ΣΩΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

«…Ο άνθρωπος δεν είναι το αιμοδιψές τέρας που παρουσιάζουν μερικοί για να δικαιολογήσουν την επιθυμία τους να εξουσιάζουν. Πάντα προτιμούσε την ειρήνη και την ησυχία. Καβγατζής περισσότερο παρά άγριος, προτιμά να προστατεύει το κοπάδι του, τη γη του, από το να πηγαίνει στον στρατό…». Πιότρ Κροπότκιν, Το κράτος και ο ιστορικός του ρόλος.

Mερικές φορές ο χρόνος μἀς αφήνει απλούς παρατηρητές. Άνθρωποι ανεξαρτήτως ιδιότητας και μορφωτικού επιπέδου, προσπαθούν να επιβιώσουν με τον τάδε η δείνα τρόπο, χωρίς να σκεφτούν για το πώς η καθημερινότητα θα μπορούσε να μετατραπεί σε μία αρμονική συμβίωση μεταξύ ανθρώπου και φυσικού κόσμου. Μέσα από το πέρασμα των αιώνων πολλάκις συναντούμε ανθρώπους που ανιδιοτελώς λειτουργώντας βοηθούν στο να αναδειχθούν ουσιαστικές απελευθερωτικές διεργασίες. Σύνηθες φαινόμενο είναι να παρουσιάζονται απλές καθημερινές φιγούρες προσώπων χωρίς να υποκρύβουν επιτηδευμένες ή φιλοχρήματες σκέψεις, ανθρώπων που δρουν με σεμνότητα και ήθος, τα οποία γνωρίζουν ότι μπορεί να τα υπονομεύσει η δημοσιότητα και η πολιτική σκοπιμότητα.

Πίσω στο 1939, η Ευρώπη βρίσκεται ξανά στο χείλος του πολέμου. Ο Χίτλερ ἔχει εισβάλλει στην Τσεχοσλοβακία, απειλώντας και τις ζωές του εβραϊκού πληθυσμού. Ο Nicholas Winton, ένας νέος βρετανός χρηματιστής, αποφασίζει ότι θα κάνει ό,τι είναι δυνατό για να σώσει τη ζωή όσο περισσότερων εβραίων παιδιών μπορεί. Εννιά μήνες πριν ξεσπάσει η Β΄ Παγκόσμια Ανθρωποσφαγή 669 παιδιά, κυρίως Εβραίοι, μεταφέρθηκαν από την Τσεχοσλοβακία στη Βρετανία και σε άλλες χώρες. Αυτό οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην προνοητικότητα και τις ενέργειες μιας μικρής ομάδας ανθρώπων, από τους οποίους διακρίθηκε ο 29 ετών, τότε χρηματιστής, Nicky Winton.

Προκειμένου να προσφέρει ένα βαθμό αξιοπιστίας τόσο στις βρετανικές όσο και στις ναζιστικές κυβερνήσεις της εποχής ο Νίκολας ίδρυσε την Βρετανική Επιτροπή για τους Πρόσφυγες από την Τσεχοσλοβακία, χρησιμοποιώντας το Παιδικό Τμήμα της Επιτροπής για να αποκτήσει διαβατήρια και θεωρήσεις για τα παιδιά. Στη συνέχεια οργάνωσε, για κάθε παιδί, να υιοθετείται από οικογένειες σε ολόκληρη τη χώρα και την ασφαλή μετάβασή τους σε όλη την Ευρώπη και στη Βρετανία. Η δράση αυτή έσωσε τις ζωές αυτών των παιδιών, δεδομένου ότι οι οικογένειές τους και οι συμπολίτες τους που παρέμειναν στην Τσεχοσλοβακία χάθηκαν.

Για σχεδόν 50 χρόνια, ο Νίκολας δεν είπε σε κανέναν τις πράξεις του. Η απίστευτη ιστορία του δεν θα μπορούσε ποτέ να έρθει στο φως αν δεν ήταν η σύζυγός του που, 50 χρόνια αργότερα, βρήκε μια βαλίτσα στη σοφίτα που περιέχει ένα αξιοθαύμαστο λεύκωμα γεμάτο έγγραφα και σχέδια μεταφοράς. Η ιστορία έγινε γνωστή στο κοινό το 1988, όταν η σύζυγος του Sir Nicholas Winton ανακάλυψε το σχετικό λεύκωμα και τη λίστα με τα ονόματα των παιδιών.

Την ιστορία του παρουσίασε το BBC στην εκπομπή «Έτσι είναι η ζωή». Οι δημοσιογράφοι αναζήτησαν τα παιδιά του λευκώματος και προσπάθησαν να επικοινωνήσουν μαζί τους. Περίπου 200 από αυτά απάντησαν στο κάλεσμά τους και εμφανίστηκαν στην εκπομπή κάνοντας έκπληξη στο σωτήρα τους. Ο Sir Nicholas Winton το 2003 χρίστηκε ιππότης από τη Βασίλισσα Ελισάβετ ΙΙ για τις υπηρεσίες προς την ανθρωπότητα για το έργο αυτό.

Απεβίωσε στον ύπνο του το πρωί της 1ης Ιουλίου 2015 στο νοσοκομείο Wexham Park στο Slough από καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια, κάτι που έγινε γνωστό πριν μια εβδομάδα, μετά από επιδείνωση της υγείας του. Ήταν 106 ετών. Ο θάνατος του Winton ήρθε 76 χρόνια από την ημέρα, όπου 241 από τα παιδιά που έσωσε έφυγαν από την Πράγα σε ένα τρένο. Μια ειδική έκθεση από το BBC News σχετικά με πολλά από τα παιδιά που διέσωσε ο Winton κατά τη διάρκεια του πολέμου είχε δημοσιευθεί νωρίτερα εκείνη την ημέρα.

Ο Winton απονεμήθηκε ο βαθμός της τέταρτης τάξης του Τάγματος Τζάρι Γκαρυγκά Μασσάρεκ, από τον Πρόεδρο της Τσεχίας, Vαclav Havel, το 1998. Το 2008 τιμήθηκε από την τσεχική κυβέρνηση με διάφορους τρόπους. Ένα δημοτικό σχολείο στο Kunžak πήρε το όνομά του και του απονεμήθηκε ο Σταυρός της Αξίας του Υπουργού Άμυνας, βαθμού Ι. Η τσεχική κυβέρνηση τον πρότεινε για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης του 2008. Ο μικρός πλανήτης 19384 ονομάστηκε Winton προς τιμήν του από τους Τσέχους αστρονόμους Jana Tichα και Miloš Tichύ. Άγαλμα στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Πράγας, από τον Flor Kent, παρουσιάστηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009.

Ένα άγαλμα του Winton βρίσκεται στην πλατφόρμα 1 του κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού της Praha. Δημιουργήθηκε από τον Flor Kent και παρουσιάστηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009 ως μέρος ενός μεγαλύτερου εορτασμού της 70ής επετείου του τελευταίου τρένου.

Υπάρχουν επίσης, τρία μνημεία στο σταθμό του Λίβερπουλ στο Λονδίνο, όπου έφθασαν τα παιδιά. Τον Σεπτέμβριο του 2010 αποκαλύφθηκε άλλο άγαλμα του Winton, αυτή τη φορά στο σιδηροδρομικό σταθμό του Maidenhead. Δημιουργήθηκε επίσης, από τη Λυδία Καρπίνσκα και απεικονίζει τον Winton να κάθεται σε έναν πάγκο και να διαβάζει ένα βιβλίο.

Ο ίδιος βαφτίστηκε ως Χριστιανός από τους γονείς του. Ως ενήλικας, δεν ήταν ενεργός σε κάποια συγκεκριμένη θρησκεία. Σε μια συνέντευξή του, το 2015, ο Winton είπε στον Stephen Sackur ότι, κατά τη διάρκεια του πολέμου, είχε απογοητευθεί από τη θρησκεία καθώς δεν μπορούσε να συμβιβάσει τα θρησκευτικά κινήματα «που προσευχόμενοι για νίκη και στις δύο πλευρές του ίδιου πολέμου». Ο Winton συνέχισε να περιγράφει τις προσωπικές του πεποιθήσεις: «Πιστεύω στην ηθική και αν όλοι πίστευαν στην ηθική, δεν θα είχαμε καθόλου προβλήματα, αυτή είναι η μόνη διέξοδος, ξεχνάμε τη θρησκευτική πλευρά.»

Ο Winton έλαβε το μετάλλιο Wallenberg στις 27 Ιουνίου 2013 στο Λονδίνο. Την επόμενη χρονιά, το Διεθνές Ίδρυμα Raoul Wallenberg καθιέρωσε λογοτεχνικό διαγωνισμό με το όνομά του. Ο διαγωνισμός αφορά σε δοκίμια μαθητών επί της κληρονομιάς του Winton. Ο ίδιος τιμήθηκε με το λεγομένο αξίωμα «ελευθερίας του Λονδίνου» στις 23 Φεβρουαρίου 2015.

Συμπερασματικά, παρατηρούμε πως παρ’ολο που ο ίδιος ο Νίκολας για σχεδόν 50 χρόνια δεν διατυμπάνισε τις πράξεις του σε κανέναν, η εξουσία βρήκε τον τροπο να οικειοποιηθεί τα ανθρωπιστικά πεπραγμένα του. Ο ίδιος με γνώμονα για το τι θεωρούσε ανθρώπινο, με ανιδιοτέλεια χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό, χρησιμοποιώντας ενίοτε είτε τον βρετανικό κρατικό μηχανισμό είτε τον γερμανικό, βοήθησε για την ομαλή διάσωση των παιδιών. Η αυθόρμητη ενεργεία του μπορεί να χρησιμοποιήθηκε ή και να διαφημίστηκε αλλά ο ίδιος παρέμεινε ταπεινός και ουσιαστικά ανιδιοτελής.

Μ. Χ.

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 185, Σεπτέμβριος 2018
Both comments and trackbacks are currently closed.