Απομαγνητοφωνημένη συζήτηση της Αναρχικής Αρχειοθήκης με θέμα: 1967-1973, Δικτατορία-Πολυτεχνείο: Αλήθειες και ψέμματα. (Β μέρος)

Συμμετέχουσα: Είπε ο σύντροφος, σε σχέση με τις συγκρούσεις, ότι η πρώτη εισβολή που έγινε στις 11 Ιανουαρίου εδώ πάλι στο Πολυτεχνείο. Όταν έγινε η εισβολή είχαν μαζευτεί χιλιάδες εδώ και τριγύρω… τουλάχιστον τρεις χιλιάδες… Η αστυνομία έκανε εισβολή, χτύπησαν και συνέλαβαν πολύ κόσμο, δηλαδή δεν ήταν αστεία τα πράγματα. Επίσης, αν το δούμε διαφορετικά, ο κάθε ήσυχος πολίτης όταν ακούει ότι ο ανιψιός του, ο φίλος του, ένας φοιτητής έχει υποστεί τέτοια βία μέσα σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα, ότι εισέβαλαν αστυνομικοί, δημιούργησαν όλη αυτήν την κατάσταση και μάλιστα σε φοιτητές
και όχι στους «κακούς» σε εισαγωγικά αριστερούς που είχαν ομάδες και «έβαζαν βόμβες», τότε ακόμα και ο πολύ απλός άνθρωπος αντιδρά, κατά κάποιον τρόπο «ξυπνάει» και αποφασίζει ότι δεν το γουστάρει αυτό. Η εισβολή σε τέτοιες περιπτώσεις δεν βγαίνει ποτέ σε καλό.


Γ.Β.: Μην είσαι τόσο σίγουρη, όχι πάντα, αλλά εντάξει…


Συμμετέχουσα: Πάντως σίγουρα επηρέασαν τον κόσμο… και η Νομική και το Πολυτεχνείο.


Γ.Β.: Λόγω του περιεχομένου των γνωστικών καταστάσεων στον πληθυσμό, οι φοιτητές, εκείνη την εποχή αποτελούν ένα είδος «ιερής αγελάδας». Η οποία από την στιγμή που το παράκανες με αυτήν ήσουνα στην άκρη. Και αυτό ίσως είναι ένα χαρακτηριστικό που έχει σημασία ναδούμε κατά πόσον η αντιτιθέμενη ομάδα μέσα στο μπλοκ της τάξεως αξιοποίησε αυτό το γεγονός, γιατί το καίριο βάρος δόθηκε στους φοιτητές από την αρχή. Και μπορούν να ομολογήσουν όλοι, όσοι επιζούν ακόμα από την εποχή εκείνη, ότι πραγματικά κατευθύνθηκε όλο το παιχνίδι πάνω και στις πλάτες, και με τις πλάτες και για τις πλάτες των φοιτητών. Η αλήθεια είναι ότι όλο αυτό το κλίμα αντιθέσεων προς την δικτατορία σιγά σιγά μέσα στα εφτά χρόνια κέρδισε πολύ μεγάλο έδαφος, και αυτό ήταν που αξιοποιήθηκε και που έχει μια σημασία να δούμε, η αξιοποίησή του πώς φτάνει μέχρι σήμερα σε μια παραποίηση μιας πραγματικότητας. Αυτό που έγινε το ’73 δεν ήταν εξέγερση ενάντια στην δικτατορία, είχε σαν στόχο την δικτατορία, αλλά στην πραγματικότητα ήταν φιλελευθεροποίηση – μετάβαση στον κοινοβουλευτισμό. Δηλαδή, αλλαγή των σχέσεων επιβολής και των μέτρων επιβολής, όχι τόσο άριστα, αλλά αλλαγή.
Η κίνηση, λοιπόν, στο Πολυτεχνείο που οδήγησε σε ένα ξέσπασμα του πληθυσμού, θεωρώ ότι σε ένα μεγάλο βαθμό, με κάποια στελέχη του λεγόμενου ή του υπαρκτού
φοιτητικού κινήματος ήταν σε διαρκή σύνδεση, ένα μεγάλο μέρος της τάξεως, με την παραμονή του Παπαδόπουλου στην εξουσία και των συν αυτώ, έχανε τον έλεγχο των
σχεδιασμών των οποίων ήθελε να εφαρμόσει και τους οποίους αντιμετωπίζουμε σήμερα εμείς ως άτομα του πληθυσμού. Άρα, λοιπόν, έπρεπε να αξιοποιηθεί αυτή η ένταση, αυτή η αντίθεση η οποία πολλές φορές ήτανε
προκλητική προς την εξουσία, κακά τα ψέματα. Κανένας καραβανάς δεν θα μπορούσε να δεχτεί τέτοιου είδους προκλήσεις. Βέβαια, το βασικό στοιχείο είναι ότι το επάνω χέρι στην καταστολή, εκτός από το ΕΑΤ-ΕΣΑ, το είχε η
αστυνομία, η οποία ήταν εξουσία – όταν λέμε εξουσία, εξουσία… σε συναντούσε ο χωροφύλαξ στη γωνία και σου έλεγε: «γιατί φοράς παντελόνι καμπάνα;», «γιατί έχεις
φαβορίτες;», «πώς σε λένε; πάμε μέσα» απίστευτα πράγματα… Σε άφηνε μετά, δεν σου έκανε τίποτα, αλλά ήταν ένας ψυχολογικός πόλεμος ο οποίος είχε επίδραση.
Και πριν το ’67 τα ίδια γίνονταν, γιατί να μην ξεχνάμε καθόλου ότι υπάρχει συνέχεια. Όπως λέμε – το κράτος έχει συνέχεια. Και οι βασανιστές έχουν συνέχεια. Ο Καραπαναγιώτης και ο Μπάμπαλης ήταν βασανιστές και την εποχή της δημοκρατίας. Όποιος θέλει μπορεί να ανοίξει τα τεύχη της Αυγής των προ δικτατορικών χρόνων και θα
διαπιστώσει καταγγελίες: «Ο Μπάμπαλης βασάνισε στο τάδε αστυνομικό τμήμα Πειραιά»… θυμάμαι. Αυτοί ήταν «ταλέντα»… Και μετά την δικτατορία πολλοί από αυτούς
αξιοποιήθηκαν, βέβαια, πάλι από την δημοκρατία. Το κράτος έχει συνέχεια, απλώς τα ρούχα του αλλάζουνε –και η εξουσία έχει συνέχεια, απλώς οι τεχνικές της διαφοροποιούνται. Παράλληλα, οι κομμουνιστές και ειδικά η ΕΔΑ έπαιξαν πολύ βρώμικο παιχνίδι διαδίδοντας μέχρι την τελευταία στιγμή ότι δεν θα γίνει πραξικόπημα. Το θέμα είναι ότι κατά την διάρκεια αυτών των εξελίξεων υπάρχει ένα σημείο το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία και
που δεν αναφέρεται τόσο: Την Παρασκευή 16 του μηνός Νοεμβρίου του ’73, ο Καραμανλής, μέσω του συνδέσμου του Δημητρακόπουλου, έστειλε στον Αχιλλέα τον αδελφό του μια επιστολή την οποία απηύθυνε προς τον Μακαρέζο, στην οποία έγραφε επί λέξει:
«Αυτή η κίνηση στο Πολυτεχνείο, πρέπει να κατασταλεί από τον στρατό». Ζητούσε συγγνώμη για την θέση που είχε πάρει μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, –είχε
ταχθεί εναντίον τους–, εμέμφετο το παλαιό πολιτικό σύστημα, –λες και αυτός ήταν από άλλο πλανήτη– και ζητούσε προοπτικά να γίνει πρόεδρος της δημοκρατίας, –το κατάφερε βέβαια κάποτε–, αλλά μόνο αυτός και όχι να
υπάρχει ο Παπαδόπουλος (ο Παπαδόπουλος ήταν ήδη πρόεδρος της δημοκρατίας το ’73).
Αυτό πρέπει να επαναλαμβάνεται πολλές φορές, διότι συνέστησε ουσιαστικά την κάθοδο των αρμάτων. Βεβαίως, το ότι υπήρξανε συνομωσίες στα παρασκήνια του πλέγματος της εξουσίας, αυτό δεν νομίζω ότι χρειάζεται
κανείς να ψάξει να το βρει. Δηλαδή, ο Καραμανλής ήτανε το γερό χαρτί του ευρωπαϊκού μπλοκ κυριαρχίας, ο οποίος αμέσως μετά, αφ΄ότου ανέλαβε τα ηνία, κάλεσε εδώ τον φίλο του τον Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν και είπε εντάξει… Ο ίδιος είχε κάνει και τις συμφωνίες της Ζυρίχης που χαντάκωσαν κυριολεκτικά την Κύπρο, όχι ακριβώς την Κύπρο, όσο το πάθος των ανθρώπων που ήταν τότε στην Κύπρο και πολεμούσαν για μια, –καλώς ή κακώς εννοούμενη Ένωση– αυτό πίστευαν, αυτό έλεγαν· θυμάμαι ήμουν 6-7
χρονών και το σύνθημα που κυριαρχούσε στους δρόμους, στις γειτονιές ήταν «ΕΝΩΣΗ – ΕΟΚΑ – ΘΕΛΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ» – το κλίμα ήταν ενωτικό. Να θυμόμαστε πάντα όλοι, ότι ανεξάρτητα από αυτά που πιστεύουμε, η αντίθετη πλευρά του εθνικισμού έχει
πολύ γερές ρίζες και δεν κόβονται τόσο εύκολα… και αυτό αποδεικνύεται και στην σημερινή εποχή, πως αναβιώνει ξανά η πατριωτική-εθνική διάσταση κ.ο.κ. με διάφορες
αποχρώσεις… Ευτυχώς τόσο πολλές αποχρώσεις, όπου σε αυτό το χρονικό διάστημα δεν μπορούν να τα βρουν τόσο καλά. Άρα, λοιπόν, αυτό το χαρακτηριστικό της επιστολής
του Καραμανλή, που δεν είναι το πρώτο, έκανε και άλλες κρούσεις προς την δικτατορία, συζητούσε, και προφανέστατα, γνωρίζετε όλοι ότι ο Αβέρωφ ήταν σε πλήρη συνάρτηση και σύνδεση με τον Καραμανλή, ο γεφυροποιός
που λένε· ήτανε σαν γέφυρα μεταξύ της δικτατορίας και της προ δικτατορικής πολιτικής νομενκλατούρας. Δεν είναι τυχαία αυτά τα πράγματα. Όπως δεν είναι τυχαίο που
λένε, οι Αμερικάνοι και η Χούντα… δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα όπως τα παρουσιάζουν. Ένα κομμάτι της Χούντας έπαιξε ένα πολύ συγκεκριμένο ρόλο με τον Ιωαννίδη και έκανε το πραξικόπημα στην Κύπρο. Δεν το έκανε ο Παπαδόπουλος, ο Ιωαννίδης το έκανε. Θα μου πεις, και
οι μεν και οι δε, είναι στο ίδιο ιδεολογικοπολιτικό πλέγμα, ναι, αλλά είναι άλλο ο χασάπης και άλλο ο μανάβης. Τί να
κάνουμε; Άλλο ο ηλίθιος και άλλο ο πολιτικός χειριστής των πραγμάτων. Εδώ αποδεικνύεται και κάτι άλλο. Αν οι αμερικάνοι, όπως λένε, μπορούσαν να ελέγχουν απόλυτα την δικτατορία, τότε δεν θα παιζόταν όλο αυτό το παιχνίδι μέσω του Ιωαννίδη. Να φύγει ο Παπαδόπουλος, να ανατραπεί, να κάνει στις 25 Νοεμβρίου ο Ιωαννίδης το πραξικόπημα,
και μετά να κάνει την εισβολή στην Κύπρο. Δεν χρειαζότανε. Μπορούσανε να ανατρέψουνε την δικτατορία μέσω Ιωαννίδη ή μέσω κάποιου άλλου και να προχωρούσαν σε αλλαγή. Άρα, λοιπόν, εδώ αποδεικνύεται και το ψεύδος
στο οποίο ενεπλάκη ο πληθυσμός με το ότι η αμερικανοκίνητη δικτατορία, που έλεγε η Χούντα της ελληνικής ενώσεως … Αμερικανοκίνητη είναι όταν ο οδηγός είναι
Αμερικάνος και κινεί το άρμα. Δεν ήταν έτσι τα πράγματα. Για να μπορέσουν να επαναφέρουν τον Καραμανλή και τους συν αυτώ, δηλαδή το κομμάτι της τάξεως που θα εξυπηρετούσε στο διηνεκές τα συμφέροντα, χωρίς τις παρεμβολές αυτές που το άλλο κομμάτι το οποίο εκπροσωπούσαν οι δικτάτορες να έβαζε διαφορετική γραμμή πλεύσεως, έφτυσαν αίμα… αναγκάστηκαν οι επανελθόντες πολιτικοί να δώσουν το 33% της Κύπρου. Το οποίο δεν το χρεώνεται, σε καμία περίπτωση η ομάδα η οποία ανετράπη στις 25 Νοεμβρίου. Δεν το χρεώνεται, ούτε ο Ιωαννίδης, καθ’ ολοκληρίαν. Χρεώνεται την ηλιθιότητα
ενός βασανιστή, ενός κτήνους –την ηλιθιότητα ναι!– μα ο ηλίθιος είναι πάντα χρήσιμος. Και τον χρησιμοποίησε αρκετά καλά ο Κίσινγκερ μαζί με τους στρατιωτικούς, οι οποίοι βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή σε καίριες θέσεις. Ο Μπονάνος … κανένας από τους άλλους, ούτε ο Αραπάκης, ούτε ο Παπανικολάου…


Συμμετέχων: Ο Γκιζίκης ουδέποτε διώχθηκε, ήτανε από τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος, ήταν αυτός ο οποίος πρότεινε στον Καραμανλή να επανέλθει και ο Μπονάνος το ίδιο κλπ. Δεν χωρά καμία αμφιβολία. Με
μαρτυρίες, με ό,τι θέλεις.


Συμμετέχων: Για να επανέλθουμε, λοιπόν, στο θέμα, δώσανε την Κύπρο, έγινε η διχοτόμηση. Η οποία διχοτόμηση έγινε, ήδη με την Συμφωνία της Ζυρίχης, ήδη με την
πρωτοβουλία του Καραμανλή μετά από τον Παπάγο. Οι θέσεις για το Κυπριακό ήταν σύμφωνες με τις θέσεις των Βρεττανών.


Γ.Β.: … του Χανγκ.


Συμμετέχων: Στην αυτοδιάθεση, να το δούμε αυτό, διπλή αυτοδιάθεση. Διπλή αυτοδιάθεση σήμαινε ότι έχουμε δύο κοινότητες. Επίσης, κάποιος μπορεί να έχει υπ’ όψιν του και το στρατιωτικό, το υπηρεσιακό, όσον αφορά την
εισβολή. Φως φανάρι ότι δεν δίνονταν εντολές από εδώ. Δεν είναι μόνο αυτό – «η Ελλάς είναι μακριά» είπε ο Καραμανλής… Υπήρχε συνεννόηση… επίσης, υπάρχει η άποψη ότι και ο Μακάριος ήτανε γνώστης αυτού του πραξικοπήματος, από σοβαρές μαρτυρίες που συνηγορούν με αυτό το θέμα. Άρα γίνεται η μετάβαση από την μία φάση στην άλλη
και νομίζω ότι δεν χρειάζεται να ψάξουμε γιατί υπάρχει ατιμωρησία των βασανιστών. Φυσικά, αφού το Καραμανλικό μεταπολιτευτικό κράτος είχε διαπραγματευθεί σοβαρότατα με κομμάτι της δικτατορίας για την μετάβαση. Με τον ίδιο τον Παπαδόπουλο, μάλιστα, όταν του στείλανε
ενδιάμεσο για να δεσμευτεί ότι δεν θα κατέβει στις εκλογές το πολιτικό του κόμμα. Και αυτός είπε όχι. Δηλαδή, αν τους έδινε αυτήν την διαβεβαίωση ίσως και να είχε…Και, δεν ήταν, καν, υπό φύλαξη, αν θυμάμαι καλά, στο
Λαγονήσι.


Γ.Β.: Δεν υπήρχε περίπτωση να έδινε την διαβεβαίωση. Ό,τι και να πιστεύει κάποιος για τον Παπαδόπουλο, ήταν σταθερός χαρακτήρας… Η ουσία είναι ότι στην περίοδο που αναφέρεται ο σύντροφος, είναι ακριβώς το σημείο που είχε δοθεί αμνηστία. Και εν συνεχεία, ανακαλείται η αμνηστία. Επανέρχεται το σύνταγμα του ’52, αν θυμάμαι καλά, και ενώ επανέρχεται το σύνταγμα… Δηλαδή, ποιος δικτάτορας;;; «Αναστέλλω
τα άρθρα τάδε και τάδε» και όποιος κουνηθεί την έβαψε. Πράγματι, επαναφέρει το σύνταγμα του ’52, ο Καραμανλής, χωρίς να ισχύουν τα άρθρα που αναφέρονται στον βασιλιά. Τί είναι αυτό; Δεν είναι πραξικόπημα; Δεν είναι συντακτική πράξη; Η δικτατορία προχωρούσε με συντακτικές πράξεις. Ο Καραμανλής, λοιπόν, σιωπηλά, επέβαλε μια συνταγματική πράξη αφαιρώντας τα άρθρα του συντάγματος που μιλούσαν για τον βασιλιά. Και κανένας δεν
είπε τίποτα! Το νομιμοποιήσανε!… Διότι, όλοι θέλαν να πάρουνε μερίδιο από την πίττα. Μπορούσε να μιλήσει το ΚΚΕ ή το ΚΚΕ εσωτερικού, αφού προωθούσε την νομιμοποίησή του; Ένα κόμμα το οποίο είχε χαρακτηριστεί ως διωκόμενο επί εσχάτη προδοσία; Δεν επανέρχεται όποιος κατηγορήθηκε επί εσχάτη προδοσία στα πολιτικά πράγματα. Έφτιαξε άρθρο ο Καραμανλής για τους κομμουνιστές, που ανέφερε: «όποιος εισέλθει στην βουλή δεν διώκεται πλέον». Και έτσι την γλυτώσανε οι κομμουνιστές… Πόση διαπραγμάτευση μπορεί να θεωρήσει κάποιος ότι υπήρχε; Άπειρη… Κάναν τα πάντα οι εδώ φοιτητές του ΚΚΕ μέσα στο Πολυτεχνείο και στις άλλες σχολές… Τα
πάντα να ελέγχουν την κατάσταση, να μην εκτραπεί σε συγκρουσιακό και αιματηρό γεγονός, για να μπορέσει να γίνει η διαπραγμάτευση. Είναι ηλίου φαεινότερο. Όσο πιο καλά διαχειρίζονταν μία κινητοποίηση, και όσο λιγότερος κόσμος έμπαινε μέσα σε αυτήν την αναμέτρηση, τόσο πιο καλύτερα θα ήταν τα εχέγγυα που θα δινόντουσαν από το ΚΚΕ, ΚΚΕ εσωτερικού και τους συν αυτώ ρεμπεσκέδες… Κατά συνέπεια δεν είναι τυχαίο το τί γινότανε μέσα στο Πολυτεχνείο. Ό,τι κάνουν στη ζωή τους όλοι αυτοί οι κομμουνιστές το κάνανε και εδώ… πραξικόπημα. Άλλη Συντονιστική βγήκε στην αρχή, αλλιώς μπαίναν με πλαστές σφραγίδες μέσα και καταλάβαν τον σταθμό, και καμάρωνε ο Καραγκουλές, (καλή του ώρα όπου να είναι). «Κοίταξε εδώ πέρα τα … θα ελέγχουν το σταθμό!» «Τί λες ρε, πας καλά;» του λέω. Ο αγώνας που δόθηκε πρώτον, να μην γίνει η κατάληψη του Πολυτεχνείου, αλλά, να γίνει μέσω πολιτικών χειρισμών από την αριστερά γενικότερα, δεύτερος σχεδιασμός
– πώς να τους βγάλουνε έξω και, ο τρίτος σχεδιασμός ήταν αυτός που αναφέρει ο Γουνελάς μαζί με τον Σταμέλο (και οι δύο μακαρίτες). Μιλάνε πολύ ειλικρινά: «Θέλαμε να τους βγάλουμε έξω και θέλανε να βγούνε έξω, αλλά δεν μπορούσαν να συμφωνήσουνε μεταξύ τους». Και συμφωνήθηκε κοινή συναινέσει… κάποιος πέταξε την ιδέα, ίσως από τους στρατιωτικούς ότι «Εντάξει να ρίξουμε την πύλη». Το ότι «η Χούντα έριξε την πύλη» είναι
τρίχες κατσαρές – ανακριβές… Εγώ το είδα το άρμα και δεν μπορεί κανένας να με βγάλει ψεύτη… Το άρμα έφτασε μπροστά στην πύλη, έκανε ελαφρώς πίσω, μαρσάρισε και την έριξε. Προηγουμένως, δεν το λέει ακριβώς έτσι ο Γουνελάς, έφτασε, ακούμπησε, –το κανόνι όντως ήταν πίσω–, έκανε ελαφρώς όπισθεν, μαρσάρισε και έσπρωξε – έσπρωξε! …δεν πήγε με φόρα… αυτό που δείχνει το βίντεο είναι πλαστό από την κορυφή μέχρι τα νύχια. Κατασκευασμένο. Το άρμα κινήθηκε σταθερά γρήγορα με βία, σταμάτησε και μετά μαρσάρισε και έριξε την πύλη. Προηγουμένως ο Λαλιώτης με ντουντούκα, καλούσε τον κόσμο να απομακρυνθεί από την πύλη γιατί θα πέσει, θα μπει το άρμα. Ξεκαθαρισμένα πράγματα. Και το ομολογεί και ο Σταμέλος…


Συμμετέχων: Συμπερασματικά, φαίνεται καθαρά ο διαχωρισμός μέσα στην ίδια την σχολή, ανάμεσα σε αυτούς που θέλανε να βγούνε και σε αυτούς που δεν θέλανε. Ο
Λαλιώτης και ο Σταμέλος ο Κυριάκος ανέλαβαν την διαπραγμάτευση, βγήκαν έξω από το Πολυτεχνείο …


Γ.Β.: … στο Ακροπόλ συναντιόντουσαν…


Συμμετέχων: … μίλησαν με τους στρατιωτικούς. Η συνάντηση ήταν τριμελής όσον αφορά τις ιδιότητες: ήταν φοιτητές –αυτοί οι δύο–, ήτανε στρατιωτικοί βασικά, και βέβαια ήταν κάποιοι αντιπρόσωποι της αστυνομίας…


Γ.Β.: … ο Υπουργός πρέπει να ήτανε…


Συμμετέχων: Αυτοί οι δύο φοιτητές, χωρίς να λάβουνε υπ’ όψιν τους ότι κάποιοι άλλοι δεν θέλανε, συναποφάσισαν και συναίνεσαν να ανοίξει η πόρτα. Όπως είπε ο Σταμέλος που ήταν τότε φοιτητής, «έπρεπε οπωσδήποτε να βγούμε». Είχε ανοίξει μια πλαϊνή πόρτα, βγήκανε καμιά διακοσαριά άνθρωποι και μετά κάποιοι την κλείσανε. Εδώ πρώτη φορά ακούμε για συναίνεση φοιτητών στην είσοδο του τανκ…


Γ.Β.: Τον Σταμέλο τον διόρισε η συντονιστική σαν υπεύθυνο της πύλης, αλλά από τους υπόλοιπους κανείς δεν τον είχε διορίσει.


Συμμετέχων: Άρα, πραγματικά, δεν πήγαιναν καλά τα πράγματα όσον αφορά την συνεννόηση μέσα στο Πολυτεχνείο, και πραξικοματικά ένα κομμάτι φοιτητών όχι
μόνο δεν αντέδρασε, αλλά συναίνεσε και μπήκε μέσα το τανκς.


Γ.Β.: Το ΚΚΕ γνωρίζοντας ότι θα ανοιχτεί η πύλη και, με τον φόβο τού να μην θεωρηθεί συνένοχο, –διότι είπαμε ότι είχε προηγηθεί ολόκληρη συνδιαλλαγή για τη νομιμοποίησή του–, απέσυρε τα μέλη του. Επίσης, παρουσιάστηκαν κάποιοι και είπανε ότι ο Αντρέας (Παπανδρέου) δεν γνώριζε… Λάθος! Ο Αντρέας με τον Λαλιώτη και τον Αλαβάνο του ΚΚΕ εσωτερικού είχανε συζητήσει πώς να βρούνε τρόπο να διώξουνε τον κόσμο από
το Πολυτεχνείο, πριν μπει το άρμα βέβαια. Και μάλιστα σκεφτόντουσαν την τεχνική «Μπίστης-Τζουμάκας» … Δηλαδή, ανοίγουμε την πόρτα, προσπαθώντας να παρασύρουμε τον κόσμο προς τα έξω και να αδειάσει ο χώρος
– τόσο απλά. Και στην Νομική, παρ’ ότι τους κόψαμε, εγώ και κάνα δυο άνθρωποι, είχε ήδη βγει ένας κόσμος έξω και αναγκάστηκε να βγει και ο υπόλοιπος. Το ίδιο πήγαν να κάνουν και στο Πολυτεχνείο, το ίδιο κάνουνε πάντα
όταν διαμαρτύρονται κάποιοι ότι βιάζονται να φύγουνε από μια κατάληψη … αυτό το αντιμετωπίσαμε εμείς το ’95, που κάποιοι βιαζόντουσαν να φύγουν, ενώ ουσιαστικά θέλαν να δημιουργήσουν ένα ρεύμα διαφυγής. Γιατί ο άλλος δεν ξέρει τί γίνεται, νομίζει ότι έχει αποφασιστεί να αποχωρήσουν αφού βλέπει να βγαίνουν 100 άτομα … Την ίδια, λοιπόν, τεχνική προσπάθησαν να εφαρμόσουν
και μετά. Δεν πέτυχε, βέβαια. Τουλάχιστον το ’73 και το ’95 δεν πέτυχε. (…Τώρα αν κάποιος ήταν «Τιραμόλα» και κρατούσε τις πόρτες κλειστές αυτό είναι άλλο θέμα…).


Συμμετέχων: Νομίζω πάντως ότι αυτό το οποίο εφαρμόστηκε τότε, μπορεί κανείς να το δει σε δεκάδες περιπτώσεων περιστατικά για το σπάσιμο … των καταλήψεων… Γιατί, θα πει κάποιος; Τώρα τελευταία το είδαμε στην
ΑΣΟΕ. Ακριβώς το ίδιο πράγμα. Τί νομίζετε ότι έγινε στην ΑΣΟΕ; Φύγανε 100 φοιτητές αριστεροί (να δούμε τις ομοιότητες γιατί είναι και φρέσκο) από την πλατεία Βικτωρίας έχοντας μια προγραμματισμένη συγκέντρωση, στην οποία δεν κρύψανε ότι πρόθεσή τους ήταν να καταλήξουνε μέσα στο κτίριο της ΑΣΟΕ το οποίο ήταν κλεισμένο, είχε
κηρυχθεί λοκ-άουτ, και να κάνουν συνέλευση.
Άρα, το κράτος, η αστυνομία, γνώριζαν την πρόθεσή τους, και μάλιστα είχαν στρατοπεδεύσει πίσω από την
ΑΣΟΕ. Δεν τους εμπόδισε κανένας να φτάσουν. Ξεκινούν, φτάνουν μπροστά και έβλεπε κανείς, τους ματατζήδες, –οι οποίοι γελάγανε–, ότι δήθεν τρέχανε να προλάβουν. Πλησιάζουν τους τελευταίους που δεν έχουνε μπει και αρχίζουν να τους κτυπούν … μπαίνουν μέσα και μετά από λίγο μπαίνουν και τα ΜΑΤ. Γιατί, θα πει κάποιος, το κάνανε; Γιατί δεν κάναν αυτό που κάναν την επόμενη μέρα, που στήσανε μια διμοιρία στην κεντρική πύλη της ΑΣΟΕ;
Και δεν μπήκε κανένας. Γιατί το κάνανε; Τα παιδιά, οι φοιτητές δεν πήραν χαμπάρι. Φυσικά υπήρχε κομματική καθοδήγηση.
Το κράτος μετά την ψήφιση για το άσυλο κ.λπ. μπήκε και για πρώτη φορά έβγαλε φοιτητές –όχι κουκουλοφόρους– όχι ανθρώπους που συγκρούονταν, δεν κρατούσανε ούτε ένα κράνος στα χέρια τους. … Χτυπηθήκανε, τρομοκρατηθήκανε, νεαρά παιδιά, κοπέλες κλπ. Τους ρωτάγαμε, γιατί βγήκατε; Μας είπαν: «θα μας σκοτώνανε». Δεν θα σας σκοτώνανε, τους λέγαμε. Είχαν έρθει δημοσιογράφοι
κ.λπ. Ποιο ήταν το επόμενο στάδιο, λοιπόν; Ότι το κράτος κέρδισε… Τους έβγαλε έξω και … χωρίς να έχει μέσα φοιτητές … βρήκε φοιτητές και τους έπαιρνε… … Μετά, ποια είναι η συνέχεια, ποιες οι ομοιότητες; Προσέρχονται οι βουλευτές της αριστεράς… ο Φίλης, η Σακοράφα, και εκτός από αυτούς και αριστεροί καθηγητές οι οποίοι, ξέρουμε πολύ καλά, ότι έχουν και οι ίδιοι προσωπικά συμφέροντα για το τι συμβαίνει μέσα στο χώρο της
εκπαίδευσης, γιατί αυτοί κάνουν έρευνες και διάφορα άλλα προγράμματα κλπ. Ήρθανε, λοιπόν, εκεί, για να μεσολαβήσουν για να βγουν τα παιδιά έξω. Και τους έλεγες, γιατί; Καθήστε κάτω, κάνετε καθιστική διαμαρτυρία.
Θα σας βγάλουνε; Θα έχουν κόστος άμα σας βγάλουνε. Άστους να σε πάνε στη ΓΑΔΑ. Τι κατηγορία θα έχεις; Διατάραξη; Η σχολή ήταν κλειστή – λοκ-άουτ. Καμία κατηγορία. Όμως κάνανε συμφωνία, τραβηχτήκανε τα ΜΑΤ και
βγήκανε μόνοι τους. Αν δει κάποιος τις ομοιότητες, είναι καταπληκτικές. Η μέθοδος δοκιμασμένη… και έχει εφαρμοστεί μεταπολιτευτικά. Ακριβώς εφαρμόζουν σήμερα αυτό που είχαν διδαχτεί τότε… αυτό που αναφέρει ο Γιώργος. Φυσικά ο Λαλιώτης
δεν ήταν κανένας τυχαίος. Συνδικαλιστής πασοκτζής ήταν.


Γ.Β.: … στην Ιατρική ήταν πρώτο κεφάλι – και μέλος του ΠΑΚ.


Συμμετέχων: Μιλάμε για ανθρώπους, τότε, ικανούς να διαχειριστούνε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Εδώ είχαμε εισβολή με τανκ, παιζόταν η αλλαγή του καθεστώτος, παιζόντουσαν χίλια δυο πράγματα, τότε. Αλλά, το μοντέλο, ήταν ίδιο… Γι’ αυτό λέμε ότι πρέπει να προσπαθούμε να το ψάχνουμε… τί έγινε τότε … ξανά και ξανά για να καταλάβουμε και να προχωρήσουμε. Και αυτό το πράγμα
πρέπει να το κατανοήσουμε· δεν είναι χαμένος κόπος και χρόνος. Δεν μπορείς να κάνεις ούτε μισό βήμα μπροστά αν δεν έχεις μελετήσει αυτό που έχει γίνει. Γιατί θα κάνεις τα ίδια και τα ίδια λάθη… Και το χειρότερο ποιο είναι: να
κάνεις μισά πράγματα – και το ακόμα πιο χειρότερο να νομίζεις ότι έχεις καταλάβει και να μην έχεις καταλάβει. Να νομίζεις ότι έχεις κατανοήσει και να μην έχεις κατανοήσει.
Και το πιο δύσκολο; Να νομίζεις ότι μπορείς να μεταδόσεις και να μην μεταδίδεις τίποτα. Δηλαδή, πέντε απλά πράγματα: αυτό που συνέβη τότε, είναι αυτό ακριβώς το ίδιο πράγμα. Το οποίο είδαμε να σημαδεύει σοβαρές κινητοποιήσεις μεταπολιτευτικά όσον αφορά τους χώρους του πανεπιστημίου και της ΕΦΕΕ. Δεύτερον: Αυτό το οποίο επιβάλλεται να δούμε είναι, όσον αφορά την διαπραγμάτευση που έγινε έξω από τον χώρο του Πολυτεχνείου· βλέπουμε τα γνωστά πρόσωπα που ανέφερε ο Γιώργος: Λαλιώτης, Τζουμάκας, Τσούρας. Είναι αυτοί ακριβώς οι οποίοι αναλαμβάνουνε σοβαρότατες εξουσιαστικές θέσεις και όχι για μικρό χρονικό διάστημα – σημαδέψαν την αντιπολίτευση. Είναι τα ίδια πρόσωπα. Τώρα, όσον αφορά το ΚΚΕ, σαφώς, σαφέστατα έχουνε την ίδια ευθύνη για αυτό που έγινε. Γιατί προφανώς, το να δώσεις τα διαπιστευτήριά σου σε μια κρισιμότατη στιγμή, δεν υπάρχει κάτι καλύτερο για την μετέπειτα πορεία του ΚΚΕ εντός του κοινοβουλίου… είναι φως φανάρι
το τί έγινε… Αυτό δεν συνεχίσανε να κάνουνε και μετέπειτα συνεχώς; Όποτε προέκυψε μια κοινωνική σύγκρουση η οποία ξέφευγε, ξέρετε τί έγινε, και πώς την κατέστειλαν οι αριστεροί με διάφορους τρόπους. Το ίδιο και το ίδιο… πόσες φορές θα το δούμε! Μια ζωή δεν βαφτίζουν προβοκάτορες, όπως βάφτισαν τότε τους 350, και μεταπολιτευτικά το ίδιο δεν κάνανε; Τίποτε διαφορετικό! Ήταν και είναι πιστοί σε αυτήν τη γραμμή. Είναι, λοιπόν, εντυπωσιακό αυτό που είπαμε πριν. Ότι,
όπως ο Καραμανλής, ο οποίος δεν είχε ακόμα έρθει, ήθελε να κατασταλεί η εξέγερση του Νοέμβρη, το ίδιο θέλαν και οι αριστεροί που ήταν εδώ μέσα, και εννοώ τους κομματικούς, δεν εννοώ όλον τον απλό κόσμο. Μπορεί να διαφωνώ, αλλά δεν σημαίνει ότι όλοι οι αριστεροί που ήταν εδώ μέσα θέλαν να κατασταλεί το Πολυτεχνείο, οι απλοί
φοιτητές κλπ. Υπάρχει, λοιπόν, φοβερή σύμπλευση, από τον Καραμανλή μέχρι τον Λαλιώτη, τον Τζουμάκα, τη Δαμανάκη και το
ΚΚΕ – θέλαν να σταματήσει αυτή η εξέγερση…


Συμμετέχων: Το ΚΚΕ – Να κάνει ίσως πετυχημένες στάσεις εργασίας… ή να περιφρουρήσουν κάποιες πορείες του
ΠΑΜΕ. Κρίμα!


Γ.Β.: … και την Βουλή… (είναι θεματοφύλακας το ΚΚΕ!) Δεν είναι κρίμα. Αυτός είναι ο ρόλος του!


Συμμετέχων: Η δικτατορία έπεσε από αλλεπάλληλες πραξικοπηματικές πράξεις…


Γ.Β.: …αυτοπυροβολήθηκε (ουσιαστικά!)


Συμμετέχων: Ο κόσμος υποδέχεται τον Καραμανλή στο Σύνταγμα… Από πού κι ως πού; Ποιος τον έφερε; Έγινε λέει ένας χαμός, ένας συγκλονισμός. Γιατί; Δεν έδιωξε τον
Καραμανλή η Χούντα. … και μην ξεχνάμε αυτό που είπε ο Γιώργος προηγουμένως – τον βασιλιά δεν τον έδιωξε το ΚΚΕ ή το ΚΚΕεσωτ. Η δεξιά τον έδιωξε! Γιατί δεν ήθελε ούτε αυτόν πάνω από το κεφάλι της… Το γονίδιο που
έχουμε, το πολίτευμα της κληρονομικής αριστοκρατίας είναι μόνο εδώ στην Ελλάδα. Δεν είναι στην Αγγλία που έχουν βουλή των Λόρδων…


Γ.Β.: … καλά και εκεί… η βασίλισσα Ελισάβετ έχει φτάσει 100 χρονών …


Συμμετέχων: Να ρωτήσω και εγώ μια λεπτομέρεια; Αυτό που ακούγαμε στα χρόνια της μεταπολίτευσης, με εκείνη την περίφημη προκήρυξη Νο 8 που μιλούσε το ΚΚΕ…


Γ.Β.: Δεν είναι προκήρυξη… Το φύλλο της Πανσπουδαστικής είναι… το έχω δημοσιεύσει εγώ. Το μοναδικό αντίτυπο – το έχουμε δημοσιεύσει και στο βιβλίο «10 χρόνια Αγώνα».
«Καταγγέλλουμε την προσχεδιασμένη εισβολή των τριακοσίων πενήντα προβοκατόρων του Ρουφαγάλη-Καραγιαννόπουλου κ.λπ., κ.λπ.». Αυτό είναι δημοσιευμένο… Τί έγινε: Το ΚΚΕ έβγαλε την Πανσπουδαστική τον Ιανουάριο, αν θυμάμαι καλώς. Σ’ αυτήν υπήρχε καταγγελία.
Εκτός από την καταγγελία για τους υποτιθέμενους προβοκάτορες ήτανε και καταγγελία για τον Μαυρογένη τον Διονύση του Φαρμακευτικού της Φυσικομαθηματικής,
τον οποίο αποκαλούσε πράκτορα της ΚΥΠ. Βέβαια, προς λύπη της αληθείας, –η αλήθεια πρέπει να ντρέπεται και να κλαίει– μετά από πολλά χρόνια, όταν βρέθηκε τα τελευταία χρόνια σε μία συνάντηση ο Μαυρογένης έκανε
γαργάρα την προσβολή του – δικαίωμά του.
Λοιπόν, αυτή η Πανσπουδαστική βγήκε. Κατά σύμπτωση έτυχε να πέσει στα χέρια μου, από κάποιο άτομο το οποίο ήταν στο ΚΚΕ και με το οποίο είχα καλές σχέσεις. Μέσα σε δύο μέρες από την δημοσίευση της εφημερίδας της
Πανσπουδαστικής, δόθηκε εντολή να καταστραφούν – να επιστραφούν. Το φοιτητικό τμήμα του ΚΚΕ, η ΚΝΕ ουσιαστικά, έβγαζε μια εφημερίδα η οποία λεγόταν Πανσπουδαστική και τον Οδηγητή… σε φυλλάδια, όχι όπως βγαίνει τώρα, αν βγαίνει ακόμα δεν ξέρω. Αυτά τυπωνόντουσαν στην Ιταλία, εδώ δεν είχαν τυπογραφείο, και ερχόντουσαν μέσω μηχανισμού διπλωματικού σε βαλίτσες και τα λοιπά και μοιραζόντουσαν εδώ τα αντίτυπα. Λοιπόν, αφού το βγάλαν τον Ιανουάριο, έφτασε στα χέρια μου, και μετά από λίγο καιρό ήρθε αυτός που μου το έδωσε και μου είπε: «Φέρτο πίσω». «Το κατέστρεψα» του είπα, «πάει»… και το κράτησα. Ήταν ίσως το μοναδικό αντίτυπο που έμεινε. Βέβαια, μετά, το ΚΚΕ προσπάθησε να φτιάξει ένα άλλο φύλλο Πανσπουδαστικής χωρίς αυτό το κομμάτι. Αυτό είναι πολύ δύσκολο να το κάνεις… για τους ΚΚΕδες, τα μέλη τους, είναι πολύ εύκολο να το κάνεις γιατί χάφτουν ό,τι τους δώσουνε. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι αυτό υπάρχει, έχει δημοσιευθεί, θα αναδημοσιευθεί ελπίζω του χρόνου σε μια επανέκδοση του βιβλίου …να το βλέπουν όλοι και να το χαίρονται… Είναι αστείο να λέει το ΚΚΕ ότι αυτό δεν υπήρχε. Υπήρχε και υπήρχε καταγγελία. Και μάλιστα σε έναν άνθρωπο,
ο οποίος καταδιωκόταν από το καθεστώς του Ιωαννίδη μετά, είχε κρυφτεί αν θυμάμαι καλά … κάτω στην Κρήτη είχε πάει ο Διονύσης, δηλαδή δίνανε το ελεύθερο όποιος τον βρει να τον καθαρίσει, σαν ρουφιάνο, σαν προδότη,
προβοκάτορα… Ελεεινοί!… Υπάρχει εκεί πέρα στο ταμπλό… Εξώφυλλο ήταν η φωτογραφία με τον Κομνηνό, τον πιτσιρικά που σκοτώσανε και
υπάρχει και το απόσπασμα. Όποιος θέλει πάει στις φωτογραφίες και το βλέπει.


Συμμετέχων: Παρ’ όλα αυτά και αυτό μου έκανε εντύπωση, γιατί μιλάμε 48 χρόνια μετά: Η πύλη είναι αφισοκολλημένη από αυτούς (ΚΚΕ), ταπισερί και η είσοδος αποκλειστικά δικιά τους. Πώς συνεχίζει ακόμη αυτή η, σε
εισαγωγικά, διαπραγμάτευση;


Γ.Β.: Θα σου πω, αν και μόνος σου αν ψάξεις θα το βρεις, πολύ απλά. Δες το στα κοινοβουλευτικά παιχνίδια. Πρόκειται να ψηφιστεί το τάδε νομοσχέδιο και η ψήφος του
ΚΚΕ θα ήτανε, ενδεχομένως, σε κάποια περίπτωση ριζική στην ανατροπή του νομοσχεδίου. Το ΚΚΕ δηλώνει αποχή … Το ΚΚΕ περικυκλώνει την Βουλή όταν φαίνεται
ότι υπάρχει μια ένταση στους διαδηλωτές να επιτεθούν. Το ΚΚΕ περικυκλώνει την Βουλή, αλλά, όχι με την πλάτη στους διαδηλωτές και πρόσωπο στην Βουλή, αλλά με την πλάτη στην Βουλή και πρόσωπο στους διαδηλωτές, στους
οποίους προτίθεται να επιτεθεί και επιτίθεται. Και παίρνει συγχαρητήρια από τον Γεωργιάδη που λέει: «…αν δεν ήταν το ΚΚΕ να μας προστατέψει!». Απίστευτα πράγματα!
Παρ’ όλα αυτά, έχει κόσμο που το ακολουθεί. Ναι έχει, διότι το είπαμε προηγουμένως: Οι ηλίθιοι πάντα είναι χρήσιμοι. Τί να κάνουμε! Όταν οι άνθρωποι για λόγους συμφερόντων, προσωπικών συμφερόντων, για μια θεσούλα
εδώ και εκεί – και ο Κατρούγκαλος στο ΚΚΕ ήτανε και τώρα είναι βουλευτής του Σύριζα, και όλοι αυτοί, αποσκιρτούν από το ένα αριστερό παραμάζωμα σε ένα άλλο παραμάζωμα. Κακομοίρηδες…


Γ.Β.: Αν κοιτάξεις την ιστορία του ΚΚΕ – το ΚΚΕ φτιάχτηκε από τον Βενιζέλο. Με επιμονή και προτροπή του Βενιζέλου σαν παράρτημα των άλλων κομμάτων της εξουσίας. Αυτός ήταν ο προκαθορισμένος ρόλος του και αυτός, εν
τέλει, του αποδόθηκε μέχρι σήμερα. Δηλαδή, πέρασε πολλά κανάλια για να φτάσει εκεί που θα μπορούσε από την αρχή να είναι. Το ΣΕΚΕ και μετά … Γι’ αυτό φτιάχτηκε, σαν παράρτημα της τάξεως, τον έπαιξε αυτόν τον ρόλο αλλά
με πολλές αμφιταλαντεύσεις και με επώδυνα συμπτώματα και γεγονότα για τον πληθυσμό που το ακολουθούσε και όχι μόνο για τον πληθυσμό. Αφορούσε και αυτούς που
δεν το ακολουθούσαν. Ήταν ένα παράρτημα… έκανε κάποιες παρεκβάσεις, μπλέχτηκε με την κομμουνιστική Διεθνή, προκάλεσε αυτά που προκάλεσε, να μην τα συζητάμε τώρα και, από εκεί και πέρα, ο καθένας μπορεί να καταλάβει – όταν αποκαταστάθηκε, γιατί η αποκατάσταση έγινε το ’74 με τον Καραμανλή. Αποκατάσταση! Σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους του τότε, και φαντάζομαι και του τώρα, κατηγορούνταν για εγκλήματα κατά του ελλαδικού πληθυσμού. Τους κατηγορούσαν. Πράγμα το οποίο δεν
λύνεται, η εσχάτη προδοσία είναι εσχάτη προδοσία, δεν είναι πρόβλημα της μιας ώρας… Ο Καραμανλής τους έδωσε το ΟΚ και τους είπε «παιδιά εντάξει πολεμήσατε για να ξαναέρθω εγώ» – γιατί αυτό ήταν το στοιχείο της διαπραγμάτευσης, να μπούνε στο Πολυτεχνείο, εφ’ όσον κάναν συνελεύσεις για να κάνουν καταλήψεις και αυτό είναι και ένα σημείο που πρέπει να το ξαναπούμε. Μετά από πολύ κόπο αναγκάστηκαν να το παραδεχτούνε ο Γαβριήλ
και κάποιοι άλλοι για το τέχνασμα, για το πώς θα μπαίνανε και άλλοι στο Πολυτεχνείο, πλην των φοιτητών που ήταν στις σχολές του Πολυτεχνείου. Το σχέδιο ήταν πολύ
απλό. Κάποια στιγμή θα φώναζε κάποιος «Συνάδελφοι, οι αστυνομικοί χτυπούν συναδέλφους στο Πολυτεχνείο. Και … πάμε για αλληλεγγύη». Όπερ και εγένετο. Εν ώρα συνελεύσεως στην Νομική και
στη Φυσικομαθηματική, κατέβηκαν και από του Ζωγράφου κάποιοι άλλοι φοιτητές με πορεία ειρηνική κ.λπ. για να συνελευσιαστούν. Και εκεί μέσα, όταν μαζεύτηκε κάποιος κόσμος, πετάχτηκε αυτή η προβοκατόρικη φράση
– δεν υπήρχε τέτοιο γεγονός, δεν χτυπούσαν φοιτητές…ήτανε ένα ψέμα… Οπότε, δόθηκε αυτό το σύνθημα, εμείς το είχαμε γράψει
πολύ νωρίτερα βέβαια στην εφημερίδα και μετά από ένα χρόνο έγινε αποδεκτό ότι, όντως ναι, το κάνανε αυτό, το είπαν και σε μια συνέντευξη, μαζεύτηκε όλο το κονκλάβιο
αυτών των πολιτικάντηδων της κακιάς ώρας και ομολογήθηκε ότι όντως ναι, αυτό θέλαμε να κάνουμε κ.λπ. Και ήταν ένα τέχνασμα, ας το πούμε «προβοκάτσια», για να μετακινηθεί ο κόσμος. Τώρα ο κόσμος που κινήθηκε ήταν
πολύς. Ήταν γύρω στα 1.500 άτομα. Και εδώ έχουμε μια επανάληψη του φαινομένου της ΑΣΟΕΕ. Χρονολογικά πιο πίσω. Μας την πέφτουνε κατά τη διάρκεια της πορείας,
ένα μεγάλο κομμάτι σκορπίζεται και οι τρακόσιοι που φτάσαμε τελικά ήταν αυτοί που μπόρεσαν να περάσουν από τον κλοιό των μπάτσων και να μπούνε στο Πολυτεχνείο. Ο Κουμάνταρος ήταν μπροστά και πολλοί άλλοι.
Συμμετέχων: Ο κόσμος που ασχολείται και διαβάζει μαρξισμό, είναι του διαφωτισμού και ξέρει τί είναι σοσιαλισμός, αυτός ο κόσμος αντιδρά στη χούντα. Γιατί οι άλλοι
δεν γνωρίζανε, δεν ξέραν τί είναι διαλεκτική, δεν ξέραν τί είναι κράτος, δεν ξέραν τί είναι αλλοτρίωση. Αυτοί οι φοιτητές δεν θέλαν να αλλοτριωθούν, αυτοί πήγαν στο Πολυτεχνείο.


Γ.Β.: Ένα σημείο που θα πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας είναι ότι δεν ήταν μαρξιστές όλοι. Ελάχιστοι ήταν μαρξιστές και αμφισβητείται ακόμα και κατά πόσον γνώριζαν τον μαρξισμό αυτοί που εκλέγονταν ως εκπρόσωποι των
συντονιστικών.


Συμμετέχων : …ήταν σπουδασμένοι…


Γ.Β.: …ήταν σπουδασμένοι σε έναν βαθμό, δηλαδή, η Καριστιάνη τώρα είναι συγγραφέας, τότε… Ο Μπίστης, μπορεί να φανταστεί κανείς τί άτομο ήταν αν δει το αποτέλεσμα της πορείας του. Ο Τζουμάκας το ίδιο. Δεν έχει
καμιά σχέση με τον μαρξισμό, όπως φαντάζομαι και η Καριστιάνη που δεν την ήξερα τότε δεν είχε, ήταν όμως φωνακλού, ήταν δημεγέρτης, δηλαδή μπορούσε να διεγείρει τον δήμο.


Συμμετέχων: Η Καριστιάνη ήταν πρόεδρος;


Γ.Β.: Δεν ξέρω τί πρόεδρος ήταν. Ξέρω ότι την είχε εκλέξει η ΕΦΕΕ σαν εκπρόσωπο. Στο συντονιστικό ήταν Μπίστης, Τζουμάκας, Καριστιάνη και η Όλγα η Τρέμη που ήταν στη
φιλοσοφική. Όλοι αυτοί ήταν εκεί, δεν κρύβονται και οι ίδιοι και τα ονόματα είναι γνωστά. Πάντως δεν είχανε ούτε καν μαρξιστική παιδεία κάποιοι από αυτούς, για να μην πω όλοι σχεδόν. Οι περισσότεροι
ήταν σοσιαλίζοντες, δημοκρατίζοντες, το ΠΑΚ… Ο Ματζουράνης όταν ήμασταν στο κελί δίπλα, μού λέει «εγώ πρέπει να βγω γιατί είμαι σοσιαλιστής». Εγώ που δεν ήμουνα σοσιαλιστής δεν έπρεπε να βγω έξω…;


Συμμετέχων: Πάντως αυτό που ειπώθηκε, ότι θεωρείται από πολλούς, –και νομίζω σε αρκετό βαθμό είναι σωστό–, ότι τα Νοεμβριανά ήταν, ας το πούμε, ο ελληνικός «Μάης του ’68» και μάλιστα πρώιμος. Τα χαρακτηριστικά που είχε, μιλάμε για μια γενιά, η οποία, αν βάλουμε και
την χρονολογία γέννησης, μάλλον το 1949-1950, να προσθέσουμε και 18 χρόνια, φτάνουμε στο ’68. Άρα, λοιπόν, είναι η γενιά που έχουμε μετά τον πόλεμο που σιγά-σιγά αρχίζει να έχει διαφορετικά βιώματα, να εκφράζει μια αμφισβήτηση σοβαρή σε πάρα πολλά πράγματα, με την μουσική, με τις σχέσεις, αρχίζουν και διαβάζουν πολύ περισσότερο τα παιδιά τότε, και έχουμε μια έκρηξη, ένα
μπαμ! τεράστιο, που ακόμα και τώρα όλοι ψάχνουνε γιατί έγινε το ’68. Τα έχουμε συζητήσει … εδώ έχουμε το 114 που αρχίζουν να αναπτύσσονται κάποια πράγματα, το ’68
είναι σημαντικό, να το πούμε, το ’65 έχουμε την έκρηξη με τα Ιουλιανά και εργατικές κινητοποιήσεις, πολύ σοβαρά γεγονότα, η αριστερά δεν μπορούσε να ελέγξει, να παρακολουθήσει ουσιαστικά αυτό που γινόταν, ήδη μπαίνει από τότε ο χαρακτηρισμός του προβοκάτορα με τα Ιουλιανά – αρχίζουμε και έχουμε ποδοβολητά, τρεχαλητά κ.λπ.
… αυτόν τον πρώιμο Μάη του ’68 τον διακόπτει η Χούντα.


Γ.Β.: Πρώτιστα τον ανέκοψε η αριστερά.


Συμμετέχων: Βεβαίως – τεντιμπόηδες, τα φλιμπεράκια, τα μακριά μαλλιά, όλο αυτό το κομμάτι που καταστάλθηκε, το νεανικό αυτό κύμα και μετά βρήκε την συνέχεια του
στην μεταπολίτευση εκεί έγινε το πραγματικό «μπράφ» με τους φοιτητές. Στα πανεπιστήμια, στα χρόνια της μεταπολίτευσης βγήκαν όλα τα απωθημένα…


Γ.Β.: Κατάχρηση μεγάλη.


Συμμετέχων: Μόνο να θυμηθούμε ότι το ΕΚΕ κατέβαζε δέκα χιλιάδες κόσμο.


Γ.Β.: …και τώρα έχει μείνει ο Χρίστος ο Μπίστης και κάνα δυο άλλοι.


Συμμετέχων: Να πούμε για το άσυλο. Οι φοιτητές, το είπε και ο Γιώργος, ήταν η ιερή αγελάδα για μία κοινωνία, η οποία αναζητούσε κάτι άλλο για τα παιδιά της μετά από δύσκολες εποχές – εμφύλιοι κλπ. Μάλιστα, όταν πήγα το
’85 Νομική, θυμάμαι έμπαινε ένας στους τρεις – δηλαδή από τους εκατόν πενήντα χιλιάδες που δίνανε τότε, μιλάμε τότε μεσούσης της Πασοκικής διαχείρισης, οι πενήντα περίπου χιλιάδες γέμισαν τα ΤΕΙ μαζί με τα ΑΕΙ. Εντυπωσιακό για την μεταπολίτευση. Σιγά σιγά άρχισαν να ενσωματώνονται με διάφορους τρόπους … οικονομικές απολαβές πολύ μεγαλύτερες από τους γονείς κ.λπ.


Γ.Β.: Είναι εύκολο να ενσωματωθούν οι φοιτητές.


Συμμετέχων: Ήταν και ο νόμος το ’82 με το ΠΑΣΟΚ όσον αφορά το άσυλο… Η μητέρα των καταλήψεων μπορεί να θεωρηθεί η πρώτη κατάληψη της Νομικής, σιγά σιγά έγιναν πάρα πολλές καταλήψεις, οι οποίες καταστέλλονται κυρίως από το ’85 και μετά. Οι αναρχικοί δίνουν ένα διαφορετικό παρόν, όσον αφορά την σύγκρουση και τις ιδέες – υπάρχει μια ιδιαίτερη ανάπτυξη των αναρχικών και των αντιεξουσιαστών και έχουμε το Χημείο, δολοφονία Καλτεζά και φτάνουμε στο ’87 όπου σε μπλοκ αναρχικών συμμετέχουν πέντε, έξι και επτά χιλιάδες. Βλέπουμε μια τρομερή ανάπτυξη. Τώρα οι φοιτητές παραμείναν σε
αυτό το σημείο. Αυτή τη στιγμή τα πράγματα έχουν αλλάξει πάρα πολύ. Θα πει κανείς, παιδιά, ωραία τα πράγματα τότε… Τί γίνεται τώρα; Νομίζω ότι είμαστε ήδη 12 χρόνια μετά από τις τελευταίες μεγάλες κινητοποιήσεις, του 2006 και 2007 επί Κωστάκη Καραμανλή…. Κάθε Πέμπτη το κέντρο της Αθήνας ταραζόταν από φοιτητικές διαδηλώσεις. Αν το τρέξουμε λίγο μπορούμε να θυμηθούμε: ’79 οι μεγάλες
φοιτητικές κινητοποιήσεις.


Γ.Β.: Με τον νόμο 815.


Συμμετέχων: Ήταν ο 815 τότε το ’79, πάμε σε ένα άλλο σημείο το ’87, που έχουμε πάλι αρκετά μεγάλες και σοβαρές κινητοποιήσεις στα πανεπιστήμια με καταλήψεις κ.λπ. σε όλη την Ελλάδα. Μετά έχουμε σοβαρές κινητοποιήσεις με αφορμή την δολοφονία του Τεμπονέρα στην Πάτρα και μετά, για 10 χρόνια πλέον, βγαίνει στο προσκήνιο ένα άλλο κομμάτι το οποίο έχει άλλα ιδιαίτερα
χαρακτηριστικά – οι μαθητές. Και φτάνουμε μέχρι τον Νόμο του Αρσένη. Ταλαιπωρείται πάρα πολύ η εξουσία, είτε με την μία εκδοχή, είτε με την άλλη – είχαμε και τον Μητσοτάκη, αλλά είχαμε και το εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ
και αυτό το κομμάτι πραγματικά ήταν πάρα πολύ σημαντικό γιατί άφησε μια παράδοση… δεν έσβησε γρήγορα. Μεγάλωσε άλλη μια γενιά μέσα από σοβαρές κινητοποιήσεις, καταλήψεις σχολείων κ.λπ., ό,τι χαρακτηριστικά κι
αν είχαν. Η άλλη σοβαρή ιστορία ήταν το 2006-2007, σχετικά πρόσφατα, και πέρα από αυτό έχουμε μια σοβαρή αγωνιστική παρουσία στους δρόμους και με καταλήψεις. Ήρθε, τώρα, η «κακιά Δεξιά», «η δεξιά του ’50» όπως
λένε οι Συριζαίοι – νομίζω ότι όλα αυτά είναι πολύ πολύ μακριά από την πραγματικότητα. Μπορεί να καταλάβει κανείς ότι ο Σύριζα έχει πρόβλημα να αρθρώσει κάτι και να διεκδικήσει μερίδιο στους νέους συσχετισμούς, αλλά είναι εμφανές ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Νομίζω ότι η σύνθεση των φοιτητών στη Δικτατορία
ήταν πολύ διαφορετική. Μην ξεχνάμε ότι ένα μεγάλο κομμάτι πήγε στο εξωτερικό … Η αγωνιστικότητα, το λέμε συνέχεια, δεν είναι κουμπάκι που πατάς –το πατάς και δουλεύει, το πατάς και σταματά–, είμαστε 12 χρόνια από το
2006 και το 2007, δεν είναι εύκολο τώρα, επειδή βλέπουμε κατάληψη –τροποποίηση όσον αφορά το καθεστώς του ασύλου– να έχουμε σοβαρά κοινωνικά γεγονότα. Δεν
φαίνεται, δηλαδή, μια σοβαρή δυναμική γιατί νομίζω ότι το 2006, 2007 και το 2008 που είχαμε τα δεκεμβριανά, ήρθαν μετά από απεργιακές κινητοποιήσεις. Άρα έχουμε
μια γενικότερη σύνθεση, κάποιων κινητοποιήσεων και των λοιπών διεργασιών, και όχι ξεκάρφωτες φοιτητικές κινητοποιήσεις, οι οποίες δεν μπορούν από μόνες τους
να πάνε κάπου, όχι μόνο λόγω χρονικής απόστασης, όπως είπα πριν, αλλά η κοινωνική κατάσταση, η οποία έχει δομηθεί με μια αριστερή κυβέρνηση, δεν θα το επιτρέψει
για αρκετό διάστημα. Δεν λέω ότι ήρθε το τέλος του κόσμου, αλλά αυτήν την στιγμή δεν υπάρχει … η αδράνεια η οποία καλλιεργήθηκε και που επιβλήθηκε … όταν ο άλλος θεωρεί ότι είναι συνιστώσα του Σύριζα, και ικανοποιείται από μια κυβερνητική διαχείριση της αριστεράς, προφανώς και δεν θα μπορέσει μετά όχι να αρθρώσει λόγο, απέναντι στην καταστολή, αλλά θα συνυπογράψει … άρα νομίζω ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Δεν σημαίνει αυτό ότι δεν θα υπάρξουν άνθρωποι και
νέοι, μέσα στους φοιτητικούς χώρους, οι οποίοι θα δουλέψουν κάποιες απόψεις και θα προχωρήσουν… δεν είμαστε υπέρ της ποσότητας… πόσοι θα είναι… το θέμα είναι ποιοι θα είναι από μικρές παρέες… στην Χούντα από μικρές παρέες ξεκίνησε η αντίσταση … αμελητέες –όχι από τα κόμματα– μην νομίζει κανείς – μικρές παρέες ανθρώπων ξεκίνησαν και κάναν κάποια πράγματα και μέσα στους φοιτητικούς χώρους – είτε βάζαν στρακαστρούκες, είτε βόμβες…


Λήξη συζητήσεως

Both comments and trackbacks are currently closed.
Αρέσει σε %d bloggers: