Απομαγνητοφωνημένη συζήτηση της Αναρχικής Αρχειοθήκης με θέμα: 1967-1973, Δικτατορία-Πολυτεχνείο: Αλήθειες και ψέμματα. (Α μέρος)

Το παρακάτω κείμενο είναι απομαγνητοφώνηση συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Αναρχικού διημέρου εκδηλώσεων που διοργανώνεται από την Αναρχική Αρχειοθήκη στο Πολυτεχνείο – 2019. Το θέμα ήταν 1967-1973, Δικτατορία-Πολυτεχνείο: Αλήθειες και ψέμματα. Στη συζήτηση εξετάστηκαν τα ψεύδη με τα οποία η εξουσία διαχειρίστηκε προς όφελός της τα γεγονότα, εξαπολύοντας έναν διαρκή βομβαρδισμό προπαγάνδας, τόσο σε σχέση με τις επιδιώξεις και τις ευθύνες αναφορικώς με την Κύπρο και την κατάκτηση ενός μέρους της νήσου από το τουρκικό κράτος, όσο και με τα πραγματικά περιστατικά της κατάληψης και της μη ελεγχόμενης εξέγερσης στους δρόμους της Αθήνας, καθώς και την συνδιαλλαγή της συντονιστικής επιτροπής με τις Αρχές, που οδήγησε στη κοινή αποδοχή της χρήσης του άρματος για το γκρέμισμα της κεντρικής εισόδου του Πολυτεχνείου. Συζητήθηκε, ακόμη, η κατασκευή του αντιαμερικανισμού με την ένταξη της όλης κατάστασης –που εκτυλίχθηκε από το 1967 έως το 1973– στο δίπολο της διαμάχης Ανατολής-Δύσης.

Στη συζήτηση συμμετείχε και ο σύντροφός μας Γιώργος Βλασσόπουλος

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ 1: Εφέτος σκεφτήκαμε να κάνουμε αυτές τις δύο προβολές. Η μία συνέντευξη, –του Γουνελά–, δόθηκε το ’84 και ενώ ήταν να προβληθεί στην ΕΡΤ δεν προβλήθηκε· η δεύτερη δόθηκε πριν από δύο χρόνια στην εφημερίδα «Δημοκρατία»· λίγο μετά ο Γουνελάς πέθανε και πέρυσι πέθανε και ο Σταμέλος.

Έχουν σημασία αυτά το βίντεο γιατί αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα, η οποία έχει μία προσέγγιση στην αλήθεια, όχι όμως και καταφανώς απόλυτη αλήθεια. Όπως παρακολουθήσανε όσοι είδαν τα βίντεο, κάπου υπάρχουν, ας το πούμε έτσι, ασάφειες· σε μία άλλη συνέντευξη ο Γουνελάς είχε πει ότι πήρε εντολή από την ΑΣΔΕΝ, από το Γουδί, και την άλλη από ανώτερο αξιωματικό, τον Γιοβάνη.

Δεν έχει σημασία ή διαφορά, δείχνει όμως μία αστάθεια και μία σύγκρουση η οποία έχει σχέση και με τα πραγματικά γεγονότα, έτσι όπως εξελίχθηκαν και από τη μία μεριά και από την άλλη. Πριν προχωρήσουμε…

(Ερώτηση παρευρισκόμενου): Δικάστηκε;

Γ.Β.: Δικάστηκε κάπου 18 χρόνια και έκατσε φυλακή 14 μήνες. Του είχαν επιρρίψει το φόνο τριών ατόμων που ήταν μέσα στο αυτοκίνητο που ήταν πίσω από την πύλη του Πολυτεχνείου, αλλά δεν υπήρχαν τέτοια πτώματα. Λέγαμε, λοιπόν, ότι όλες οι συνεντεύξεις πάντα έχουν μισές αλήθειες και τα υπόλοιπα είναι ή αμφισβητούμενα ή ψέματα. Σίγουρα όλη η ιστορία αυτή από το ’67 μέχρι σήμερα, έχει περάσει μέσα από μία σειρά στρεβλώσεις, διαστρεβλώσεις, παραμορφώσεις, άπειρες δηλαδή παραλλαγές της αλήθειας των γεγονότων, σε τέτοιο σημείο που πραγματικά να επικρατεί αυτό που η εξουσία ήθελε να παραμείνει στα μυαλά και εν τέλει να γίνει συνείδηση στον κόσμο, κάτι το οποίο επικρατεί μέχρι σήμερα, τόσο ως προς την έναρξη της δικτατορίας όσο και ως προς το τέλος της δικτατορίας. Δηλαδή, η αριστερή λογική θέλησε, όπως π.χ. και στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο και σε κάθε αντίστοιχη περίπτωση, να πολώσει, ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις, τους ανθρώπους που αγωνίζονται, αναγνωρίζοντας κάποια χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε κάθε περίπτωση.

Τα χαρακτηριστικά ήταν τα εξής: ότι σαφώς η δικτατορία δεν ξεκίνησε από το Πεντάγωνο των Ηνωμένων Πολιτειών – ξεκίνησε από το στρατόπεδο του Γουδί, ανεξαρτήτως του ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας και η CΙΑ της Αμερικής γνώριζαν ότι θα γίνει ένα πραξικόπημα στην Ελλάδα. Γνωρίζανε, επίσης, ότι υπήρχαν δύο κινήσεις ταυτόχρονες για την επιβολή ενός τέτοιου πραξικοπήματος: η μία ήταν από την μεριά των στρατηγών, του βασιλέως και η άλλη ήταν από την μεριά των συνταγματαρχών. Δεν ξέρανε, όμως, ποιος θα το κάνει πρώτος και με ποιον τρόπο.

Όπως είπε και ο Γουνελάς, η ώρα τρεις με τέσσερις είναι καταλληλότερη διότι υπάρχει το «ναδίρ» για να κάνεις ένα πραξικόπημα. Και η επέμβαση στο Πολυτεχνείο έγινε στις 3 και τέταρτο περίπου και τα άρματα από το Γουδί βγήκανε στις τέσσερις – το ’67 εννοώ. Προφανώς γνωρίζουν όλοι ότι στον στρατό οι αξιωματικοί και μάλιστα στη σχολή ευελπίδων σπουδάζουν και ψυχολογία – έτσι μαθαίνουνε και τα χαρακτηριστικά και την ψυχολογία των λεγόμενων μαζών ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το.

Με αυτήν την έννοια, η στροφή και η πόλωση ανάμεσα στο δήθεν αμερικανοκίνητο πραξικόπημα δεν είναι αληθής στο σύνολό της. Είναι αληθής ως προς το μέρος της γνώσεως και ως προς το μέρος της παρατήρησης τού ποιος θα είναι αυτός που θα κάνει την πρώτη κίνηση. Την κάνανε οι συνταγματάρχες και από εκεί και πέρα η αμερική αναγνώρισε, και όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και μη, αναγνώρισαν το καθεστώς αυτό. Τελεία και παύλα.

Και μάλιστα όταν ήταν η κηδεία του Αιζενχνάουερ, ο μεν Πατακός, που είχε πάει, έγινε ευπρόσδεκτος από τους αμερικάνους ως επικρατήσας (το ’69 έγινε αυτό), ο δε βασιλεύς Κωνσταντίνος ήταν στην πρεσβεία και τον είχαν στα… αζήτητα. Είναι η μοίρα του αποτυχημένου – έτσι δεν είναι; Οι εξουσίες δεν αναγνωρίζουνε παρά μόνο αυτούς που πετυχαίνουν τους στόχους της κυριαρχίας.

Ερώτηση: …πού έγινε αυτό;

Γ.Β.: Στην κηδεία του Αιζεχνάουερ στην Αμερική.

Ερώτηση: Ο βασιλιάς δεν ήταν στην Ρώμη;

Γ.Β.: Στην Ρώμη ήτανε. Την είχε κάνει στις 13 Δεκεμβρίου του ’67.

Ερώτηση: (δεν ακούγεται καθαρά)

Γ.Β.: Θα σου πω. Δεν έγινε ακριβώς έτσι. Το ’73 υπήρξε μια διαδικασία. Για όσους δεν το γνωρίζουνε υπάρχουν άπειρα γραπτά, όποιος θέλει να καταφύγει σε αυτά τα γραπτά μπορεί να βρει πάρα πολύ πλούσιο υλικό και να κατανοήσει την πορεία όλων αυτών των πραγμάτων.

Κατ’ αρχήν να ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα το οποίο δυστυχώς επικαλύπτεται για 46 χρόνια και βάλε. Όταν μιλάμε για την Δικτατορία, δεν ήταν ένα ομοιογενές πράγμα. Ήταν πολυσύνθετο. Τουλάχιστον δύο πλευρές, μία του Ιωαννίδη που είχε τους κατώτερους αξιωματικούς με το μέρος του, θερμόαιμους όπως τους χαρακτηρίζουν οι Δεξιοί εθνικοπατριώτες και η άλλη ήταν η παλιά φρουρά της στρατιωτικής καταστάσεως, οι οποίοι ήταν αυτοί που είχαν πολεμήσει στον εμφύλιο, που είχανε σχέση με τις εξουσίες των άλλων κρατών, που ήταν, τέλος πάντων, ας το πούμε έτσι, πιο πολιτικοποιημένη ομάδα, στο σύνολο αυτό που ονομάζεται Χούντα. Και μάλιστα, υπήρξαν πάρα πολλές περιπτώσεις όπου, η διατήρηση της παραμονής του Παπαδόπουλου και της εξουσίας των συνταγματαρχών εξαρτιόταν από την υποστήριξη του Ιωαννίδη. Ήταν δηλαδή δυο πράγματα τα οποία συμπορεύονταν αλλά, βέβαια, με δύο διαφορετικές κατευθύνσεις. Η μία κατεύθυνση ήταν αυτή την οποία προέβαλε η ομάδα Παπαδόπουλου, Πατακού, Μακαρέζου η οποία έλεγε θα κρατήσουμε τέσσερα, πέντε, έξι, επτά χρόνια την κατάσταση αυτή, και μετά θα ξανανοίξουμε τους δρόμους για την κοινοβουλευτική δημοκρατία, όχι όμως με τους κανόνες που υπήρχαν ακριβώς πριν, αλλά αρκετά διαφοροποιημένους.

Σημειωτέο για όσους έχουν υπ’ όψιν τους το Συνταγματικό Δίκαιο, στο σύνταγμα της δικτατορίας και στο σύνταγμα το τωρινό, θα βρουν πάρα πολλά κοινά σημεία. Δηλαδή, το νυν ισχύον σύνταγμα έχει αντιγράψει πάρα πολλά άρθρα, σχεδόν κατά λέξει, από το σύνταγμα της δικτατορίας. Και αυτό έχει σημασία, έτσι δεν είναι; Οπότε όλη η πορεία της δικτατορίας ήταν μέσα σε αυτήν την αντίφαση. Η μία πλευρά έλεγε: θα επανέλθει και να χειριστούμε εμείς το πώς θα λειτουργήσει από εδώ και πέρα αυτό το κοινοβουλευτικό σύστημα, η άλλη δεν ήθελε καν να υπάρξει επιστροφή στο δημοκρατικό πολίτευμα.

Δηλαδή, η τάση Ιωαννίδη ήταν υπέρ του παραμένουμε εδώ, ποια δημοκρατία κ.λπ. και αυτή ήταν και η πλευρά η οποία έφερε το βάρος όλων ή των περισσότερων εγκλη-ματικών ενεργειών της δικτατορίας – βασανιστήρια, διώξεις και ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί. Σε αυτό το παιχνίδι, βεβαίως, δεν απουσίασαν οι παραμερισθέντες πολιτικοί της προδικτατορικής περιόδου, οι οποίοι προφανώς διέβλεπαν μέσα από την πορεία που είχε χαραχτεί από το στρατιωτικό καθεστώς ότι, δεν θα μπορούσαν να υπηρετήσουν τα συμφέροντα με τα οποία ήταν συνδεδεμένοι και στα οποία ένα κομμάτι της τάξεως/κυριαρχίας ήταν προσανατολισμένο, δηλαδή ΕΟΚ κλπ. Οι άλλοι ήταν οι ομάδες των συνταγματαρχών που βρίσκονταν σε τελείως διαφορετική γραμμή πλεύσεως όσον αφορά το πώς θα υφίστατο σύνδεση με την ευρωπαϊκή οικονομική κοινότητα (τότε ήταν ΕΟΚ δεν ήταν Ευρωπαϊκή Ένωση), ή με το κατά πόσον αυτή η σύνδεση θα γινόταν με ορισμένους συγκεκριμένους όρους, οι οποίοι διέφεραν κατά πολύ από αυτούς που είχε επιλέξει η πτέρυγα που εκπροσωπείτο περισσότερο από τον Καραμανλή και τους συν αυτώ που τον επανάφεραν.

Οπότε, μέσα σε αυτό το κλίμα αναζωπυρώθηκε μια πολύ μεγάλη αντίθεση, όχι όμως στο σύνολο του πληθυσμού, γιατί θα πρέπει να ομολογήσουμε εμείς τουλάχιστον που το ζήσαμε τότε, ότι αυτά που παρουσιάζονται από αριστερές και λοιπές πλευρές, δεν ισχύουν στην πραγματικότητα. Δηλαδή, η δικτατορία έγινε αποδεκτή, ντε φάκτο, και συνειδησιακά από τον κόσμο. Ένα κομμάτι μόνο εξακολουθούσε να έχει μια αντίρρηση. Όχι όμως το σύνολο του πληθυσμού. Αυτά είναι ψεύδη, γιατί αν το σύνολο του πληθυσμού ήταν αντίθετο με την επιβολή της δικτατορίας οι δρόμοι της Αθήνας, τουλάχιστον, θα ήταν σπαρμένοι με πτώματα. (Ξεκάθαρα πράγματα!) Οι άλλοι ήταν αποφασισμένοι να ρίξουν. Οπότε να μην αυταπατάται κάποιος από τις ψευδολογίες ότι όλος ο ελληνικός λαός… όχι, ο ελληνικός λαός· ένα κομμάτι του αποφάσισε να προβάλει ένα είδος αντίστασης στο καθεστώς, κάποιες βόμβες, κάτι έτσι, δημοκρατικές επιτροπές αντίστασης, τους μαζέψαν μέσα σε μια νύχτα όλους, – ήταν προετοιμασμένο το σύστημα –η κρατική υπηρεσία πληροφορίων ήταν ενημερωμένη– και τους μαζέψαν όλους, τους Λαμπράκηδες, τους βάλαν σε ένα γήπεδο, τους βάλαν σε κάτι φυλακές και ουσιαστικά, δηλαδή, καθήλωσαν την πορεία αντιθέσεως ενός κομματιού του πληθυσμού… Στη δικτατορία υπήρξε μια πορεία αργή, επίμονη, προπαγανδιστικά έντονη, στην οποία έπαιξε σημαντικό ρόλο η χρησιμοποίηση ενός είδους βομβών, από τις οποίες οι περισσότερες ήταν ατελείς – κάποιες ήταν πολύ καλά φτιαγμένες, κάποιες ήταν για τα κλάματα. Η οποία, όμως, συν την δημιουργία ενός κλίματος, καθιέρωσε και ενέτεινε σε κάποιο βαθμό, σε ένα μέρος του πληθυσμού, μια αντίθεση στη δικτατορία η οποία συνεχώς αυξανόταν και κατέληξε, μέσα από μια πυροδότηση που δόθηκε από τους φοιτητές, στο φοιτητικό κίνημα, το οποίο ξεκίνησε βέβαια με συνδικαλιστικές διεκδικήσεις και έφτασε μέσα από αυτές τις συνδικαλιστικές διεκδικήσεις να έχει μία πορεία συνεννόησης με το καθεστώς της 21ης Απριλίου, αλλά μέσα σε αυτό το συν-δικαλιστικό κίνημα που ήταν σε ένα βαθμό κίνημα, γιατί από ένα σημείο και μετά ένα μέρος αυτού καθοδηγούταν από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και ένα μέρος του ΚΚΕ του εξωτερικού και ως ένα βαθμό από το ΠΑΚ- (του Ανδρέα) Παπανδρέου και υπήρχε και η αριστερίζουσα οπτική, η οποία συνέβαλε πάρα πολύ στην πραγματοποίηση της κατάληψης του Πολυτεχνείου και τα όσα επακολούθησαν.

Τώρα δεν ξέρω αν χρειάζεται να επεκταθεί πάρα πολύ η κουβέντα. Σίγουρα, όμως, μπορεί να διακρίνει κάποιος κάποια σημεία, κάποιες σταθερές, διεκδικήσεις για δημοκρατία, ελευθερία και φτάνει η δικτατορία και κάνει την φιλελευθεροποίηση. Δηλαδή, ναι, εγώ βγάζω την στρατιωτική στολή κάνω και ένα δημοψήφισμα… και βλέπει κάποιος ότι τον Γενάρη του ’73 εδώ στο Πολυτεχνείο, οι μπάτσοι χρησιμοποίησαν βία αλλά όχι ιδιαίτερα κατασταλτική ή καταστροφική: σφαλιάρες, κλωτσιές, συλλήψεις κ.τ.λ., δηλαδή ένα είδος δημοκρατικής διαχείρισης διαδηλώσεων. Τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο που έγιναν οι δύο καταλήψεις στην Νομική, πάλι δεν εκτράπηκαν τα πράγματα σε μεγάλο βαθμό… βεβαίως, έπεσε χοντρό ξύλο, μπήκαν μέσα άνθρωποι, βασανίστηκαν στα κρατητήρια της Μεσογείων –γιατί η Γενική Ασφάλεια ήταν στη Μεσογείων δεν ήταν εδώ, εδώ ήρθε πολύ αργότερα–. Αλλά και πάλι δεν υπήρξε αυτό που εμφανίστηκε κατά την διάρκεια της εξεγέρσεως του Πολυτεχνείου. Δηλαδή, πυροβολισμοί, δολοφονίες διαδηλωτών (εν ψυχρώ). Οπότε εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο και θα πρέπει να αναρωτηθεί κάποιος, τί ήταν αυτό που μετέτρεψε το κλίμα της δημοκρατικής διαχείρισης των διαδηλωτών σε μία στρατιωτικού- δικτατορικού τύπου διαχείριση των διαδηλωτών. Από την δεύτερη μέρα, την Παρασκευή το βράδυ, άρχισαν να πέφτουν πυροβολισμοί κανονικά από νωρίς.

Συμμετέχουσα: Να σε διακόψω λίγο; Αυτό το θέμα των πυροβολισμών το αποδίδουν στο κόμμα της 4ης Αυγούστου, που συμμετείχε ο Μιχαλολιάκος και άλλα καλά παιδιά, οι οποίοι στην αρχή πήγανε μαζί με τους ασφαλίτες –το πρώτο βράδυ– να μπούνε μέσα και εμποδίστηκαν. Περιτριγύρισαν το Πολυτεχνείο και γίνονταν κάποιες αψιμαχίες με κόσμο που ήθελε να φέρει πράγματα για να ενισχύσει τα παιδιά, τους φοιτητές, που ήτανε μέσα και από το ίδιο βράδυ άρχισαν να ανεβαίνουνε στις γύρω ταράτσες οπλισμένοι. Αυτό θεωρείται δεδομένο και υπάρχουν και στοιχεία πολύ συγκεκριμένα τα οποία άμα ψάξει κανείς μπορεί να τα βρει. Αυτό έχει καταχωρηθεί. Εάν οι αστυνομικοί πυροβόλησαν στους δρόμους δεν ξέρω, μπορεί, αλλά στις ταράτσες, ήτανε οι συγκεκριμένοι της 4ης Αυγούστου και κάποιοι φανατισμένοι ασφαλίτες … Διότι τώρα, να σηκώσεις όπλο και να αρχίσεις να πυροβολείς, ούτε απλώς πολίτης είσαι, ούτε ένας άνθρωπος που δεν ενδιαφέρεται… Το να ανέβει κάποιος στην ταράτσα και να πυροβολεί φοιτητές, πρέπει να είναι κάτι ιδιαίτερο.

Γ.Β.: Εγώ αυτό, όσον αφορά την 4η Αυγούστου δεν το ξέρω γιατί το κόμμα αυτό είχε διαλυθεί τότε, εμείς δεν το γνωρίζαμε καν, το γνωρίζαμε το ’71, ’70.

Συμμετέχουσα: Υπάρχουν στοιχεία, είναι καταγεγραμμένα και μπορείς να τα δεις.

Γ.Β.: Αυτό που ξέρω εγώ είναι ότι σίγουρα μέσα σε αυτούς που είχανε ακροβολιστεί και που είχανε όπλα με ικανότητα σκόπευσης από μακρόθεν δολοφονίας ανθρώπων, προφανώς ήταν υπό την αστυνομική καθοδήγηση, ήταν μπάτσοι δηλαδή.

Συμμετέχουσα: Είχανε στενή συνεργασία με μπάτσους και ήταν έτοιμοι να μπούνε μέσα με ακραίες αστυνομικές δυνάμεις.

Γ.Β.: Το ότι επιχειρούσαν να μπουν ήταν αληθές, αποκρούστηκαν και δεν μπήκαν. Από εκεί και πέρα, εγώ τουλάχιστον, δεν έχω γνώση αν συνδέθηκαν με αστυνομικές δυνάμεις, οπλίστηκαν και πυροβολούσαν από ταράτσες. Τουλάχιστον, ήταν η καλύτερη ευκαιρία για την μεταπολιτευτική κατάσταση να στείλει στο εκτελεστικό απόσπασμα ή τουλάχιστον στα ισόβια τους συμμετέχοντες της ομάδας της 4ης Αυγούστου. Άρα, λοιπόν, αυτά, είναι μεν κάποιες πληροφορίες οι οποίες όμως δεν ξέρω κατά πόσον μπορούν να επαληθευτούν για την ακρίβειά τους. Ενδεχομένως επειδή ήταν ακραίοι εθνικιστές να συμμετείχαν στις ενέδρες που στηθήκανε και τους πυροβολισμούς και τις δολοφονίες. Δηλαδή είναι σαφέστατα ενδεχόμενο κάποιοι από αυτούς να συμμετείχαν, αλλά να το αποδείξουμε δεν μπορούμε.

Οπότε μένουμε σε αυτό, ότι το ποιόν και η φύση τους τούς εντάσσει αυτομάτως στο να είναι σε κάποιο συγκεκριμένο βαθμό συνεργοί στις δολοφονίες. Αλλά από εκεί και έπειτα δεν μπορούμε να το αποδείξουμε.

Η αλήθεια είναι ότι αυτοί που στήθηκαν πολύ πριν την επέμβαση των ΜΑΤ σε επίκαιρα σημεία και πυροβολούσαν, δεν ήταν τυχαίοι. Δηλαδή, στο Ακροπόλ υπήρχαν από το μεσημέρι της Πέμπτης ακροβολισμένοι και μάλιστα με κάποιο τρόπο πρέπει να τραβούσαν και φιλμ, –προσπαθούσαν, οι από μέσα, με καθρεφτάκια να μπλοκάρουν τις κάμερες της εποχής εκείνης, δεν έπεσαν όμως την Πέμπτη πυροβολισμοί. Την Παρασκευή….

Συμμετέχων: Εδώ θα πρέπει να επαναλάβουμε κάτι, ότι εκτός από τις χιλιάδες κόσμου στο χώρο του Πολυτεχνείου είχαμε και σοβαρά γεγονότα για πρώτη φορά σε αρκετά μεγάλη έκταση, σε πολλές περιοχές. Να θυμίσουμε, κατ’ αρχήν, τα σοβαρότατα επεισόδια που γίνονταν στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, σε πάρα πολλά σημεία στηνόντουσαν οδοφράγματα, είχαμε φωτιές, είχαμε επίσης χρήση μολότοφ, κάτι που δεν έγινε ουδέποτε μέσα στο χώρο του Πολυτεχνείου. Άρα λοιπόν, έχουμε μια σοβαρότατη προσπάθεια. Το Πολυτεχνείο εδώ, είχε έναν αρκετά ειρηνικό χαρακτήρα, και ας μην γελιόμαστε. Εδώ δεν είδαμε να συγκρούονται οι καταληψίες. Δεν υπάρχει ούτε ένα πλάνο, καμία καταγραφή, καμία μαρτυρία. Όμως στους δρόμους της Αθήνας γινόντουσαν άλλα γεγονότα. Επίσης, πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι αυτά ήταν πρωτόγνωρα γεγονότα με συγκρούσεις, δεν είχαμε, δεν έγιναν ουδέποτε φωτιές, οδοφράγματα…

Γ.Β.: … μετά το ’65… Ιουλιανά…

Συμμετέχων: Άρα, λοιπόν, έχουμε σοβαρά γεγονότα σε διάφορες περιοχές, και ακροβολισμένοι μπάτσοι και στρατιωτικοί επιχειρούσαν… εδώ είχαμε μαρτυρίες επίσης σοβαρές και πολλές, ότι οι ακροβολιστές ρίχνανε και σε άλλες γειτονιές για να διατηρηθεί η απαγόρευση της κυκλοφορίας…

Γ.Β.: …μέχρι και στα Λιόσια.

Συμμετέχων: Δηλαδή, να ξέρει ο άλλος ότι αν κυκλοφορήσει έστω σε μια γειτονιά, θα τη φάει τη σφαίρα. Άρα, ο σκοπός ήτανε, να μην έχουν μαζική παρουσία του κόσμου στους δρόμους μήπως και τα γεγονότα επεκταθούν πολύ περισσότερο από την κατάσταση που ήταν – και φυσικά σε αυτή την περίπτωση η καταστολή θα πρέπει να ήταν πολύ πιο σκληρή, έτσι δεν είναι; Έχουμε, λοιπόν, σφαίρες που πέφτανε σε πολλές γειτονιές, άρα το ότι ήταν σε ταράτσες πολυκατοικιών δεν αμφισβητείται αυτό το πράγμα… αλλά και σοβαρότατα γεγονότα, τα οποία συνήθως στα επετειακά ρεπορτάζ ή εκπομπές, είτε τα εξαφανίζουν είτε τα προσπερνούν και φαίνεται να υπάρχει μία εμμονή σε αυτό το θέμα … όμως, αν μιλάμε για την εξέγερση του Νοέμβρη, δεν είναι μόνο το Πολυτεχνείο …σε καμία περίπτωση. Πρέπει, λοιπόν, να λάβουμε υπ’ όψιν μας αυτό το γεγονός: είχαμε, πλέον και για πρώτη φορά, σοβαρά γεγονότα· έξω οι άνθρωποι συγκρούονταν, ενώ ήταν ακριβώς το συγκρουσιακό στοιχείο το οποίο εδώ μέσα εξαφανίστηκε. Γιατί; Γιατί είχαν επικρατήσει τα συγκεκριμένα κόμματα, τα οποία πολέμησαν την κατάληψη του Πολυτεχνείου, προσπαθήσαν να την τελειώσουν από την αρχή και μπήκανε, πλέον, όταν αυτό το πράγμα δεν μπορούσε να ελεγχθεί. Κατέλαβαν τον ραδιοφωνικό σταθμό…

Γ.Β.: Δεν τον είχαν αυτοί. Άλλοι τον φτιάξανε και αυτοί τον πήραν μετά, ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας.

Συμμετέχων: Κάθε προσπάθεια εδώ, που είχε να κάνει με μια ανάπτυξη ενός συγκρουσιακού πνεύματος καταστελλόταν, όπως είχε γίνει και στην κατάληψη της Νομικής.

Γ.Β.: …φύγανε… αποχώρησαν… Ο Μπίστης, ο Τζουμάκας μιλήσανε με τους μπάτσους και για να μας βγάλουν έξω κάναν το απλό τέχνασμα: ανοίξανε την πόρτα και έχοντας μιλήσει με κάποιους ξεκίνησαν να φεύγουνε προς τα έξω παρασύροντας και άλλους μαζί τους…

Συμμετέχων: Βλέπουμε λοιπόν, ότι οι προσπάθειες κάποιων στο εσωτερικό της Νομικής να στήσουν οδοφράγματα μέσα, για να ανταπεξέλθουν σε μία εισβολή των μπάτσων, βρήκαν την εσωτερική καταστολή. Όχι με συγκρούσεις, απ’ ότι γνωρίσουμε, αλλά με τεχνάσματα… Αυτό δείχνει και μία διαπάλη που υπήρχε όσον αφορά το ζήτημα. Εδώ πέρα, μέσα στο Πολυτεχνείο, υπήρξε καθολική επικράτηση αυτής της λογικής. Δεν είδαμε συγκρούσεις στο Πολυτεχνείο…

Γ.Β.: Υπήρχαν πολλές εντάσεις…

Συμμετέχων: Εντάσεις στο εσωτερικό;

Γ.Β.: Αυτό που λένε ο Γουνελάς και ο Σταμέλος στο βίντεο. Δηλαδή, καθώς προσπαθούσαν να βγάλουνε από την πύλη του Πολυτεχνείου τα οδοφράγματα που είχανε μπει, η αντίθετη άποψη που έλεγε ότι θα μείνουμε μέσα, πηγαίνανε και ρίχνανε και άλλα πράγματα… βγάζανε δύο, βάζαμε δέκα… και ως εκ τούτου υπήρχε ένταση μεγάλη.

Συμμετέχων: Όλα δείχνουν ότι το παθητικό στοιχείο ήταν αυτό το οποίο είχε επικρατήσει. Δηλαδή, δεν είδαμε ρίψη μιας πέτρας.

Γ.Β.: Όχι πέτρες – ή θα πέφταν μολότοφ ή δεν θα έπεφτε τίποτα…

Συμμετέχων: Και στο τέλος αυτές που βρήκαν οι μπάτσοι, αυτές που υπήρχαν, τις είχαν ήδη σπάσει και καταστρέψει. Άρα, λοιπόν, έχουμε μια συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία δεν έχει καμία σχέση με αυτό που συνέβαινε στους δρόμους. Αυτό ας το κρατήσουμε στην μνήμη μας. Τελείως διαφορετικά· δηλαδή, ο δρόμος που δεν ελεγχότανε από τους κομματικούς έδινε μια διαφορετική εικόνα… Γίνανε εκεί πράγματα… αυτά που είδαμε και το Μάη του ’68 στο Παρίσι, είχαμε οδομαχίες, είχαμε οδοφράγματα, είχαμε φωτιές…

Γ.Β.: Ήταν ανεξέλεγκτο…

Συμμετέχων: … και με φοβερό ρίσκο διότι δέχονταν πυροβολισμούς, βλέπανε τους συντρόφους τους να σωριάζονται δίπλα τους. Δεν είχαμε νεκρούς μέσα στο χώρο, οι περισσότεροι νεκροί ήταν απ’ έξω.

Συμμετέχων: Απέναντι από τον σταθμό του τρένου της Αττικής βλέπαμε τραυματίες, όχι μόνο φοιτητές, οικοδόμους και άλλους, μαζικά πέρναγε ο κόσμος.

Συμμετέχων: Ναι, δεν ήταν μόνο φοιτητές. Υπήρχαν και φοιτητές αλλά αυτοί που συγκρούονταν στους δρόμους ήταν κάθε λογής άνθρωποι.

Γ.Β.: …στους δρόμους δεν ήταν φοιτητές, ήταν διάφοροι άνθρωποι. Οι φοιτητές ήταν στο Πολυτεχνείο, και άλλοι άνθρωποι υπήρχαν, αλλά υπερτερούσαν οι φοιτητές στο Πολυτεχνείο.

Συμμετέχων: Δεν είχε σχέση ο στρατός με την αστυνομία.

Γ.Β.: Δεν είχαν σχέση, αλλά παρ’ όλα αυτά υπήρχαν λοκατζήδες… εγώ την γλύτωσα παρά τρίχα από λοκατζή.

  1. Στη συνέχεια του κειμένου διαβάζετε Γ.Β.

(η συζήτηση συνεχίζεται στο β’ μέρος)

Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 220, Νοέμβριος 2021

Both comments and trackbacks are currently closed.
Αρέσει σε %d bloggers: