Τα χωράφια του σιταριού είναι και αυτά φόνος, η καλλιέργεια είναι και αυτή βιασμός. Βιγκανισμός, Μετα-Βιγκανισμός και Αναρχία (Μέρος β΄)

Ειδισμός (σπισισμός)//Ανθρωποκεντρισμός

Ο βιγκανισμός συνήθως εκφράζει την θέση, ότι το να τρως μη ανθρώπινα ζώα είναι μια μορφή ειδισμού. Τα περισσότερα είδη διατρέφονται με ζωντανά πλάσματα ή με άλλες οργανικές ύλες (αποκρίματα, αίμα κτλ) που δεν προέρχονται από το ίδιο είδος ή που δεν έχουν την ίδια σύσταση με αυτά. Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό όλα τα έμβια είδη είναι ειδιστές, συμπεριλαμβανομένων των βίγκαν. Για να αποφύγουμε αυτό το λογικό συμπέρασμα, ο βιγκανισμός πρέπει να αρνηθεί το γεγονός ότι και τα φυτά έχουν συνείδηση και συναισθήματα και νιώθουν πόνο και ανταποκρίνονται σε ερεθίσματα. Λαμβάνοντας αυτό υπ’ όψιν, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι η πράξη του να φας ένα είδος διαφορετικό από το δικό σου δεν είναι ειδισμός, αλλά η αλυσίδα της ζωής, η φυσική αναρχία (με μικρό άλφα όχι η αναρχία σήμα κατατεθέν) και το χάος του σύμπαντος.

Ο ειδισμός αρχίζει με το που θα κάνουμε την διαφοροποίηση του ανθρώπου από τα άλλα είδη στα οποία κυριαρχούμε, σκλαβώνοντάς τα, ελέγχοντάς τα και τρώγοντας τροφή με βάση ανθρωποκεντρικά κριτήρια. Συχνά ο βιγκανισμός αναφέρεται στην ικανότητα των μη-ανθρώπινων ζώων να νιώθουν τον πόνο, την αιχμαλωσία, τον εγκλεισμό και την κακομεταχείριση με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι ή με τρόπους εύκολα αναγνωρίσιμους από εμάς. Είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς τις τρομαχτικά άθλιες συνθήκες στα εργοστάσια όπου εκτρέφονται τα αιχμάλωτα ζώα, να ακούσει κανείς τα ουρλιαχτά τους, να δει τον πόνο να καθρεφτίζεται στα μάτια τους, να μπορεί να νιώσει τον τρόπο με τον οποίο νιώθουν πόνο, φόβο, λύπη κτλ. Δεν είναι, όμως, εύκολο να αντιληφθεί κανείς αυτές τις αντιδράσεις όσο αφορά τα φυτά. Καθώς δεν μπορούμε να ακούσουμε τα ουρλιαχτά τους ή να ταυτιστούμε με τον πόνο τους, μπορούμε να προσποιηθούμε πως δεν υπάρχουν και να υποβαθμίσουμε ή να αρνηθούμε το γεγονός ότι πονάνε. Τελικά, το συμπέρασμα είναι πως «εφ’ όσον δεν μου θυμίζεις κάτι κοντινό στην δική μου ύπαρξη όπως τα μη ανθρώπινα ζώα, άρα είσαι και λιγότερο αντάξιο –ή και καθόλου– σεβασμού, και είναι αδύνατον να έχεις αξιοπρέπεια και να είσαι απελευθερωμένο».

Το να τρως άλλα είδη δεν είναι ειδισμός. Το να δημιουργείς μια ιεραρχία με βάση το πόσο ομοιάζουν άλλα όντα στον άνθρωπο και να αρνείσαι την ύπαρξη ή να αδιαφορείς για την ύπαρξη των άλλων ειδών, ε ναι, αυτό είναι ειδισμός.

Ο βιγκανισμός χρησιμοποιεί επίσης την ηθικολογία για να νοηματοδοτήσει τον ειδισμό του και για να τοποθετήσει τους ανθρώπους έξω από την αλυσίδα της ζωής. (Η ηθικολογία είναι μια χαλαρή ιδεολογία που ορίζει πως ο ηθικολόγος έχει δίκιο και ότι όλοι οι υπόλοιποι έχουν δίκιο μόνο εφ’ όσον συμφωνούν με τον ηθικολόγο, για παράδειγμα, «έχω δίκιο και είμαι καλός και αν διαφωνείς μαζί μου έχεις άδικο και είσαι κακός»). Επί πλέον, εκτός του να κάνει την διάκριση μεταξύ ζώων και φυτών, τοποθετώντας τα ζώα πιο ψηλά στην ιεραρχία, ο βιγκανισμός συχνά κάνει το ίδιο μεταξύ ζώων και ανθρώπου, υπονοώντας ότι ο άνθρωπος δεν είναι ζώο. Συχνά δηλώνει: «μπορούμε να διαλέξουμε να είμαστε κάτι παραπάνω από απλά ζώα και να εξυψωθούμε πιο πάνω από την ζωώδη φύση μας», πράγμα το οποίο αναφέρεται και σε πολλά θρησκευτικά κείμενα. Αυτό δημιουργεί μια πατερναλιστική σχέση με τα άλλα ζώα. Σημαίνει, πως σε αντίθεση με αυτά τα ηθικά κατώτερα όντα, μπορούμε να το παίξουμε θεοί και να αλλάξουμε το πλέγμα της ζωής και να καθορίσουμε τον κύκλο της τροφής (στον οποίο, οι ορθολογικοί στοχαστές, αναφέρονται ως «αλυσίδα της τροφής») ακόμη και να καταστρέψουμε τον κύκλο της τροφής επιβάλλοντας μια ανθρωποκεντρική τάξη.

Οικολογική Καταστροφή/Βιωσιμότητα

Ο βιγκανισμός συχνά παρουσιάζεται ως μια «πράσινη» εναλλακτική στην κατανάλωση κρέατος. Όπως κάθε εναλλακτική λογική, όμως, έχει μια πιο σύνθετη ανάλυση. Μια διατροφή βίγκαν απαιτεί όχι μόνον οικόσιτα ζώα, κυριαρχία πάνω στα ζώα, αλλά και υποδούλωση του φυτικού κόσμου, με εξαιρετικά εντατικό λίπασμα από πετρελαιοειδή. Ο βιγκανισμός απαντά σε αυτό το επιχείρημα με μια σχετικιστική ή διχοτομι(στι)κή προσέγγιση όπως ότι «αυτό είναι καλύτερο από την παραγωγή κρέατος μέσω βιομηχανικής κτηνοτροφίας», πράγμα που εμένα μου θυμίζει κάτι σαν «το να βιάζεις την μάνα σου με προφυλακτικό ή με κάποιο άλλο όργανο αντί του γυμνού πέους είναι καλύτερη και ηθικά ανώτερη ιδέα». Αυτό βέβαια είναι μια εντελώς διαφορετική συζήτηση. Τα πλεονεκτήματα της μιας μορφής οικοκτονίας έναντι της άλλης μορφής είναι ουσιαστικά, αν όχι ολοκληρωτικά, άσχετα για όποιον προσπαθεί να σταματήσει την οικοκτονία, αν και προσπαθώ να αποφύγω τον αναγωγισμό(1) μέσω της απολυτότητας.

Τα μονοετή φυτά αναπτύσσονται όταν τα πολυετή αποτυγχάνουν. Έτσι η γη πρέπει συνεχώς να εξαπατάται ώστε να νομίζει πως τα πολυετή φυτά απέτυχαν. Καθώς οι σπόροι των μονοετών φυτών δεν φυτρώνουν φυσικά, οι άνθρωποι που νιώθουν ότι έχουν οικειοποιηθεί αυτούς τους σπόρους χρησιμοποιούν πρακτικές εκμετάλλευσης για να ικανοποιήσουν αυτό το αίσθημα της οικειοποίησης.

Ακόμη, ο βιγκανισμός σε πολλές περιπτώσεις προβάλει αυτή την οικειοποιητική λογική όλων των ανθρώπων (καθώς πιστεύει ότι οι άνθρωποι είτε είναι ενάρετοι βίγκαν είτε ψυχοπαθείς δολοφόνοι) προς κάθε μη ζωική τροφή/προϊόν επιθυμεί άσχετα με την εποχή του χρόνου ή την εντοπιότητα του προϊόντος. Αν ένας άνθρωπος δηλαδή θέλει να φάει τοφού, θα πρέπει να μπορεί να φάει παραγνωρίζοντας ποιανού πλάσματος το σπίτι καταστράφηκε, ποιά φυτά (γιατί στ’ αρχίδια μας τα φυτά έτσι κι αλλιώς) καταστράφηκαν ώστε να καλλιεργηθεί στην θέση τους γενετικά τροποποιημένη σόγια την οποία καταναλώνουν οι άνθρωποι στα βίγκαν/χορτοφαγικά ρεστοράν (τα οποία και πάλι, συχνά βρίσκονται σε περιοχές που μόλις έχει γίνει ανάπλαση και όπου οι εργαζόμενοι εκεί είναι σκλάβοι για λίγα ευρώ) αδιαφορώντας για το ότι η οικόσιτη σόγια αυτή πρέπει να καλλιεργηθεί σε εντατική καλλιέργεια, να ελεγχθεί και να δολοφονηθεί και για το πόσο λίπασμα με βάση το πετρέλαιο χρειάζεται για να επιτευχθεί αυτή η καλλιέργεια και για να μεγαλώσουν στα κελιά τους αυτά τα φυτά σόγιας και για το πόσα καύσιμα/ενέργεια απαιτεί όλη αυτή η διαδικασία.

Μια διατροφή βίγκαν (και πάλι, με βάση τη συνήθη πρακτική όσων εφαρμόζουν τον βιγκανισμό) βασίζεται στην συστηματική καλλιέργεια (και πάλι, αν υπάρχουν βίγκαν που τρώνε μόνο τροφή που βρίσκουν στην άγρια φύση αγνοώ την ύπαρξη τους και πρέπει να είναι ένα πολύ-πολύ μικρό ποσοστό των βίγκαν). Η εντατική καλλιέργεια αποστερεί από το έδαφος πιο πολλά από όσα του επιστρέφει. Είναι εκμεταλλευτική και μη βιώσιμη πρακτική, άρα και ο βιγκανισμός το ίδιο.

Συμπεράσματα (του άρθρου, όχι ιδεολογική πλατφόρμα)

Αν κάποιος δεν θέλει να τρώει κρέας, δεν πρέπει να τρώει και δεν πρέπει να νιώθει πίεση από όσους δεν είναι βίγκαν πάνω σε αυτό το ζήτημα. Παρ’ όλ’ αυτά, ο βιγκανισμός δεν πρέπει να επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή την στάση ως ηθικά ανώτερη, ειδικά με τόσο σαθρό ή και ανύπαρκτο υπόβαθρο. Οι βίγκαν, οι βετζετέριαν (χορτοφάγοι) και οι μετα-βίγκαν μπορούν να βρουν πολλά κοινά σημεία. Όποιος κάνει κριτική στην βιομηχανία των τροφίμων και στην παραγωγή τροφίμων από μια οπτική ενάντια στην κυριαρχία και στην ιεραρχία, έχει το λιγότερο κάποια κοινή οπτική με τους υπόλοιπους. Πάντως, αν πράγματι έχουμε ως στόχο την απελευθέρωση, το τέλος των εξουσιαστικών θεσμών, δεν μπορούμε να αγωνιζόμαστε μόνο για την απελευθέρωση των λευκών ανθρώπων, του ανθρώπου, του ανθρώπινου είδους ή των μη-ανθρώπινων ζώων, αλλά για την ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΗ απελευθέρωση ΚΑΘΕ ΜΟΡΦΗΣ ζωής.

Χωρίς Κλουβιά,

Χωρίς Ιεραρχίες,

Χωρίς Συμβιβασμούς.

Μέχρι η Γη να είναι Άγρια ξανά…

Bison Wilder

Μετάφραση Κ.

  1. 1. Είναι η άποψη σύμφωνα με την οποία το όλο μπορεί να γίνει προσπελάσιμο και κατανοητό μέσα από την κατανόηση των μερών που το απαρτίζουν.
Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 123, Ιανουάριος 2013
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.