Η Μηχανή στα κεφάλια μας (Μέρος Α΄)

O στοχαστής Glenn Parton με κείμενο του, που δημοσιεύθηκε στο Green Anarchist το καλοκαίρι του 1997, αναλύει ορισμένες από τις αιτίες και τις επιδράσεις ψυχολογικών, βιολογικών και πολιτιστικών παραγόντων στην συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στη φύση.

Εισαγωγή

«Η περιβαλλοντική κρίση που αποτελείται από την υποβάθμιση και την ασύδοτη καταστροφή μικρο/μακρο οικοσυστημάτων ανά τον κόσμο, συνεπάγεται την εξάλειψη αμέτρητων άγριων πλάσματων σε αέρα, γη και θάλασσα, με πολλά είδη να βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης ή και σε εξαφάνιση ήδη. Οι άνθρωποι που παθητικά επιτρέπουν να συμβεί αυτό, για να μην αναφέρουμε εκείνους που ενεργά το προωθούν για οικονομικούς ή άλλους λόγους, βρίσκονται ήδη σε κοντινή απόσταση από το δρόμο της παραφροσύνης. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν, δεν καταλαβαίνουν ή δεν ενδιαφέρονται πάρα πολύ για την καταστροφή του πλανήτη, επειδή είναι υπερβολικά απασχολημένοι με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Η περιβαλλοντική κρίση έχει τις ρίζες της στην ψυχολογική κρίση του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτό καθιστά κρίσιμη την αναζήτηση για μια οικο-ψυχολογία, και γι’ αυτό πρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα, τι φοβερό πράγμα συμβαίνει στο σύγχρονο ανθρώπινο νου, γιατί συμβαίνει, και τί μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό».

Βαθιά σκέψη

Η-μηχανή-στα-κεφάλια-μαςΗ λύση στην παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν εξαρτάται τόσο από τη διάδοση νέων πληροφοριών όσο στην επενεμφάνιση και στη συνείδηση των παλαιών ιδεών. Αρχέγονες ιδέες ή ιδέες που προέρχονται από συγγενικά κοινωνικά σχήματα φυλών, η αλληλεγγύη, η κοινότητα, η άμεση δημοκρατία, η πολυμορφία, η αρμονία με τη φύση παρέχουν το πλαίσιο ή το θεμέλιο οποιασδήποτε ορθολογικής ή υγιούς κοινωνίας. Σήμερα, αυτές οι ιδέες, τα δώρα της προγονικής μας κληρονομιάς, είναι αποκλεισμένες και δεν εισέρχονται στη συνείδησή μας. Η συντριπτική πλειοψηφία των σύγχρονων ανθρώπων δεν μπορούν να δουν τις βασικές αλήθειες των αρχαίων προγόνων μας, που επιβάλλεται να γνωρίσουμε ξανά, ζώντας ισορροπημένα με τη φύση. Είμαστε χαμένοι μέσα σε ατέλειωτες πολιτικές συζητήσεις, επιστημονικές έρευνες και συμβιβασμούς γιατί αυτό που είναι αυτονόητο στο πρωτόγονο μυαλό έχει ξεχαστεί. Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, μέχρι τις αρχές του πολιτισμού περίπου 10.000 χρόνια πριν, οι άνθρωποι ζούσαν σε κοινωνίες φυλών, οι οποίες παρήγαν ένα σύνολο εφαρμόσιμων ιδεών ή κατευθυντήριες αρχές σχετικά με την επιτυχή συμβίωση σε ένα πολυποίκιλο και υγιή πλανήτη. Η, μια μετά την άλλη, εισβολή του πολιτισμού στις κοινότητες φυλών, σε όλο τον κόσμο, ήταν τόσο ταχεία και θανατηφόρα που μπορούμε να μιλήσουμε για το τραύμα του πολιτισμού. Επειδή οι φυλές ήταν απροετοίμαστες και ανίκανες να αντιμετωπίσουν την επέλαση του πολιτισμού, η συνείδηση τους υπόγεια, μετατράπηκε σε κάτι απαγορευμένο και επικίνδυνο. Οι κατακτημένοι άνθρωποι άρχισαν να φοβούνται να σκέφτονται και να ενεργούν σύμφωνα με τους παλιούς τρόπους, υπό την απειλή του θανάτου. Υπάρχει πολύς φόβος που έγκειται στην προέλευση του πολιτισμού.

Η οντογένεση ανακεφαλαιώνει την φιλογένεια δηλαδή, την ανάπτυξη του ατομικού ως μια συντομογραφική επανάληψη ανάπτυξης των ειδών. Στην παιδικότητα, ο σύγχρονος άνθρωπος διασχίζει μια τεράστια απόσταση μεταξύ της λίθινης εποχής και του πρωτόγονου πλάσματος ως τον αξιόπιστο σύγχρονο πολίτη. Όταν έρχεται αντιμέτωπος με την τρομακτική δύναμη του πολιτισμού, του οποίου πρώτοι εκπρόσωποι είναι οι γονείς, οι δάσκαλοι, οι ιερείς (και, αργότερα, οι αστυνομικοί, οι νομοθέτες και τα αφεντικά) τα πρόσωπα των παιδιών, ψυχολογικά, εμφανίζουν την ίδια κατάσταση με τους προγόνους των φυλών, που ως επιλογή είχαν ή να συμμορφωθούν με τις επιταγές του πολιτισμού ή να πεθάνουν. Η ανημπόρια της παιδικής ηλικίας κάνει την απειλή της σωματικής βλάβης ή την απώλεια της αγάπης, η οποία χρησιμοποιείται από τους γονείς και τους άλλους για να επιβάλουν πολιτισμένη ηθική και πολιτισμένη εκπαίδευση, μια τραυματική εμπειρία. Η ανάπτυξη της προσωπικότητας του μικρού γίνεται φόβος να εκφράσει τη δική του αρχέγονη φύση. Υπάρχει πολύς φόβος στη προσπάθεια να εισέλθει στο κόσμο των πολιτισμένων ενηλίκων. Όταν το παιδί αντιληφθεί ιδέες και παρορμήσεις, που αντιτίθενται στις προσταγές του πολιτισμού, βιώνει άγχος, το οποίο αποτελεί σήμα κινδύνου. Δεν είναι οι ίδιες οι ιδέες και οι προτροπές που το παιδί φοβάται, αλλά μάλλον την αντίδραση σε αυτές από την πλευρά των υπευθύνων. Δεδομένου ότι το παιδί δεν μπορεί να αποδράσει από εκείνους που ελέγχουν τη ζωή του, απομακρύνει επικίνδυνες σκέψεις και συναισθήματα. Με άλλα λόγια, το παιδί εγκαθιστά την καταστολή του πρωτόγονου εαυτού του. Οι αρχέγονες ιδέες είναι τώρα απομονωμένες, αποκομμένες από ευαισθησία, και ανίκανες να επηρεάσουν σωστά μελλοντικές καταστάσεις. Το τραύμα ή η αναπόφευκτη τρομοκρατία του πολιτισμού ευθύνεται για τη διαταραχή του λόγου. Διότι ο εσωτερικός διάλογος στο ανθρώπινο μυαλό, που είναι το σήμα κατατεθέν της αυτοσυνείδησης, έπαψε, επειδή η σε βάθος διάσταση της στοχαστικής σκέψης, η οποία είναι το πρωτόγονο μυαλό, έχει σωπάσει.

Οι σύγχρονοι άνθρωποι δεν ακούν πια τη δική τους αρχέγονη φωνή, που χωρίς την αλληλεπίδραση νέων και παλαιών ιδεών, δεν διαθέτουν βάθος σκέψης. Αλλά, αντίθετα, όταν ο λόγος αποκόπτεται από τις ρίζες, γίνεται ρηχός, ανίκανος να προσδιορίσει την πραγματική αξία στη ζωή. Το πέρασμα των αρχέγονων ιδεών από τα παλαιότερα και βαθύτερα τμήματα του νου στην επιμέρους συνειδητότητα είναι μέρος της φυσικής, κανονικής λειτουργίας του ανθρώπινου νου. Η βαθειά σκέψη δεν είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης, είναι έμφυτη, το αναφαίρετο δικαίωμα μας ως Homo sapiens. Γιατί ο πολιτισμός έχει καταφέρει να διαταράξει την ελεύθερη ροή ιδεών του ανθρώπινου μυαλού, απενεργοποιώντας το πρωτόγονο μυαλό μέσω της τραυματικής κοινωνικοποίησης. Σε μια τέτοια κατάσταση, οι χρονικά δοκιμασμένες και αποδεδειγμένες ιδέες της προϊστορίας, αποκόπτονται και ο λόγος γίνεται μονοδιάστατος και δεν είναι σε θέση να λύσει τα προβλήματα της σύγχρονης ζωής. Κανένα «πακέτο» νέων πληροφοριών δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αρχέγονη σοφία, η οποία παρέχει το θεμέλιο για κάθε καλή και αξιοπρεπή ζωή.

Τίποτα από όσα ειπώθηκαν εδώ δεν αρνείται την έννοια της προόδου, αλλά αυτό σημαίνει ότι η ουσιαστική πρόοδος είναι το αποτέλεσμα ενός σε βάθος εσωτερικού διαλόγου, στον οποίο οι νέες ιδέες είναι αποδεκτές ή απορριπτέες, αναφερόμενες σε μια μεγάλη συνθετότητα των παλαιών ιδεών που έχουν τελειοποιηθεί και πέρασαν/μεταβιβάστηκαν από τη μία γενιά στην επόμενη για πολλές χιλιετίες. Με άλλα λόγια, η πραγματική πρόοδος βασίζεται στην βασική αλήθεια. Αυτή δεν είναι η εξιδανίκευση της πρωτόγονης κουλτούρας, αλλά η συνειδητή αναγνώριση των στέρεων και ευφυών επιτευγμάτων της. Επειδή ο πολιτισμός αποκηρύσσει το πρωτόγονο, τη βασική αλήθεια, δεν έχουμε κανένα πλαίσιο αναφοράς για μια καλή και αξιοπρεπή ζωή. Αυτό που εμείς αποκαλούμε πρόοδο στο σύγχρονο κόσμο είναι η άσκοπη και αλόγιστη μανία χαμένων προσωπικοτήτων. Όταν κάποιος έχει χαθεί, είναι απαραίτητο να επιστρέψει στον τόπο των πρώτων του αναφορών, και να αρχίσει εκ νέου από εκεί.

Ο λάθος εαυτός

Η-μηχανή-στα-κεφάλια-μας1Έχουμε εσωτερικεύσει τους αφέντες μας, κάτι το οποίο αποτελεί μια ευρέως γνωστή ψυχολογική απάντηση στο ψυχικό τραύμα. Όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τον αφόρητο τρόμο, ο ανθρώπινος νους σπάει σε μέρη παρόμοιας μοντελοποίησης με εκείνα του καταπιεστή. Αυτή είναι μια πράξη κατευνασμού: «Κοίτα», λέει το μυαλό στην επίδραση, «εγώ είμαι σαν εσένα, έτσι δεν μπορείς να με βλάψεις». Ως αποτέλεσμα της εκπολιτιστικής διαδικασίας μαζί με τον ψυχολογικό αμυντικό μηχανισμό, γνωστό ως «ταύτιση με τον επιτιθέμενο», ακούμε τώρα ξένες φωνές διαφόρων εκπροσώπων του πολιτισμού στα κεφάλια μας. Λόγω αυτών των ξένων εγώ-ταυτοποιήσεων δεν ακούμε τις δικές μας αρχέγονες/πρωταρχικές φωνές. Προκειμένου η βαθιά σκέψη να αρχίσει και πάλι να λειτουργεί στο ανθρώπινο μυαλό, είναι απαραίτητο να καταρρεύσουν αυτές οι εσωτερικευμένες εξουσίες, να ξεπεράσουν τις αντιστάσεις, που παρεμποδίζουν τις αρχέγονες ιδέες από τον ερχομό της συνείδησης. Το σύγχρονο πρόβλημα δεν είναι απλά ότι δεν ακούμε τις πρωταρχικές ι-δέες, αλλά μάλλον ότι οι αρχέγονες ι-δέες δεν είναι σε θέση να έρθουν στη συνείδηση όλων, λόγω των εσωτερικών αντίρροπων δυνάμεων, ή μιας ξένης εγώ-ταυτοποίησης, που έρχονται σε αντίθεση και τις εξουδετερώνουν.

Αυτή η ξένη εγώ-ταυτοποίηση κατασκευάστηκε στο άτομο με τη πάροδο του χρόνου, ώστε να εξασφαλίζει συνοχή και να σχηματίζει μια διακριτή, δέσμια προσωπικότητα, ή τον ψευδή εαυτό, που αντιπροσωπεύει και εφαρμόζει τους κανόνες και τις κανονικότητες του πολιτισμού. Αυτός ο ψευδής-εαυτός παρατηρείται εύκολα στις παγωμένες εκφράσεις του προσώπου, τις στερεοτυπικές κινήσεις και τα πρότυπα συμπεριφοράς του ευρέως κοινού. Αυτός ο ψευδο-εαυτός καθορίζει ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής μας ζωής, έτσι ώστε να σπανίζει ο εντοπισμός της προέλευσης των ενεργειών μας. Εμείς παραγράφουμε τον ψευδο-εαυτό με το πρώτο σήμα κινδύνου, είτε υπό πίεση, είτε επειδή απλά αυτό είναι το μονοπάτι της μικρότερης αντίστασης. Σε αυτήν την απερίσκεπτη λειτουργία του κοινωνικού ρόλου, εσωτερικά αναπαράγουμε τη δική μας καταπίεση. Το τραύμα είναι ένα απαραίτητο τμήμα του εκπολιτισμού κάποιου, και αυτό γιατί μια φυσική, ώριμη ατομικότητα δεν γίνεται αποδεκτή από τα ιδεώδη του πολιτισμού. Αυτά τα ιδεώδη –όπως ιεραρχία, ιδιοκτησία, Κράτος, για παράδειγμα– είναι τόσο αντίθετα με τη φύση των φυλών μας που πρέπει να δεχθούν βίαιη ώθηση στο ανθρώπινο νου. Αυτό αναγκάζει το νου να έρθει σε ρήξη, να διαιρέσει το χώρο του και να παραδώσει ένα μέρος του εαυτού του στην εισβολή του εχθρού. Για το λόγο αυτό, ο ψευδής-εαυτός δεν είναι ποτέ πραγματικά ενσωματωμένος στον ανθρώπινο νου, αλλά αντ’ αυτού καταλαμβάνει το μυαλό, ως ξένο σώμα, στέκεται πέρα και πάνω από την κανονική/υγιή ψυχική ζωή.

O πραγματικός εαυτός

Η-μηχανή-στα-κεφάλια-μας2Όμως και κάτω από τον ψευδή-εαυτό, υπάρχει ακόμα ζωντανή η πραγματική ταυτότητα του προσώπου. Η αρχική είναι παλαιότερη απ’ οτιδήποτε άλλο και από την ξένη προσωπικότητα που έχει επιβληθεί σε αυτήν. Το πρωτότυπο ή αρχέγονο εγώ είναι το πρόσωπο που υπήρξε ο καθένας στην παιδική του ηλικία, πριν ο νους θρυμματιστεί από το τραύμα του πολιτισμού και το άτομο βρισκόταν ακόμη στον πυρήνα της προσωπικής του ταυτότητας. Το αρχικό είναι στενά συνδεδεμένο με το παλαιότερο επίπεδο της ψυχής. Αυτό είναι ένα ξεχωριστό διαφοροποιημένο τμήμα του μυαλού, η προσωπική οργάνωση του αρχέγονου νου. Ως εκ τούτου, έχει άμεση πρόσβαση στην αρχέγονη σοφία, σε μια απευθείας εσωτερική οξυδέρκεια που επιτρέπει την έναρξη της συνειδητότητας, καθώς και το πέρασμα στην δράση, των πρωτόγονων ιδεών.

Στο πολιτισμό, το πρωτότυπο βρίσκεται στη μέση μιας μάχης μεταξύ του ψευδούς status quo και της εξέγερσης του αρχέγονου. Ακόμα και όταν όμως ένα άτομο κατορθώνει να κρατήσει την προσωπική του ταυτότητα, αρνούμενος να κυλήσει στο ψευδές, η αρχέγονη φωνή μπορεί να παραμένει πνιγμένη και αδρανής από το ψευδές. Ως μια διακριτή, και περιοριστικά οριοθετημένη προσωπικότητα, το ψευδές πραγματοποιεί μια αντι-βούληση, σε ένα μυαλό αρρωστημένο που βρίσκεται πάντα σε λειτουργία, τουλάχιστον όσον αφορά τα καταπιεσμένα μέρη των αρχέγονων ιδεών. Οι πρωταρχικές ιδέες απειλούν τον πολιτισμό, έτσι αυτές δεν μπορούν να περάσουν μέσω της λογοκρισίας του ψευδούς, το οποίο λειτουργεί ειδικά για να αποκρούει όλες τις σοβαρές προκλήσεις για τον πολιτισμό.

Επιπλέον, ο ψευδής εαυτός τείνει να γίνει περισσότερο αυτόνομος και εκτενής, εξ αιτίας των βελτιωμένων μορφών κοινωνικού ελέγχου και χειραγώγησης της συνείδησης, στον σύγχρονο κόσμο της διαφήμισης, για παράδειγμα. Όταν ο νους σπάει, ο ψευδής εαυτός, υποστηριζόμενος από την αδυσώπητη δύναμη του πολιτισμού, αναλαμβάνει τη ζωή μας. Ο πραγματικός ή πρωταρχικός εαυτός γίνεται αυτιστικός ή αποσύρεται σημαντικά από την ενεργό συμμετοχή με την κοινωνική πραγματικότητα. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει κάποια συνειδητοποίηση, τουλάχιστον μερικές φορές, της πρωτογενούς μας ταυτότητας κάτω από τον ψευδο-εαυτό και έτσι υπάρχει ελπίδα για άρση των καταπιέσεων που καθορίζονται αποτελεσματικότερα κατά την παιδική ηλικία στην πρωταρχική διανοητική διαδικασία.

Μετάφραση-Απόδοση: Αναρχικός Πυρήνας Χαλκίδας

Δημοσιεύθηκε στην αναρχική εφημερίδα ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 119, Σεπτέμβριος 2012
Both comments and trackbacks are currently closed.