­ση εί­ναι α­κό­μη ση­μα­ντι­κό­τε­ρη αν σκε­φτού­με την δυ­να­μι­κή των θε­σμών που διο­χε­τεύ­ουν την ρο­ή της ε­νέρ­γειας στις πό­λεις: τις α­γο­ρές και τις γρα­φειο­κρα­τί­ες». Manuel De Landa, Χίλια χρόνια μη γραμμικής ιστορίας

Την δεκαετία του ’30 εισήχθηκε ο όρος σύστημα του «Κεντρικού Τόπου» για να προσδιορίσει τις πυραμίδες των αστικών κέντρων, ενώ αρκετά πιο πρόσφατα ο Paul Hohenber και ο Lynn Hollen Lees (The Making of Urban Europe 1000-1994) επισήμαναν ότι πέρα από τις ιεραρχικές δομές, οι πόλεις στην Ευρώπη ήδη από το Μεσαίωνα δημιούργησαν και ένα σύνολο μια μορφής δικτύων, στο οποίο αναφέρονται με την ονομασία «Σύστημα Δικτύου».

Στην πρώτη περίπτωση οι ιεραρχίες των μεσαιωνικών πόλεων, που δημιουργήθηκαν κάτω από ισχυρές περιφερειακές πρωτεύουσες (Μιλάνο, Πράγα, Παρίσι) και χωρίζονταν ανάλογα με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα των επιμέρους τμημάτων τους, είχαν άμεση συνάφεια με τους δεσμούς και τις σχέσεις ανάμεσα στους οικισμούς. Δηλαδή, όπως οι αγροτικές περιοχές αναζητούσαν υπηρεσίες εμπορικού, θρησκευτικού ή διοικητικού ενδιαφέροντος στις κωμοπόλεις, έτσι και οι τελευταίες αναζητούσαν ανάλογες υπηρεσίες στις μεγαλύτερες πόλεις. Συνέχεια

ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΩΝ ΠΑΓΩΝ (Μέρος Β’)

Ποιο νήμα μας συνδέει με την Αρκτική;

Ίσως κάποιοι σκεφτούν ότι εμείς ζούμε πολύ μακριά και δεν μας αγγίζουν όλα αυτά. Κάποιοι θα αναγκαστούν να ενδιαφερθούν, εξ αιτίας των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, που διαπλέκουν σαν ιστός αράχνης όλο τον πλανήτη. Άλλωστε, οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι οι μισθοί δεν αυξάνονται με την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, αλλά μάλλον συμβαίνει το αντίθετο. Λόγω της αύξησης των τιμών, τα πάντα ακριβαίνουν και γίνονται όλο και πιο απρόσιτα, ακόμη και βασικά ήδη διατροφής σε όλο τον κόσμο. Ο οικονομολόγος Τζέιμς Χάμιλτον έχει δείξει ότι από τις 11 τελευταίες λεγόμενες οικονομικές κρίσεις στις ΗΠΑ, οι 10 συνδέονταν άμεσα με κορυφώσεις της τιμής του πετρελαίου. Δεν χρειαζόμασταν, βέβαια, έναν επιστήμονα του κέρδους να μας πει το αυτονόητο! Όλοι, άλλωστε, γνωρίζουμε ότι στα κράτη που εξάγουν πετρέλαιο, τα κέρδη δεν αφορούν τους εξουσιαζόμενους των κρατών αυτών. Το αντίθετο μάλιστα. Σε αυτά τα κράτη οι άνθρωποι υποφέρουν τόσο από την περιβαλλοντική καταστροφή, όσο και από την εγκαθίδρυση των πιο στυγνών καθεστώτων. Συνέχεια

ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΩΝ ΠΑΓΩΝ (Μέρος Α’)

[…] ο άν­θρω­πος πά­ντα νό­μι­ζε πως εί­ναι πιο ευ­φυ­ής απ’ τα δελ­φί­νια, για­τί εί­χε κα­τα­φέ­ρει να κά­νει τό­σα πράγ­μα­τα –τον τρο­χό, τους πο­λέ­μους, τη Νέ­α Υόρ­κη κ.λπ.–, ε­νώ τα δελ­φί­νια το μό­νο που έ­κα­ναν ή­ταν να κο­προ­σκυ­λιά­ζουν στο νε­ρό και να δια­σκε­δά­ζουν. Α­πό την άλ­λη, τα δελ­φί­νια πά­ντα νό­μι­ζαν πως εί­ναι πο­λύ πιο έ­ξυ­πνα α­πό τον άν­θρω­πο – για τους ί­διους α­κρι­βώς λό­γους.

Το πε­ρί­ερ­γο ή­ταν πως τα δελ­φί­νια γνώ­ρι­ζαν α­πό και­ρό την ε­πι­κεί­με­νη κα­τα­στρο­φή του πλα­νή­τη Γη και εί­χαν κά­νει πολ­λές προ­σπά­θειες να ει­δο­ποι­ή­σουν την αν­θρω­πό­τη­τα για τον κίν­δυ­νο: οι πε­ρισ­σό­τε­ρες ό­μως προ­σπά­θειες ε­πι­κοι­νω­νί­ας τους πα­ρε­ξη­γού­νταν σαν δια­σκε­δα­στι­κές προ­σπά­θειες να χτυ­πή­σουν μια μπά­λα ή να σφυ­ρί­ξουν, για να πά­ρουν έ­να με­ζε­δά­κι και έ­τσι τε­λι­κά ε­γκα­τέ­λει­ψαν τις προ­σπά­θειές τους και έ­φυ­γαν απ’ τη Γη με τον τρό­πο τους, λί­γο πριν φτά­σουν οι Βό­γκον­ς.

Το τε­λευ­ταί­ο μή­νυ­μα των δελ­φι­νιών πα­ρε­ξη­γή­θη­κε σαν μια εκ­πλη­κτι­κά ε­πι­τη­δευ­μέ­νη προ­σπά­θεια δι­πλής κω­λο­τού­μπας, πη­δώ­ντας μέ­σα α­πό έ­να στε­φά­νι και σφυ­ρί­ζο­ντας συγ­χρό­νως την «Α­στε­ρό­εσ­σα», αλ­λά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το μή­νυ­μα ή­ταν το ε­ξής: «Α­ντί­ο κι ευ­χα­ρι­στώ για τα ψά­ρια»». Douglas Adams, Γυ­ρί­ζο­ντας τον Γα­λα­ξί­α με ω­το­στόπ.

Είναι, σίγουρα, σημαντικό, απ’ την πλευρά της αναρχικής θεώρησης, να παρουσιάζονται, να αναλύονται, αλλά κυρίως, να διαχωρίζονται οι πολιτικές παραφυάδες απ’ το ανθοφόρο βλαστάρι της απελευθερωτικής πρότασης. Η αξία, λοιπόν, της αναρχικής θεώρησης αποκτά μία επί πλέον σημασία, όταν η διείσδυση της κυριαρχίας στον κοινωνικό χώρο γίνεται με μη εμφανείς τρόπους, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να εγκλωβίζονται στον ιστό της, δίχως πραγματικά να το συνειδητοποιούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αναρχικός λόγος, ως συνολικά απελευθερωτικός, είναι σε θέση να βρει την άκρη του πολιτικού μίτου που συναρμολογεί το εξουσιαστικό παραμύθι· να φωτίσει, δηλαδή, τα εξωραϊσμένα σημεία του, αποκαλύπτοντας, έτσι, τόσο το εύρος της μηχανορραφημένης απάτης, όσο και το προφανές του δόλου που το συνοδεύει. Συνέχεια

Ο νιτσεϊκός Υπεράνθρωπος: μια αναρχική προσέγγιση (Μέρος 2ο )

Έτσι, στο δεύτερο μέρος, επιλέγει να βαδίσει ψηλά, στο βουνό. Από εκεί μπορεί να κρατήσει τις αποστάσεις του. Δεν επιλέγει να χτίσει ένα σπίτι ή να φτιάξει έστω μια καλύβα. Απαρνείται τον πολιτισμό. Κατοικία του πλέον γίνεται μία σπηλιά. Οι μόνοι που μπορούν να τον καταλάβουν δεν είναι πια οι άνθρωποι· είναι τα ζώα, που το καθένα φέρει το βάρος του συμβολισμού του. Αναμετριέται με τη δύναμή του. Όχι τη δύναμη του παντοδύναμου ανθρώπου, αλλά εκείνου που η μοναξιά του και η απομόνωση στην οποία τον καταδικάζει το εξουσιαστικό κατασκεύασμα της κοινωνίας, τον αναγκάζει να ξεπεράσει τις δυνάμεις του, για να συμπληρώσει το κενό που άφησε μέσα του η έλλειψη της κοινότητας. Είναι αναγκασμένος να ζήσει με τον εαυτό του· γι’ αυτό οφείλει να ξεπεράσει αυτό που ήταν και να γίνει ο καινούργιος άνθρωπος. Να καθαρθεί από τα ίχνη του πολιτισμού και να επιστρέψει στην αγριότητα. Όχι ως ο εκλεκτός, ο πεφωτισμένος, που μέλλεται πια να κυριαρχήσει στο σύμπαν. Το αντίθετο· να κλειστεί γερά στον εαυτό του, για να σώσει τον σπόρο της αλήθειας, που οι σύγχρονοί του δεν ήταν σε θέση να καταλάβουν. Γι’ αυτό θα πει ότι «αν δεν γίνουμε εμείς οι υπεράνθρωποι, ας γίνουμε έστω οι γονείς και οι παππούδες του Υπερανθρώπου». Ο Υπεράνθρωπος αυτός δεν είναι βλαστάρι ευγονικής, δεν επιβάλλει καμία άποψη, δε θέλει να σπείρει καμία εκλεκτή γενιά. Θέλει να καταφέρει να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του ενάντια στη λαίλαπα του υπερτεχνολογικού πολιτισμού, που τελικά ήρθε, όχι πολύ μετά την εποχή του Νίτσε. Συνέχεια

Ο νιτσεϊκός Υπεράνθρωπος: μια αναρχική προσέγγιση (Μέρος 1ο )

«Κανένας άλλος γερμανός συγγραφέας αντίστοιχου βεληνεκούς δεν έχει υπάρξει τόσο ακραία επικριτικός απέναντι στον γερμανικό εθνικισμός όσο ο Nietzsche». Walter Kaufmann, «On the Genealogy of Morals/Ecce Homo»

Θεωρούμε πως είναι δυνατόν κάθε ζήτημα να μπορεί να παρουσιαστεί, να αναλυθεί, αλλά και να του ασκηθεί κριτική από αναρχική σκοπιά, στο βαθμό βέβαια που γίνεται αυτό εφικτό. Ακόμη καλύτερα, θα μπορούσαμε να πούμε πως κάτι τέτοιο οφείλει να είναι ζητούμενο των αναρχικών ομάδων, αλλά και των συνεργασιών που αναπτύσσονται ανάμεσα τους. Οποιοδήποτε ζήτημα λοιπόν, ιδωμένο από αναρχική σκοπιά, αποτελεί εν δυνάμει και μια ειλικρινή προσπάθεια για τον εμπλουτισμό και την διεύρυνση της αναρχικής θεώρησης. Απ’ την πλευρά μας, θεωρούμε κάθε τέτοια προσπάθεια κεφαλαιώδους σημασίας για το ξεκαθάρισμα και το προχώρημα των αναρχικών απόψεων. Γιατί όμως, θα ρωτούσε ίσως κάποιος, είναι τόσο σημαντικός ο εμπλουτισμός των αναρχικών απόψεων; Υπάρχουν έτοιμα κομμουνιστικά ιδεολογήματα, ιδιαίτερα δημοφιλή στους «αντιεξουσιαστικούς» κύκλους εδώ και χρόνια, που μιλάνε για τάξεις, ταξικούς αγώνες, άμεση δημοκρατία, πολιτικές πλατφόρμες, ληστείες, ακόμη και απαγωγές. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο η προσπάθεια για το ξεκαθάρισμα των αναρχικών απόψεων απ’ τις πολιτικές αποκτά επιπλέον σημασία· κάθε προσθήκη στην αναρχική θεώρηση, ιδιαίτερα στις μέρες μας, γίνεται ουσιαστική συμβολή στην πληρότητα του αναρχικού λόγου.

Σε αυτή την λογική, θεωρήσαμε σημαντικό να ασχοληθούμε με ένα ιστορικό πρόσωπο αμφιλεγόμενο αλλά και παρεξηγημένο. Επηρέασε άθελά του αναρχικούς, ατομικιστές, φασίστες και εθνικοσοσιαλιστές. Ο Φρίντριχ Νίτσε υπήρξε μια ιδιαίτερη και πολυσύνθετη προσωπικότητα, με έργο ουσιαστικά ανίκανο –ευτυχώς δηλαδή– να ταξινομηθεί σε κάποιο απ’ τα σύγχρονα του, αλλά και προγενέστερα φιλοσοφικά ρεύματα. Οι απόψεις ακαδημαϊκών, που τον κατατάσσουν στον Γερμανικό Ιδεαλισμό, θεωρούμε πως είναι πέρα για πέρα αστήριχτες. Υπήρξε μαθητής του Σοπενχάουερ, αλλά, όπως και ο Βιτγκενστάιν, χάραξε τον δικό του προσωπικό δρόμο, τόσο στην αναζήτηση του πνεύματος, όσο και στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του. Πολλά απ’ τα κείμενά του παρουσιάζονται απλά μες την συνθετότητά τους, ενώ άλλα είναι απείρως δυσνόητα μες την απλότητα τους. Για τον λόγο ίσως αυτό, μέρος του έργου του παρουσιάζεται πολλές φορές ως βάση για να στηριχθούν εκ διαμέτρου αντίθετες μεταξύ τους ιδεολογίες. Συνέχεια

Ελευθερία χωρίς προσδιορισμούς

«Είναι ο πιο εύκολος τρόπος να λύσετε το πρόβλημα, τόσο ξεκάθαρος ώστε δεν χρειάζεται να τον πολυβασανίζεις για να τον παραδεχθείς. Έτσι, δεν θα υπάρχει πια  λόγος να σκεφτόμαστε. Και πραγματικά, το βασικό είναι να μην υπάρχει λόγος να σκεφτόμαστε! Όλο το μυστήριο της ζωής θα μπορέσει τότε να χωρέσει σε δυο φύλλα τυπωμένο χαρτί.» Φ.Μ. Ντοστογιέφσκι, Έγκλημα και τιμωρία

Πέφτοντας το μάτι μας στη λέξη «ελευθερία» στο λεξικό, συναντάμε τον ορισμό: «δυνατότητα αυτόβουλης και απεριόριστης δράσης σύμφωνα με τις επιθυμίες (κάποιου), η απουσία εξαναγκασμού ή καταπίεσης» και κατηγοριοποιείται σε προσωπική, του λόγου, ακαδημαϊκή ή του Τύπου. Μέσα από αυτά τα όρια και τους προσδιορισμούς είναι μία δυνατότητα, που μπορεί να προκύψει κατόπιν συμφωνίας «κάποιων», με βάση τις επιθυμίες τους. Και μάλιστα, όταν απουσιάζει ο καταναγκασμός. Μοιάζει, έτσι, πιο σίγουρος ο καταναγκασμός και περισσότερο μια πιθανότητα η ελευθερία, που πραγματώνεται, όταν εκπληρωθεί μια προσωπική επιθυμία. Μοιάζουμε ουσιαστικά ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Οι προσδιορισμοί και οι κατηγοριοποιήσεις από την άλλη τής δίνουν μία ακόμη διάσταση, πιο περιπτωσιακή. Είσαι ελεύθερος να λες τη γνώμη σου, να κάνεις μια επιστημονική έρευνα κ.λπ., στο βαθμό που δεν δημιουργείς ουσιαστική όχληση στο κράτος, άρα ακολουθείς τις νομότυπες διαδικασίες που το ίδιο όρισε για την ελευθερία. Μοιάζει με παραχώρηση που μόνο με το κράτος και τα παρακλάδια του έχει να κάνει, δηλαδή σαν ένα πολιτικό δικαίωμα, που κάποιοι αρμόδιοι ξέρουν και πρέπει να διαχειριστούν. Συνέχεια

ΝΑ ΣΥΛΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΚΛΑΙΕΙ ΜΕ ΜΑΥΡΟ ΔΑΚΡΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΗΜΟ!

Οι μαύρες μερσεντές κατέφθαναν η μία πίσω από την άλλη στο νοσοκομείο στο οποίο μεταφέρθηκε τραυματίας μετά την έκρηξη παγιδευμένης επιστολής ο πρώην δοτός πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος, πρώην κεντρικός τραπεζίτης, αλλά και πρώην αντιπρόεδρος της ΕΚΤ (μεταξύ άλλων). Οι «εξέχουσες» προσωπικότητες (τραπεζίτες και πολιτικοί), που έσπευσαν στο σημείο έμοιαζαν περισσότερο να έρχονται πρώτα απ’ όλα να υποβάλλουν τα σέβη τους σε μια «άγνωστη αδελφότητα» και δευτερευόντως να ενημερωθούν για την υγεία του τραυματία.

Τα επαναλαμβανόμενα και βέβαια πανομοιότυπα πλάνα των τηλεοπτικών σταθμών στάθηκαν και δικαίως κατά την γνώμη μας στην προσέλευση και στις δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού Σημίτη, που εμφανίστηκε ως άλλος Ντον Κορλεόνε. Η σκηνή ήταν κυριολεκτικά δανεισμένη από ταινίες με θέμα την μαφία, όπως ο Νονός ή Τιμή των Πρίτζι. Τις επόμενες ημέρες εφημερίδες, «ενημερωτικές» ιστοσελίδες και τηλεοπτικοί σταθμοί επιδόθηκαν σε ένα άνευ προηγουμένου λιβάνισμα του Λουκά Παπαδήμου.

Το άρθρο της εφημερίδας Καθημερινή και συγκεκριμένα στο φύλλο της 26ης-5-2017, που υπογράφει ο Νίκος Κωνσταντάρας είναι από τα πλέον ενδεικτικά: Συνέχεια

ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΣΙΠΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΙ «ΦΙΛΟΙ»

Πριν περίπου δύο χρόνια και συγκεκριμένα στις 19 Ιουλίου 2015 ο υπουργός Αμύνης Πάνος Καμμένος, κατά την διάρκεια της τριήμερης επίσκεψής του στο Ισραήλ, ολοκληρώνει την συμφωνία της Status of Forces Agreement (SOFA), η οποία μέχρι τότε εκκρεμούσε και περιέχει συγκεκριμένες ρυθμίσεις για τη διαμονή στρατιωτικών δυνάμεων του ενός κράτους στο έδαφος του άλλου με πρόσχημα την συμμετοχή σε στρατιωτικές ασκήσεις. Όπως είναι γνωστό παρόμοια συμφωνία το κράτος του Ισραήλ έχει συνάψει αποκλειστικά και μόνο με τις ΗΠΑ.

Η συμφωνία μ’ άλλα λόγια δεν αφορά, απλά, στην «στρατιωτική συνεργασία» των δύο κρατών, αλλά το Καθεστώς εγκατάστασης των Δυνάμεων τους (Status of Forces Agreement, SOFA). Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, η οποία είναι η πρώτη χώρα παγκόσμια που εφάρμοσε τις συμφωνίες αυτές μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο, SOFA είναι πολυμερείς ή διμερείς συμφωνίες που θεσπίζουν σε γενικές γραμμές το πλαίσιο βάσει του οποίου λειτουργεί το στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ σε μια ξένη χώρα και πώς η εσωτερική νομοθεσία της ξένης δικαιοδοσίας ισχύει για το προσωπικό των ΗΠΑ στη χώρα αυτή.

Την περίοδο που ολοκληρώνεται η συμφωνία αυτή, μεγάλος αριθμός του στόλου των επιθετικών ελικοπτέρων του ισραηλινού κράτους βρισκόταν στην Λάρισα, ενώ σπουδαστές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων ετοιμάζονταν να μεταβούν στο Ισραήλ. Συνέχεια

Να εναντιωθούμε στην «κάρτα του πολίτη»!

Στο πλαίσιο ελέγχου των ανθρώπων η κυριαρχία, κινείται με αργά αλλά προδιαγεγραμμένα και σταθερά βήματα. Η κυριαρχία με τη χρήση της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων δίνει τη δυνατότητα στο κατασκεύασμά της, το κράτος, να μπορεί με ελάχιστο κόστος, να αντλεί όσες περισσότερες πληροφορίες είναι δυνατό να συγκεντρωθούν για τους ανθρώπους. Ακριβώς επειδή το σχέδιο για τον έλεγχο των κοινωνιών είναι διαρκές και αναθεωρούμενο οι κινήσεις προς την τελική εφαρμογή των σχεδίων επιβολής μπορεί να είναι αποσπασματικές αλλά πάντα βασισμένες σε προκαθορισμένο στάδιο υλοποίησης.

Την περίοδο που διανύουμε εκπονείται ένα μεγαλόπνοο σχέδιο αναπροσαρμογής των κοινωνικών σχέσεων και ισορροπιών (και όχι άμεσα οικονομικών) ελέγχου του ρυθμού ανάπτυξης του βιοτικού επιπέδου των, κατά την παράδοση λεγομένων, δυτικού τύπου κοινωνιών. Η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων είναι μια επίθεση όχι μόνο στη «τσέπη» τους αλλά και στην ισορροπία του μηχανισμού «κατανάλωσης» που θεωρούνταν ιδανικός τρόπος συντήρησης και ανάπτυξης του καπιταλιστικού συστήματος που εφαρμόστηκε μετά το 2ο παγκόσμιο πόλεμο, από τους «νικητές» στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Αυτή η «δράση» του συστήματος διακυβέρνησης σε τοπικό, όσον αφορά την εφαρμογή του επίπεδο κρατών, αλλά και παγκόσμιο όσον αφορά το σχεδιασμό του, φυσικά αναμένει μια αντίδραση από τους ανθρώπους. Είναι τόσο ζοφερό το μέλλον που η κυριαρχία επιφυλάσσει για τους ανθρώπους, που δε θα μπορούσε να μην σχεδιάσει και τους τρόπους καταστολής ενδεχόμενης αντίδρασης τους. Συνέχεια

ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΣ: Ένα μοντέλο εξουσίας

«Στην πολιτική, τα κοινά μίση είναι σχεδόν πάντα η βάση της φιλίας». Alexis De Tocqueville, Η δημοκρατία στην Αμερική.

Διαχειριστής θεωρείται το άτομο που έχει την επίσημη ευθύνη για την περιουσία ή γενικότερα τις υποθέσεις άλλου ή άλλων. Στην πολιτική, μια κλασική έκφραση της αντιπροσώπευσης ως διαχείριση συναντά κανείς στα λόγια που απεύθυνε ο Edmund Burke στους ψηφοφόρους του στο Μπρίστολ το 1774: «Εκλέγετε έναν βουλευτή. άπαξ όμως και τον εκλέξετε, δεν είναι πια μέλος του Μπρίστολ, αλλά μέλος του κοινοβουλίου… Ο αντιπρόσωπός σας σάς οφείλει όχι μόνο το αξίωμά του, αλλά και την κρίση του. και σας προδίδει, δεν σας υπηρετεί αν θυσιάζει την κρίση του στις απόψεις σας». Είναι σαφής σ’ αυτήν την περίπτωση η πεποίθηση ότι ο ηγέτης, ο πολιτικός ή ο συνδικαλιστής «δέχεται εντολή από τον λαό», αλλά «γνωρίζει περισσότερα από τον λαό» και τον υπηρετεί χωρίς να τον …προδίδει μόνο αν ακολουθεί την δική του «ώριμη ή πεφωτισμένη» κρίση που αντλείται από την «ανώτερη μόρφωση», αλλά και οξύνοια που διαθέτει…

Μ’ άλλα λόγια, το έργο ενός επαγγελματία πολιτικού, ενός πεφωτισμένου ηγέτη είναι η καθοδήγηση της λεγόμενης κοινής γνώμης, ακόμα και η υπέρβαση «δεσμευτικών» προεκλογικών υποσχέσεων ή προγραμμάτων, αφού η κρίση των «εκλεκτών» αντι-προσώπων είναι εκείνη, που μπορεί να προσδιορίζει κάθε φορά το λεγόμενο δημόσιο ή εθνικό συμφέρον. Συνέχεια

Δημογραφική συρρίκνωση και χαρτζηλίκι

Ας ξεκινήσουμε με κάτι ουσιαστικά αισιόδοξο. Δεν πρόκειται κανείς(;) να πάρει σύνταξη από το 2050 και έπειτα. Όποιος δουλεύει και για αυτή την προοπτική ας το ξανασκεφτεί. Επειδή το σύστημα όπως έχει οικοδομηθεί στο δυτικό, κυρίως, κόσμο επανατοποθετεί από την αρχή τα ζητήματά του, η έννοια της παραγωγικότητας (με την στενή οικονομική έννοια) θα παραταθεί λίγα χρόνια περισσότερο. Η κυρίαρχη αντίληψη θεωρεί πως με τη συνταξιοδότηση παύει η παραγωγικότητα του ανθρώπου. Όμως ο άνθρωπος παράγει διαρκώς και για πάντα όσο εντάσσει τον εαυτό του σε μια κοινότητα, ένα σύνολο ή ομάδα. Για την κυριαρχία έχει αξία μόνο ό,τι παράγεται και αποτυπώνεται χρηματικά, αγοραστικά ή στο δείκτη του ΑΕΠ. Αλλά, ο άνθρωπος παράγει υλικά ή άυλα μέχρι τα βαθειά του γεράματα. Δυστυχώς, όμως και για πάρα πολλούς ανθρώπους η αλλοτρίωση που έχουν δεχθεί από την πολύχρονη ενασχόληση και καθημερινή επανάληψη του μισθωτού μοντέλου εργασίας, τούς τοποθετεί στο πάγκο της απόσυρσης αμέσως μετά τη συνταξιοδότηση. Είχαν ταυτίσει την ικανότητά τους με τη παροχή μισθωτής εργασίας. Δεν είχαν και δεν έχουν τοποθετήσει τον εαυτό τους σε διαφορετικό ρόλο. Και αυτή είναι μια πραγματική επιτυχία για το σύστημα κυριαρχίας, που τώρα εμπλουτίζεται με τη συνέχιση της επαιτείας. Επαίτης κατά τα χρόνια της δουλειάς, επαίτης και στα χρόνια της σύνταξης. Μια ζωή επαίτες… Συνέχεια

Η τεχνική του να σκοτώνεις…

Η χρήση τόσο εξειδικευμένων όσο και «αόρατων» όπλων είναι κομμάτι της επίσημα καταγεγραμμένης ιστορίας, της επιβολής και του θανάτου. Ενάντια σε «αντίπαλα» στρατεύματα ή απέναντι σε μεγάλα πληθυσμιακά κομμάτια, αποτελούν από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, μια φρικιαστική πραγματικότητα.

Εδώ, θα πρέπει να σημειωθεί, πως η χρήση τέτοιων όπλων γίνεται συνήθως από «ειδικά τμήματα» του εκάστοτε στρατεύματος, με τις ευλογίες και την καθοδήγηση φυσικά της ηγεσίας. Αυτό βέβαια δεν «δικαιολογεί» τους στρατιώτες που δεν συμμετέχουν σε αυτά τα «ειδικά» τμήματα, επαγγελματίες ή μή, οι οποίοι έχουν τις δικές τους ευθύνες, πάντα αντιμέτωποι με τις επιλογές τους και που σε πολλές περιπτώσεις έχουν πραγματοποιήσει σφαγές, με πιο μη εξειδικευμένα και «ορατά» όπλα…

Το 701 (Παλαιά Χρονολογία) ο Ασσυριακός στρατός αποσύρεται από την πολιορκία της Ιερουσαλήμ, όταν ο στρατός τους «μολύνεται από μια επιδημία που αποδεκάτισε γύρω στις 185.000 στρατιώτες». Τον 6ο και τον 7ο αιώνα, οι ίδιοι συνήθιζαν να μολύνουν «συστηματικά» τα πηγάδια των αντιπάλων. Συνέχεια

Μύθοι, θρησκείες και Εκκλησία

Η έλευση της άνοιξης συνδυάζεται θρησκευτικά με την μεγάλη περίοδο θρησκευτικής νηστείας και το Πάσχα των χριστιανών. Είναι γνωστό, ότι πάρα πολλά στοιχεία, γιορτές, τελετές, σύμβολα, νηστείες, μυστήρια και συμβολισμούς ο χριστιανισμός τα άντλησε από προηγούμενες θρησκείες. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί τόσο ως μια λογική συνέχεια της θρησκευτικότητας, αλλά ταυτόχρονα και ως μια κίνηση αποτελεσματικότερης διείσδυσης σε πληθυσμούς που ορίζονταν από το θρησκευτικό στοιχείο. Πρέπει, όμως, να επισημάνουμε εξ αρχής ότι μια από τις ουσιαστικές διαφορές του χριστιανισμού με προγενέστερες θρησκείες (π.χ. παγανιστικού χαρακτήρα) είναι ο τρόπος που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και το θείο, αφού αποδέχεται ένα υπερβατικό θεό που παρεμβαίνει αδιάκοπα στα ανθρώπινα και η αναζήτηση του δεν γίνεται στο απτό φυσικό περιβάλλον αλλά σε υπερβατικούς κόσμους.

Όμως οι ανθρώπινες κοινότητες ήταν ανέκαθεν θρησκευόμενες, άθρησκες ή άθεες; Οφείλουμε να πούμε ότι πολλές μελέτες και απόψεις αποτυπώνουν αντιθετικές καταστάσεις ως προς την ύπαρξη και την παρουσία της θρησκευτικότητας των ανθρώπων στις κοινότητες. Για παράδειγμα, ο Lubbock (1871), που είχε μελετήσει πρωτόγονες φυλές σε Αυστραλία και Γη του Πυρός, ισχυρίζεται ότι αρχικά η ανθρωπότητα ήταν άθεη. Και διακρίνει τα στάδια εξέλιξης της θρησκείας στα στάδια του φετιχισμού, τοτεμισμού, σαμανισμού και της ανθρωπόμορφης ειδωλολατρίας. Δηλώνει συγχρόνως την ύπαρξη λαών παντελώς άθεων, όπως οι Μελανήσιοι, οι Γιαγκάνοι της Γης του Πυρός, οι Κάφροι και οι Αρούντα της Αυστραλίας.

Συνέχεια

ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ: ΤΟ «ΓΕΓΟΝΟΣ» ΔΕΝ ΕΠΕΤΑΙ, ΑΛΛΑ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΤΩΝ «ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ»…

Στις 17 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της διήμερης Υπουργικής Συνόδου του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, όπου, μεταξύ άλλων, αποφασίστηκε η συνέχιση τής παρουσίας και της δραστηριοποίησης των νατοϊκών δυνάμεων στο Αιγαίο με αιχμή του δόρατος την αντιμετώπιση της προσφυγικής «κρίσης».

Ο υπουργός Αμύνης Π. Καμμένος έσπευσε να δηλώσει την ικανοποίησή του:

«Αποτελεί σημαντική εθνική επιτυχία η απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών Άμυνας των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ για τη συνέχιση της επιχείρησης SΝΜG-2 στο Αιγαίο, παρά τις διαφωνίες της Τουρκίας. Η απόλυτη πλειοψηφία των υπουργών Άμυνας, με εξαίρεση την Τουρκία, δέχθηκε ότι η επιχείρηση αυτή είναι επιτυχημένη. Η ανακοπή των προσφυγικών ροών, με την παρουσία των πλοίων του ΝΑΤΟ, θα συνεχιστεί όσο υπάρχουν ακόμα υποψήφιοι παράνομοι μετανάστες ή και πρόσφυγες από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, οι οποίοι θέλουν να περάσουν προς την Ευρώπη. Έθεσα το θέμα των 15.000 προσφύγων, αλλά και μεταναστών, που βρίσκονται στα ελληνικά νησιά, ζητώντας την επιτάχυνση των διαδικασιών και την παραμονή των δυνάμεων. Έγινε αποδεκτό από το Συμβούλιο Υπουργών και θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τους συναδέλφους υπουργούς Άμυνας του ΝΑΤΟ για την αποδοχή των ελληνικών θέσεων».

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ η ναυτική νατοϊκή δύναμη SNMG2, η οποία ήδη περιπολεί στην περιοχή, υπό γερμανική διοίκηση θα αναλάβει τη διεξαγωγή αναγνώρισης, παρακολούθησης και επιτήρησης των παράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, ενώ παράλληλα θα έχει «απευθείας σύνδεση» με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό διαχείρισης συνόρων, Frontex, ενώ επίσης κάλεσε τα μέλη του ΝΑΤΟ να την ενισχύσουν. Συνέχεια

ΚΡΑΧ: Καταβροχθίζει ο καπιταλισμός τα παιδιά του;

«Η Πέμπτη 24 Οκτωβρίου είναι η πρώτη ημέρα που η ιστορία -έτσι όπως παραδίδεται γι’ αυτό το ζήτημα- ταυτίζει με τον πανικό του 1929. Με βάση την αταξία, τον τρόμο και τη σύγχυση που επικράτησαν, αξίζει ν’ αντιμετωπίζεται με αυτόν τον τρόπο. Εκείνη την ημέρα 12.894.650 μετοχές άλλαξαν χέρια, πολλές απ’ αυτές με τιμές οι οποίες συνέτριψαν τα όνειρα και τις ελπίδες εκείνων που τις κατείχαν […] Έξω από το χρηματιστήριο της Ν. Υόρκης, στην Μπόαρντ Στριτ, ακούγονταν απόκοσμες φωνές. Πλήθος συγκεντρωνόταν. Ο διευθυντής της Αστυνομίας Γκρόβερ Γουάλεν έμαθε ότι κάτι συνέβαινε κι έστειλε ένα ειδικό απόσπασμα της αστυνομίας στη Γουόλ Στριτ για την τήρηση της τάξης. […] Ένας εργάτης εμφανίστηκε στην κορυφή ενός ψηλού κτιρίου για κάποιες επισκευές και το πλήθος νόμισε ότι ήταν επίδοξος αυτόχειρας και περίμενε να τον δει να πηδά […] Η μια φήμη μετά την άλλη σάρωνε τη Γουόλ Στριτ και τα παραρτήματα των χρηματιστηριακών εταιρειών. Τώρα οι μετοχές πουλιούνταν σχεδόν δωρεάν. Το Χρηματιστήριο του Σικάγου και του Μπάφαλο έκλεισαν. Εξελισσόταν ένα κύμα αυτοκτονιών και έντεκα γνωστοί κερδοσκόποι είχαν κιόλας αυτοκτονήσει». Το Μεγάλο Κραχ του 1929, Τζων Κενεθ Γκάλμπρέϊθ

Αυτό, λοιπόν, ήταν το «άδοξο» τέλος, μαζί με την «Μεγάλη Ύφεση» που ακολούθησε, της λεγόμενης «πρώτης εποχής» της παγκοσμιοποίησης; Απλά τοποθετείται χρονικά ανάμεσα στις δύο παγκόσμιες ανθρωποσφαγές; Ο πόλεμος, τα οικονομικά μέτρα, οι αποζημιώσεις «των ηττημένων» της πρώτης παγκόσμιας ανθρωποσφαγής στους «νικητές», που αποδείχτηκαν περισσότερο ευάλωτοι στο να ανακάμψουν στο κυριαρχικό ταμπλό, συναρτώνται με την άλλη ανάκαμψη εκείνη του εθνικισμού, του «απομονωτισμού» του έθνους-κράτους; Η «παρακμή» ή η «υποχώρηση» των «παγκοσμιοποιητικών» χαρακτηριστικών αυτής της περιόδου προετοίμασε ή όχι την επιβολή ολοκληρωτικών μορφών της κυριαρχίας;

Ολοκλήρωση και ολοκληρωτισμός της κυριαρχίας, έννοιες μάλλον αδιάσπαστες στο πέρασμα του χρόνου.

Μια ακόμη, λοιπόν, «οικονομική κρίση»; Η αδίστακτη κερδοφορία των τραπεζών είναι η μόνη υπεύθυνη; Μια ακόμη «φούσκα» που έσκασε εκκωφαντικά ή κάτι πιο πολύπλοκο;

Συνέχεια

Από τη Χιροσίμα στη Φουκουσίμα…

Καθώς συμπληρώθηκαν 6 χρόνια από το πυρηνικό συμβάν στην Φουκουσίμα, κρίνουμε χρήσιμη την δημοσίευση ενός σχετικού κειμένου από το φύλλο 104 του μηνός Απριλίου 2011 της αναρχικής εφημερίδας ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ.

Μετά από ένα φυσικό γεγονός, αναμφίβολα σημαντικό και μεγάλο όπως αυτό της σεισμικής δόνησης της τάξης των 9 ρίχτερ, άπαντες ανησύχησαν για την αντίδραση των πυρηνικών σταθμών στην Ιαπωνία. Δυο φυσικές καταστάσεις, που η μια αλληλοεπιδρά στην άλλη, σεισμός και τσουνάμι, λειτούργησαν ασφαλώς καταστροφικά για χιλιάδες ανθρώπους και ζώα αλλά το μέγεθος των μακροχρόνιων συνεπειών, θα είναι πολύ μεγαλύτερο από την τεχνολογική αυθάδεια του «ανθρώπου».

Η κατασκευή και λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων κατά τις τελευταίες δεκαετίες σε πολλά σημεία του πλανήτη καθιστούν την επαγρύπνηση και αντίσταση, μια αναγκαία και απαραίτητη συνθήκη. Και δυστυχώς, και οι γύρω περιοχές (π.χ. Τουρκία) παρουσιάζονται αποφασισμένες για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών. Είναι ξεκάθαρο ότι η λειτουργία πυρηνικών σταθμών έχει αντίκτυπο σε περίπτωση ατυχήματος σε όλες τις όμορες χώρες και ορισμένες φορές και σε περιοχές που βρίσκονται αρκετές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Το οξύμωρο στη περίπτωση της Ιαπωνίας είναι ότι η χώρα που δέχθηκε πολύνεκρες ατομικές βόμβες, σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι το 1945, είναι εκείνη που χρησιμοποιεί 54 πυρηνικά εργοστάσια στην επικράτεια της. Προφανώς, η μνήμη παραχώρησε τη θέση της στη λήθη και η κάλυψη του ενεργοβόρου τεχνολογικού πολιτισμού έγινε αυτοσκοπός. Μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία, είναι η τρίτη σε μέγεθος χώρα στη παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Μολονότι παρουσιάζεται από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης(!) ως μια άρτια και προηγμένη τεχνολογικά χώρα, έχει να επιδείξει αρκετές αστοχίες και σφάλματα ως προς τη λειτουργία των αντιδραστήρων.

Αλλά δεν είναι μόνο οι Χιροσίμα-Ναγκασάκι που ιστορικά αποτυπώνονται ως μια αρνητική θύμηση για την Ιαπωνία, είναι και η περίπτωση του αλιευτικού «Δράκοντας». Την πρώτη Μαρτίου 1954, στη δοκιμή μιας θερμοπυρηνικής βόμβας των ΗΠΑ κοντά στην ατόλη Μπικίνι, στον Ειρηνικό Ωκεανό, με την κωδική ονομασία «Bravo», απελευθερώθηκε 2,5 φορές μεγαλύτερη ισχύς από ό,τι αναμενόταν(!).

Συνέχεια

Η Ευρασία, το Βιετνάμ και οι μπίζνες

Την ώρα που μεγάλοι διεθνείς ειδησεογραφικοί οργανισμοί μετακινούν το κέντρο βάρους τους από την Ευρώπη στην Ασία, μεταφέροντας εκεί τα γραφεία τους λόγω του γεωπολιτικού ενδιαφέροντος που μετατοπίζεται ανατολικότερα, μια σειρά γεγονότων έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την εξέλιξη των τελευταίων χρόνων, η οποία, σε πολλές περιπτώσεις, φέρει και την χαρακτηριστική ονομασία Ευρασία. Αυτή συναντάται όλο και συχνότερα στις αναλύσεις που διαβάζουμε καθημερινά από τα Μέσα.

Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι χρονικά βρισκόμαστε στο σημείο σημαντικών αλλαγών και μεταβολών και ότι η πολιτική γεωγραφία βρίσκεται υπό νέα διαμόρφωση για τις συγκεκριμένες περιοχές. Ο σχετικός όρος «Ευρασία», πέραν της γεωγραφικής του διάστασης, δεν είναι καινούργιος πολιτικά, αλλά συναντάται αρκετά νωρίτερα στη σύγχρονη ιστορία. O Χάλφορντ Μακίντερ (Halford Mackinder) (1861-1947), βρετανικής καταγωγής, ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς της γεωπολιτικής ισχύος, στη θεωρία του για την Κεντρική Γη την οποία δημοσίευσε το 1904, προτείνει ένα γεωπολιτικό σενάριο σε παγκόσμια κλίμακα, προσπαθώντας να εξηγήσει τη λειτουργία του κόσμου. Συνέχεια

Κοινωνία και κοινωνικοί αγώνες: μια «αιρετική» αναρχική οπτική

koin_ag1Πολλά απ’ όσα κάνουμε ή λέμε, πολλά απ’ όσα νιώθουμε ακόμη για τον εαυτό μας και τους άλλους περνάνε μέσα από το μεγάλο κοινωνικό φίλτρο. Η κοινωνία συχνά είναι αυτή που παίζει το ρόλο κλειδί για την ερμηνεία αυτού που, συμβατικά, ονομάζεται πραγματικότητα. Η ακαδημαϊκής υφής μελέτη της είναι ολόκληρος επιστημονικός κλάδος. Αλλά για έναν αναρχικό η κοινωνία δεν είναι ένα σύνολο ουδέτερα φορτισμένο. Επόμενο είναι, λοιπόν, να αναρωτηθούμε αν μπορεί η Αναρχία να υπάρξει σε μια κοινωνία, αν είναι αντικοινωνική και για ποιο λόγο, τέλος πάντων, μιλάμε για κοινωνικούς αγώνες.

Θεωρούμε πως οι απόψεις των αναρχικών παρουσιάζουν θεμελιώδεις αποκλίσεις, ως προς τον προσδιορισμό της κοινωνίας –δομικά και ιστορικά–, αλλά και σχετικά με την στάση των αγωνιζόμενων ανθρώπων απέναντί της. Το παρόν κείμενο, ουδόλως έχει ως σκοπούμενο «να βάλει τα πράγματα στην θέση τους», ούτε βεβαίως διεκδικεί τον τίτλο του αλάθητου. Ας λογιστεί ως μία ακόμη προσπάθεια αναρχικής ομάδας να προσθέσει κάτι επί πλέον στο όλον της αναρχικής θεώρησης για το ζήτημα, επιχειρώντας να προσεγγίσει και τούτο με μια συνολικά απελευθερωτική οπτική. Τι είναι, λοιπόν, η κοινωνία για τους αναρχικούς; Τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο κοινωνικοί αγώνες; Μήπως πολλοί ενδιαφερόμενοι περί των εν λόγω ζητημάτων βρίσκονται σε ένα διαρκές μπέρδεμα –κι όχι αδίκως–, όσον αφορά την σχέση αναρχικής θεώρησης-κοινωνίας; Ας δούμε, λοιπόν, ένα-ένα τα άνωθι, με σκοπούμενο βεβαίως την αποσαφήνιση κι επ’ ουδενί την δημιουργία επί πλέον σύγχυσης.

Η κοινωνία κατ’ αρχάς σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να ειδωθεί ως μορφή ελεύθερης οργάνωσης των ανθρώπων. Δεν σχηματοποιήθηκε, λοιπόν, για να καλύψει τις φυσικές ανάγκες τους· η κοινοτική συμβίωση τούς προσέφερε και με το παραπάνω, ο,τιδήποτε πραγματικά επιθυμούσαν. Όταν ο άνθρωπος μετέβαλε τη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον και το είδε ως τόπο με καθορισμένα όρια, δομημένα με σχέσεις ιδιοκτησίας με τη γη, τότε, θα μπορούσαμε να πούμε ότι γεννήθηκαν οι πρώτες κοινωνίες, ως προϊόντα του πολιτισμού του. Αυτή η μεταβολή δεν είναι μια χρονική στιγμή, βέβαια, δεν συνέβη σε μια μέρα ούτε παντού ταυτόχρονα. Είναι μια μετάβαση σε μιαν άλλη εμπειρία, ένα πέρασμα στον πολιτισμό και τις κοινωνικές του δομές, μια άλλου είδους ζωή. Με άλλα λόγια, η κοινωνία προέκυψε, όταν οι πρώτες αγροτικές κοινότητες (και όχι κοινωνίες), με «πρωτοβουλία» της πρωτογενούς εξουσίας –που εδραζόταν στην θεσμισμένη μεταφυσική– προχώρησαν στην δημιουργία ιερατείων. Συνέχεια

ΕΝΟΠΛΟΣ ΑΓΩΝΑΣ, ΛΕΝΙΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΚΥΛΩΣΕΙΣ ΣΤΑΛΙΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ «ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ»…

«Με μόνη την πρωτοπορία δεν μπορούμε να νικήσουμε. Θα ήταν όχι απλώς ανοησία, αλλά και έγκλημα να ρίξουμε μόνη την πρωτοπορία στην αποφασιστική μάχη, προτού όλη η τάξη, προτού οι πλατιές μάζες να έχουν πάρει θέση ανοικτής υποστήριξης της πρωτοπορίας, ή τουλάχιστον ευμενούς ουδετερότητας απέναντί της και να έχουν δείξει ότι είναι εντελώς ανίκανες να υποστηρίξουν τον αντίπαλό τους […]. Για να γίνει αυτό χρειάζεται η πολιτική πείρα των ίδιων των μαζών. Τέτοιος είναι ο βασικός νόμος όλων των μεγάλων επαναστάσεων, που τον επιβεβαίωσε τώρα με καταπληκτική δύναμη και παραστατικότητα όχι μόνο η Ρωσία, αλλά και η Γερμανία». (Λένιν, Άπαντα)

%ce%ad%ce%bd%ce%bf%cf%80%ce%bb%ce%bf%cf%82Mια καθαρόαιμη λενινιστική πρωτοπορία, ένοπλη ή μη, αυτοπροσδιοριζόμενη ως τέτοια δεν υφίσταται, δεν νοείται έξω από την συγκρότηση και την λειτουργία ενός κόμματος.

«Το κόμμα [σύμφωνα με τον Λένιν] είναι η οργανωμένη πρωτοπορία της εργατικής τάξης, ο καθοδηγητικός-υποβοηθητικός μοχλός της σχέσης μάζες-επανάσταση. Ούτε υποκαθιστά την εργατική τάξη, ούτε την ακολουθεί, ούτε συγχέεται μ’ αυτήν. Ξεχωρίζει απ’ αυτήν και γιατί είναι αυτόνομη οργάνωση και γιατί πολιτικοϊδεολογικά είναι ο πιο συνειδητός εκφραστής των αντικειμενικών ταξικών συμφερόντων της τάξης αυτής. Είναι η οργανωμένη και συνειδητή πρωτοπορία της εργατικής τάξης».

Θα θεωρούσε κάποιος αυτονόητο ότι οι αναρχικές ιδέες και πρακτικές είναι αδύνατον να συγχέονται με τα παραπάνω. Όχι μόνο στα λόγια, αλλά και στην πράξη. Όχι με μισόλογα, αλλά με ειλικρινείς και καίριες τοποθετήσεις. Όχι βαπτίζοντας το κρέας ψάρι, αλλά με θάρρος και αποφασιστικότητα.

Το λενινιστικό κόμμα, μικρό ή μεγάλο, καθοδηγεί πολιτικοϊδεολογικά, εκφράζει τα «αντικειμενικά ταξικά συμφέροντα της εργατικής τάξης», ώστε να την οδηγήσει στην «νίκη».

Στην πρώτη παράγραφο του καταστατικού του λενινιστικού κόμματος νέου τύπου αναφέρεται ότι: Συνέχεια

Οι άνθρωποι με τις πολλές αφηγήσεις: τα φαντάσματα της Ιστορίας

%cf%86%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%ac%cf%83%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%af%ce%b1%cf%82Ποιος ειναι τελικα αυτος που έχει το δικαίωμα να κατέχει τη μνήμη; Ποιος είναι ο κάτοχος της μνήμης και της αλήθειας; Υπάρχει μια παγκόσμια Ιστορία ή πολλές ιστορίες που συγχωνεύονται σε μία; Με αφορμή το έργο του Wolf, συζητάμε για άλλη μια φορά το νόημα της Ιστορίας.

Όταν ο Wolf στο έργο του Η Ευρώπη κι οι λαοί χωρίς ιστορία, ανέφερε τον όρο, τον διαπραγματεύτηκε με μια ειρωνική διάθεση απέναντι στη Ευρώπη, που θεώρησε τον εαυτό της κάτοχο της Ιστορίας, με τον ίδιο τρόπο που θεώρησε και τον υπόλοιπο κόσμο ως πεδίο δόξης λαμπρό για την εξάπλωση των επιχειρήσεών της, θανατώνοντας τις ιστορίες των άλλων λαών, που δεν ένιωσαν την ανάγκη να διασφαλίσουν μια καλύτερη θέση στην πυραμίδα της εξουσίας, διαχειριζόμενοι το παρελθόν και τη μνήμη. Είχαμε μιλήσει παλιότερα για την ιστορία και το ρόλο της, αλλά και την αποδοχή του όρου ιστορίες. Η διασφάλιση μιας αντικειμενικής ιστορίας είναι ένα ζήτημα για μας που δεν τίθεται καν. Απεναντίας, τοποθετούμαστε με αυτούς που πηγαίνουν τη συζήτηση σε άλλες πιο γόνιμες αναζητήσεις.

Είναι καλό να μιλάμε για ιστορίες, γιατί με αυτό τον τρόπο αναγνωρίζουμε την ανάγκη των ανθρώπων να διαφυλάξουν έναν τρόπο ζωής και μνήμες μακραίωνες και σταθερές. Η επικράτηση μιας ιστορίας και της Ιστορίας ως επιστήμης διασφάλισε την παγίωση ενός συγκεκριμένου τρόπου ή συγκεκριμένων αποδεκτών μεθόδων να συντίθεται ως μια μακραίωνη σάγκα της εξουσίας, δομημένη με χειρουργική ακρίβεια, για να καθορίσει τη λογική και την φυσιολογία της σκέψης. Αυτό που είμαστε σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο που βλέπουμε ένα συλλογικό και ατομικό παρελθόν.

Συνέχεια

Η «επανάσταση» κατά του Τραμπ και ο επαναπροσδιορισμός της παγκοσμιοποιητικής διαδικασίας

«Ο Έντμουντ Μόργκαν συνοψίζει τον ταξικό χαρακτήρα της Επανάστασης με τον ακόλουθο τρόπο: “Η εμπλοκή των κατώτερων τάξεων στη διαμάχη δεν θα πρέπει να επισκιάζει το γεγονός ότι η διαμάχη ήταν σε γενικές γραμμές μια πάλη για την απόκτηση αξιωμάτων και εξουσίας ανάμεσα σε μέλη μιας ανώτερης τάξης, δηλαδή μιας νέας άρχουσας τάξης εναντίον της καθεστηκυίας […] Ο Καρλ Ντένγκλερ αναφέρει στο βιβλίο του Πέρα από το παρελθόν μας (Out of our past): “Καμμία νέα κοινωνική τάξη δεν κατέλαβε την εξουσία μέσω της Αμερικάνικης Επανάστασης, Αυτοί που σχεδίασαν την Επανάσταση ήταν σε μεγάλο βαθμό μέλη της αποικιακής άρχουσας τάξης”. Ο Τζωρτζ Ουάσιγκτων ήταν ο πλουσιότερος άνθρωπος στην Αμερική. Ο Τζον Χάνκοκ ήταν ευκατάστατος έμπορος της Βοστόνης.

Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος ήταν εύπορος τυπογράφος και ούτω καθ’ εξής.

Από την άλλη πλευρά η ρητορική της Επανάστασης κατάφερε να κάνει τους τεχνίτες, τους εργάτες, τους ναυτικούς, αλλά και τους μικροκαλλιεργητές, να νιώσουν ότι ανήκουν στον “λαό” χάρη στην συντροφικότητα που προσέφερε η στρατιωτική θητεία και την διανομή εδαφών. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα σημαντικό υποστηρικτικό σώμα, μια εθνική πλειοψηφία, κάτι που –έστω και χωρίς να ανήκουν σε αυτό οι αγνοημένοι και καταπιεσμένοι– μπορούσε να αποκαλείται “Αμερική” Howard Zinn, Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών

%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%bc%cf%80Αν πιστέψουμε τους ποικιλώνυμους «επαναστάτες» κατά της εκλογής Τραμπ, δημοσιογράφους και εκδότες (όπως ο γερμανός εκδότης της Die Zeit, που στο ερώτημα αν υπάρχει νόμιμος τρόπος να απομακρυνθεί από το αξίωμά του ο Τραμπ απάντησε: «να δολοφονηθεί στον Λευκό Οίκο»), ντόπιους και ξένους, προοδευτικούς πολιτικούς και πανεπιστημιακούς, καλλιτέχνες και ηθοποιούς, όπως αυτοί του Χόλυγουντ, αντιρατσιστές κάθε είδους και προέλευσης και διαπρύσιους υπερασπιστές των ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και ιθύνοντες της CIA, η ηγεσία των ΗΠΑ βρίσκεται στα χέρια ενός «επικίνδυνου τύπου», εξ αιτίας του οποίου η ανθρωπότητα κινδυνεύει να βρεθεί ενώπιον μιας πραγματικής «Αποκάλυψης».

Ορισμένοι μάλιστα από τους εγχώριους «επαναστατήσαντες» με την εκλογή Τραμπ ισχυρίζονται ότι ενάντια στον Τραμπ βρίσκονται ακόμη και οι ιδρυτές του αμερικανικού έθνους, την άποψη των οποίων για το θέμα δεν διστάζουν να μας αποκαλύψουν!!!

Συνέχεια

Την ώρα της …ανάκρισης

%ce%b1%ce%bd%ce%ac%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%83%ce%b7Κα­τά τη διάρ­κεια μιας «τυ­πι­κής» α­νά­κρι­σης, (η ο­ποί­α ο­νο­μά­ζε­ται α­πό τους μπά­τσους προ­α­νά­κρι­ση, «φι­λι­κή κου­βε­ντού­λα» ή «ε­ξέ­τα­ση μάρ­τυ­ρα»), η ε­πι­μο­νή των μπά­τσων συ­νί­στα­ται συ­νή­θως στην α­πο­δο­χή κάποιας κα­τη­γο­ρί­ας α­πό τον α­να­κρι­νό­με­νο ή του­λά­χι­στον στην ε­ξεύ­ρε­ση ό­σο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρων στοι­χεί­ων, που θα ι­σχυ­ρο­ποι­ή­σουν τη στοι­χειο­θέ­τη­ση μιας κα­τη­γο­ρί­ας. Σε πε­ρί­πτω­ση, δη­λα­δή, που εί­ναι σί­γου­ροι πως η ο­ποια­δή­πο­τε κα­τη­γο­ρί­α θα εί­ναι αρ­κε­τά ευ­στα­θής στο δι­κα­στή­ριο, τό­τε η α­νά­κρι­ση λαμ­βά­νει τε­λεί­ως τυ­πι­κό χα­ρα­κτή­ρα, χω­ρίς πί­ε­ση κ.λπ., μό­νο και μό­νο για να συ­μπλη­ρω­θούν τα α­νά­λο­γα έ­ντυ­πα.

Η έν­νοια της τυ­πι­κό­τη­τας χρη­σι­μο­ποιεί­ται προ­κει­μέ­νου να γί­νει ο δια­χω­ρι­σμός με­τα­ξύ ε­ξει­δι­κευ­μέ­νων μορ­φών α­νά­κρι­σης, ό­που για πα­ρά­δειγ­μα χρη­σι­μο­ποιού­νται διά­φο­ρες χη­μι­κές ου­σί­ες, οι ο­ποί­ες ε­ξα­σθε­νούν βιο­λο­γι­κά και πιο ά­με­σα τον ορ­γα­νι­σμό. Άλ­λω­στε, η ό­λη δια­δι­κα­σί­α μιας α­νά­κρι­σης α­πο­σκο­πεί α­κρι­βώς στο να «σπά­σει» ο α­να­κρι­νό­με­νος και να δε­χτεί να συ­νερ­γα­στεί με τους α­να­κρι­τές, προ­κει­μέ­νου να ξε­φύ­γει α­πό τη «δύ­σκο­λη» θέ­ση.

Συνέχεια

Παιδιά-σκλάβοι στην Ελβετία

Χιλιάδες άνθρωποι στην Ελβετία, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν σε παιδική εργασία, απαιτούν αποζημίωση για την κλεμμένη παιδική τους ηλικία. Από τη δεκαετία του 1850, εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά απομακρύνθηκαν από τους γονείς τους και στάλθηκαν σε αγροκτήματα για να εργαστούν, μια πρακτική που συνεχίστηκε και κατά τον 20ο αιώνα.

%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%b9%ce%ac-%cf%83%ce%ba%ce%bb%e1%bc%80%ce%b2%ce%bf%ce%b9Ο David Gogniat άκουσε ένα δυνατό χτύπημα στην πόρτα. Ήταν δύο αστυνομικοί. «Τους άκουσα να φωνάζουν και συνειδητοποίησα ότι κάτι πήγαινε στραβά. Κοίταξα έξω και είδα ότι η μητέρα μου τους είχε σπρώξει από τις σκάλες,» λέει. «Στη συνέχεια, μπήκε μέσα και έκλεισε την πόρτα. Την επόμενη μέρα, ήρθαν τρεις αστυνομικοί. Ένας ακινητοποίησε την μητέρα μου και οι άλλοι με πήραν μαζί τους». Στην ηλικία των οκτώ, είχε ουσιαστικά απαχθεί και μεταφερθεί σε ένα αγρόκτημα. Ως και σήμερα δεν έχει καμία ιδέα γιατί. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του, ο ίδιος, ο αδερφός του και οι αδελφές του ζούσαν μόνοι τους με τη μητέρα τους. Ήταν φτωχοί, αλλά τα παιδικά του χρόνια ήταν ευτυχισμένα ώσπου μια μέρα, το 1946, όταν γύρισε στο σπίτι από το σχολείο, είδε πως τα αδέλφια του είχαν εξαφανιστεί. Ένα χρόνο αργότερα, ήταν η σειρά του. Οδηγήθηκε σε μια παλιά αγροικία και έγινε εργάτης. Ξυπνούσε πριν τις 06:00 και εργαζόταν πριν και μετά το σχολείο. Η ημέρα του τελείωνε μετά τις 22:00. Αυτός ο επιβλητικός άνδρας, στα 70 του, μοιάζει ευάλωτος, καθώς θυμάται τη συχνή βία από τον θετό του πατέρα. «Θα τον περιέγραφα σχεδόν ως τύραννο …τον φοβόμουν. Ήταν αρκετά οξύθυμος και με χτυπούσε με την παραμικρή αφορμή,» λέει ο Gogniat. Σε μια περίπτωση, όταν ήταν μεγαλύτερος, θυμάται ότι αντέδρασε βίαια ο ίδιος, άρπαξε τον πατριό του, τον έσπρωξε στον τοίχο και ήταν έτοιμος να τον χτυπήσει. Εκείνος όμως τον απείλησε: «Αν με χτυπήσεις, εγώ θα πω να σε στείλουν σε ίδρυμα». Έτσι ο David υπαναχώρησε. Τα αδέλφια του ζούσαν με οικογένειες σε κοντινό χωριό. Τα έβλεπε σπάνια. Τους έλειπε, πολύ, η μητέρα τους. Αλληλογραφούσαν και υπήρξαν περιστασιακές επισκέψεις. Μια μέρα η μητέρα του έκανε μια τολμηρή προσπάθεια να πάρει τα παιδιά της πίσω. Ήρθε με ένα ζευγάρι Ιταλών σε ένα Fiat Topolino και είπε ότι θα έπαιρνε τα αδέλφια του για μια βόλτα. Ο David δεν ήταν εκεί, αλλά ήταν το θέμα συζήτησης στο χωριό όταν επέστρεψε εκείνο το βράδυ. Η αστυνομία έφερε πίσω τα παιδιά τρεις ημέρες αργότερα. «Το γεγονός ότι η μητέρα μου κανόνισε να «απαγάγει» τα παιδιά της και να τα φέρει πίσω στο σπίτι στη Βέρνη μαζί της δείχνει ακριβώς πόσο πολύ είχε αγωνιστεί ενάντια στις αρχές,» λέει ο Gogniat. Με τον θάνατο της μητέρας του, έκανε μια συγκλονιστική ανακάλυψη. Βρήκε έγγραφα που αποδείκνυαν ότι πλήρωνε χρήματα στις ανάδοχες οικογένειες για τη συντήρηση των τεσσάρων παιδιών της, που είχαν απομακρυνθεί βιαίως από εκείνη και εργάζονταν ως μισθωμένοι εργάτες.

Συνέχεια

Αριστερά και ρεμπέτικο

«Φυλάγαμε τσίλιες οι τρεις μας, γωνία Αρριανού-Ολύμπου. Κρατούσαμε σφιχτά το περίστροφο, με το χέρι στη φαρδιά τσέπη του σακακιού που φούσκωνε, όπως στην τελευταία ταινία του Τζώρτζ Ραφτ. Στις οχτώ ακριβώς ακούστηκε μια ριπή από πολυβόλο και σε λίγο σκόρπιοι πυροβολισμοί. Στις οχτώ και πέντε έφτασε ο Γαλάνης να μας πει να διαλυθούμε. Εγώ κατέβαινα μαζί του μέχρι την Εγνατία. «Απλή δουλειά» είπε. «Μόλις μπήκαμε μέσα στον τεκέ τούς βρήκαμε όλους ξαπλωμένους στην κουρελού, ακίνητους, σα να μην άκουσαν που μπήκαμε. Τους φωνάξαμε να σηκωθούν. Δε σηκωθήκανε, ήτανε βαριά μαστουρωμένοι. Τους ρίξαμε με την ησυχία μας μια και καλή. Δε σάλεψε κανείς τους, ούτε κιχ, οχτώ άτομα. Θ’ ανασάνει τώρα η γειτονιά από την αλητεία του Κιορπέ». «Πάρε το περίστροφο» είπα «δεν έχω που να το ακουμπήσω απόψε». Πρόσεξα τη φωνή μου. Την πρόσεξε και ο Γαλάνης. «Σε καταλαβαίνω» είπε. «Δεν έχεις συνηθίσει ακόμα». «Είναι κι αυτό» είπα.» (Μανώλης Αναγνωστάκης, «Το Περιθώριο ’68-’69»).

Μαρτυρία του ποιητή Μανώλη Αναγνωστάκη, από την έφοδο της ΟΠΛΑ σε τεκέ της Θεσσαλονίκης και την εκτέλεση των θαμώνων την περίοδο του εμφυλίου πολέμου.

%cf%84%ce%bf-%cf%81%ce%b5%ce%bc%cf%80%ce%b5%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%bf-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9-%cf%80%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%b1%ce%b9%ce%b1%cf%82-1Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι απότοκο των ραγ­δαίων και βίαιων κυριαρχικών εξελίξεων, που έλαβαν χώρα στον ελλαδικό χώρο από τον 19ο αιώνα, με την ίδρυση του ελλαδικού κράτους. Το γεγονός της απομάκρυνσης μεγάλων πληθυσμών από την ύπαιθρο και τις κοινότητες και η εγκατάστασή τους στις μεγάλες πόλεις, υπήρξε καθοριστικό για την γέννηση και την σχηματοποίηση ενός τραγουδιού, που τουλάχιστον στην αρχή της δημιουργίας του, ήταν έκφραση όλων αυτών που δεν μπορούσαν να αφομοιωθούν στις νέες κυριαρχικές συνθήκες. Υπήρξε έκφραση όλων αυτών που εγκατέλειψαν την ύπαιθρο και την κοινότητα και ξεβράστηκαν στα λιμάνια και στις σκιές των απρόσωπων πόλεων, που όλο και μεγάλωναν. Η αμηχανία μπροστά στα νέα δεδομένα των ανθρώπων που το δημιούργησαν, ο τρόπος έκφρασης μιας συγκεκριμένης κοινότητας ανθρώπων, τα πάθη της, οι έρωτες της και ο τρόπος επικοινωνίας όσων είτε δεν μπορούσαν, είτε δεν ήθελαν να συμμετάσχουν στην κανονικότητα της κοινωνίας. Στην πορεία και ειδικότερα με την εδραίωση της δισκογραφίας στα μέσα του 20ου αιώνα, το ρεμπέτικο τραγούδι στρογγυλοποιήθηκε, κόπηκε και ράφτηκε ώστε να χωρέσει σε δίσκους γραμμοφώνου, έγινε εμπορικό προϊόν και βαφτίστηκε, ανάλογα με τους καιρούς και την πολιτική εξουσία που κυριαρχούσε, περιθωριακό, χασικλίδικο, αυθεντικό, λαϊκό κλπ. Κυνηγήθηκε από πολλούς σε όλη την διαδρομή του, αλλά, από την μεταπολίτευση και μετά βαπτίστηκε ως γνήσια «λαϊκή έκφραση» και θεοποιήθηκε, από τον ίδιο πολιτικό χώρο που κάποτε το κυνήγησε λυσσασμένα, την αριστερά. Τέτοιες πρακτικές αφομοίωσης, αφού πρώτα παρέλθει το στάδιο των καταγγελιών και των διώξεων, είναι γνωστές στον εν λόγω πολιτικό χώρο. Συνέχεια

Treushandstadt: Όταν η Δυτική Γερμανία εκποιούσε την Ανατολική

%cf%84%ce%bf-%cf%84%ce%b5%ce%af%cf%87%ce%bf%cf%82-%ce%b2%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%bb%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%85Ήταν αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν τα ελλαδικά δελτία ειδήσεων πρόβαλαν σχεδόν καθημερινά εικόνες από πυρπολήσεις ξενώνων υποδοχής προσφύγων στη Γερμανία. Σχεδόν 200 άνθρωποι είχαν χάσει τότε τη ζωή τους από τις επιθέσεις των νεοναζί σκίνχεντς. Την ίδια περίοδο στον ελλαδικό χώρο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανήγαγε το «Μακεδονικό» σε μείζον θέμα κατεβάζοντας σε συλλαλητήρια εθνικής παράκρουσης εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου, υποχρεώνοντας και τους μαθητές των σχολείων να παρευρεθούν σε αυτά. Τους μαθητές που την αμέσως προηγούμενη περίοδο, το χειμώνα του 1990-91, είχαν με επιτυχία πραγματοποιήσει πολυήμερες συγκρουσιακές καταλήψεις. Παράλληλα με το «Μακεδονικό», οι παλαιότεροι θα θυμούνται επίσης και την ενδυματολογική «μόδα» που κυκλοφορούσε στον ελλαδικό χώρο, την εποχή εκείνη, με τις μπότες «βέρμαχτ» και μάρτινς να είναι must. Και ο εγχώριος αντιπρόσωπος του άμορφου κράματος νεοφιλελευθερισμού και λαϊκής δεξιάς να προσπαθεί άγαρμπα και άτσαλα να εφαρμόσει τις επιταγές της «νεοφιλελεύθερης διεθνούς».

Συνέχεια