Συνελεύσεις, κοινωνία και Δημοκρατία (Β΄ Μέρος)

Τι είναι μια συνέλευση;

Δεν χρειάζεται να επαναλάβουμε πως η συνέλευση είναι μια παλιά συνταγή. Γίνεται το εργαλείο (εθνοσυνέλευση) για την συγκρότηση θεσμών και μηχανισμών, όπως αυτοί που προκύψαν μετά την Γαλλική Επανάσταση και -για να αναφερθούμε στα δικά μας- για την συγκρότηση κράτους στον ελλαδικό χώρο μετά την επανάσταση του 1821, όπως και για την διευθέτηση της διαχείρισης των συμφερόντων της κυριαρχίας για περισσότερο από έναν αιώνα (κατάργηση και επαναφορά της βασιλείας ή καθιέρωση Συνταγμάτων). Η ονομασία Εθνοσυνέλευση ή Συντακτική συνέλευση προσδίδει και το ανάλογο κύρος για την αποδοχή των ψηφισμάτων (νομοθετημάτων) που θα εκδώσει ή θα επικυρώσει. Η χρήση τους γίνεται σε σημεία καμπής για την πορεία της εξουσίας και της κυριαρχίας γενικότερα.

Αυτές οι συνελεύσεις ήσαν ανέκαθεν εργαλεία για την εδραίωση των εξουσιαστικών συμφερόντων.

Τι έχουμε, όμως, να πούμε σε σχέση με αυτό που ονομάζεται λαϊκή συνέλευση;

Θα πρέπει να διευκρινιστεί πως για την καλύτερη κατανόηση του θέματος χρειάζεται να γίνει μια προσπάθεια ώστε να αναζητηθούν οι όροι που το αναδεικνύουν.

Είναι συνηθισμένο να καθιερώνεται ένα ζητούμενο μέσω της μυθολογίας, που συντηρείται σε σχέση με αυτό, προκειμένου να εδραιωθούν οι απαιτούμενες συνθήκες και να διαμορφωθούν ψευδείς συνειδήσεις στον κόσμο. Αυτές, είναι συνήθως διάφορα ιδεολογήματα που παγιώνουν στάσεις και συμπεριφορές για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού -και για ευρύ χρονικό διάστημα-, με τρόπο που να συμβαδίζουν με τις επιθυμίες και τις προθέσεις των εξουσιαστών, αλλά και της κυριαρχίας ευρύτερα.

Από τη στιγμή, λοιπόν, που η καθιέρωση έχει επιτευχθεί, είναι πράγμα σπάνιο το να εκτεθεί μια πρόταση για επεξεργασία και συζήτηση, επειδή θεωρείται ως περιττή κίνηση.

Συνήθως αυτό που από ζητούμενο έχει μετατραπεί σε «δεδομένο», σερβίρεται μέσα σε συνθήκες όπου υπάρχει γενικώς «όρεξη», -η γνωστή ως έντονη κινητικότητα στον κοινωνικό χώρο που προέρχεται λόγω της διατάραξης (συνήθως προς το χειρότερο) των συνθηκών σκλαβιάς που υπάρχουν- επειδή τότε η διερεύνηση έρχεται σε δεύτερη μοίρα, αφού το «πρόχειρο φαγητό», (παρ’ ότι η συνταγή του είναι παλιά) έρχεται να μπλοκάρει με άμεσο τρόπο αυτή την «όρεξη».

Όταν δεν ισχύει η έντονη κινητικότητα στον κοινωνικό χώρο τότε τα αποτελέσματα των προσπαθειών για λαϊκές συνελεύσεις είναι συνήθως πενιχρά. Είναι ενδεχόμενο σε εκείνες τις συνθήκες οι όποιας μορφής συνελεύσεις να είναι περιορισμένες και να αφορούν πολύ ειδικά θέματα.

Αυτά είναι που, σε γενικές γραμμές, ισχύουν ως προς την καθιέρωση και εφαρμογή της λαϊκής συνέλευσης.

Ερχόμαστε τώρα σε αυτό που είναι το επόμενο βήμα.

Ποιο ή ποια είναι αυτά τα μέσα ή οι συνθήκες, που θα μπορέσουν να «δέσουν» όσους έχουν αρχίσει να βλέπουν με διαφορετικό τρόπο και μάλιστα με όρους ανταγωνισμού το πολιτικό, ιδεολογικό, κοινωνικό και οικονομικό σύστημα που έχει επιβληθεί;

Το πρωταρχικό είναι το προτεινόμενο -και ήδη προβεβλημένο- να εμφανιστεί όσον το δυνατόν πιο «μαζικό», να δείξει ότι σκοπός του είναι να ενώσει γύρω από μια «ιδέα», μια αντίθεση ή από ένα σύνθημα και το κυριότερο να απευθύνεται στο συναίσθημα των ανθρώπων.

Ο «κοιμισμένος έλληνας» ή ο «καναπεδάκιας τηλεορασόπληκτος», είναι τα κατάλληλα κεντρίσματα που σε δεδομένη κατάσταση μπορούν να πιάσουν τόπο. Από την μια ο θιγμένος πατριωτισμός και από την άλλη ο εγωισμός και το φιλότιμο, γίνονται τα εργαλεία για την «αφύπνιση». Βέβαια η «αφύπνιση», όπως ξέρουμε υπάρχει. Άλλωστε είναι αμφίβολο το κατά πόσον θα είχε κάποιο στοιχειώδες αντίκρυσμα μια πρόταση για συγκρότηση λαϊκής συνέλευσης, όταν απουσίαζε αυτό που χαρακτηριστικά αναφέρεται ως κοινωνικός αναβρασμός. Επομένως, εκείνο που επιδιώκεται είναι η μαζοποίηση προς μια ορισμένη κατεύθυνση.

Αυτή η μαζοποίηση επιτυγχάνεται και από το προμοτάρισμα που γίνεται από διάφορες πολιτικές συνιστώσες, οι οποίες αποσκοπούν σε συγκεκριμένα οφέλη, τα οποία προϋποθέτουν την παρουσία και συμμετοχή όσο γίνεται περισσότερων ατόμων.

Οι πολυπληθείς συνελεύσεις εννοείται πως δεν δημιουργούν, κατ’ ανάγκην, δυνατότητες για ουσιαστικές κινήσεις των ανθρώπων, δηλαδή προς απελευθερωτικές κατευθύνσεις. Μπορούν κάλλιστα να διαμορφώσουν ένα κλίμα ομαδικής ψυχοθεραπείας και εκτόνωσης.

Ένα άλλο στοιχείο που χρησιμοποιείται είναι η επίπλαστη παρουσίαση του «νέου». Αυτό μπορεί να έχει σχέση με την ηλικία ή με το πολιτικό προσωπείο των ιδεών.

Βεβαίως, ούτε και σ’ αυτή την περίπτωση εξετάζεται, η ουσία αφού το νεαρό της ηλικίας δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκη και μια απελευθερωτική πρόταση ή απόψεις. Είναι ενδεχόμενο να εκφράζονται «εμπλουτισμένες» απόψεις σε σχέση με την κακή πορεία του συστήματος και των «διεφθαρμένων» διαχειριστών του, αλλά αυτός ο λόγος σημαίνει μια έντονη αμφισβήτηση και μια ανατρεπτική πρόθεση, πάντα μέσα στα πλαίσια του υπάρχοντος εξουσιαστικού περιβάλλοντος.

Το δικαίωμα λόγου παίρνει μια μυθική διάσταση και συνήθως γίνεται το επικάλυμμα με το οποίο σκεπάζεται η έλλειψη ουσιαστικών προοπτικών που να ξεπερνούν τα όρια του συστήματος. Το διαδικαστικό ζήτημα αποκτά και αυτό κεφαλαιώδη σημασία και χρησιμοποιείται για να εντάξει σε συγκεκριμένους κανόνες όσους προτίθενται να συμμετάσχουν στο συγκεκριμένο σχηματισμό.

Και μιας και αναφερθήκαμε στον όρο σχηματισμός, μπορούμε να έχουμε υπ’ όψη μας πως μια συνέλευση πληροί τις προϋποθέσεις ενός σχηματισμού, έχει δηλαδή μια διάταξη που συγκροτείται με έναν ορισμένο τρόπο, είναι μία συγκεκριμένη μορφή οργάνωσης.

Μπορεί ενδεχομένως να περιλαμβάνει και έναν αριθμό ατόμων, ο οποίος φαινομενικά βρίσκεται εκτός της διαδικασίας, αλλά αυτό δεν είναι πραγματικό επειδή ακόμα και ως θεατές την συναποδέχονται και την ενισχύουν τουλάχιστον με την παρουσία τους.

Είναι μία συνέλευση ένα ομοιογενές σύνολο ατόμων;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρα αρνητική. Ακόμα και στην περίπτωση της συνέλευσης ενός σωματείου, που αφορά έναν συγκεκριμένο κλάδο, υπάρχουν τόσο ατομικές (με την έννοια της διαφορετικής θέσης μέσα στο σύστημα μισθωτής σκλαβιάς), όσο και ιδεολογικοπολιτικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα μέλη του.

Αφού, λοιπόν, ισχύει κάτι τέτοιο σε ένα σωματείο, τότε μπορεί κάποιος εύκολα να αντιληφθεί τί περικλείει μια συνέλευση ανάλογη με αυτή του συντάγματος που ξεκίνησε το Μάρτιο του 2011.

Επειδή το υπό εξέταση θέμα έχει πολλές παραμέτρους, θα επισημάνουμε ορισμένα ακόμα χαρακτηριστικά που συνδέονται με αυτό όπως, για παράδειγμα, η διάρκεια που μπορεί να έχει.

Όπως κάθε σχηματισμός μπορεί να έχει μικρή ή μεγάλη διάρκεια. Το ίδιο ισχύει και για την κάθε συνέλευση. Μπορεί συνεπώς να διατηρηθεί για αρκετό χρονικό διάστημα και είτε να μετασχηματιστεί, είτε να πάψει να υπάρχει. Μπορεί, επίσης, να είναι πολύ μικρής διάρκειας.

Όλα πάντως εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες ανάμεσα στους οποίους μπορούμε να διακρίνουμε τους εξής δύο:

α) Η προώθηση της «λύσης» κάποιου προβλήματος» και η ανάδειξη εναλλακτικών εκπροσώπων που θα προωθήσουν τις προτάσεις, άρα θα εμφανιστούν σαν ικανοί να διεκδικήσουν μια θεσμική θέση στο σύστημα.

β) Η εκτόνωση των ανταγωνιστικών προς την εξουσία διαθέσεων όσων συμμετέχουν σε αυτήν. Οι λόγοι της εκτόνωσης έχει ιδιαίτερη σημασία να διερευνώνται, επειδή σε τέτοιες καταστάσεις οι εμπειρίες αποτελούν πάντοτε μια σημαντική παρακαταθήκη για να αποφεύγονται οι επαναλήψεις.

Ο μετασχηματισμός μιας συνέλευσης έχει, επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δεδομένου πως αναδεικνύει σε κάθε περίπτωση το αν και κατά πόσο οι πολιτικές συνιστώσες που έχουν βρεθεί σ’ αυτήν έχουν πετύχει μια «αναβάθμισή» της και σε ποιο βαθμό. Αυτό γίνεται εμφανές με την κατοχύρωση της πολιτικής γραμμής η οποία, εν τέλει, έχει υπερισχύσει ή έχει προέλθει σαν αποτέλεσμα συγκλίσεων διαφορετικών γραμμών. Αυτό είναι ενδεικτικό της κατεύθυνσης που είχε ο πολιτικός εσμός που την αποτελεί.

Είναι απαραίτητο να γίνει μια τέτοια διερεύνηση επειδή κατά κανόνα κανένας τέτοιος σχηματισμός (συνέλευση) δεν είναι πραγματικά αδέσμευτος ή ακόμα κι αν ξεκινήσει με τέτοιες προθέσεις, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την πολλαπλή εισβολή των ιδεολογικοπολιτικών αρμάτων μάχης, που γίνεται είτε με σποραδικές και ανιχνευτικές κινήσεις, είτε με την καθολική επέλαση. Η άλωση είναι σχεδόν βέβαιη και στην περίπτωση που δεν θα μπορέσει αυτή να επιτευχθεί, τότε ακολουθεί η λεηλασία, η υπονόμευση και η εγκατάλειψη, που καταλήγει στην διάλυση, σύμφωνα με την πάγια εξουσιαστική αρχή: «Ό,τι δεν μπορεί να καθοδηγηθεί πρέπει να διαλυθεί».

Ένα ερώτημα, που παρ’ ότι δεν έχει τεθεί ανοικτά, είναι το κατά πόσον μία συνέλευση έχει τη δυνατότητα να προσφέρει και να δώσει μόνιμες και αποτελεσματικές λύσεις για τον ευρύτερο κοινωνικό χώρο;

Η απάντηση και εδώ είναι αρνητική.

Επειδή, η σύσταση μιας λαϊκής συνέλευσης έχει πολιτική διάσταση. Είναι ξεκάθαρο πως αυτού του είδους ο σχηματισμός είναι ένα πολιτικό εργαλείο και μάλιστα με περιορισμένους ορίζοντες. Συνεπώς το συνολικό ζήτημα ανατίθεται σε πολλούς παρόμοιους σχηματισμούς. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι όποιες αποφάσεις που λαμβάνονται δεν μπορούν να υλοποιηθούν εάν δεν υπάρχει ένας θεσμός που θα τις προωθήσει και ένας μηχανισμός που θα τις θέσει σε εφαρμογή. Επομένως το πολιτικό εργαλείο (συνέλευση) είναι αναγκασμένο να βρίσκεται σε άμεση σύνδεση είτε απευθείας με τον κρατικό μηχανισμό μέσω αντιπροσώπων του, είτε πλαγίως μέσω κάποιου κόμματος.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, τόσο η μεμονωμένη συνέλευση όσο και πολλές μαζί για να μπορέσουν να έχουν τόσο ορισμένα όσο και ευρύτερα αποτελέσματα πρέπει να συσταθούν σαν υποδομές. Κάθε υποδομή (ούσα στην ουσία μια μαζική δομή) για να μπορέσει να λειτουργήσει συνολικά χρειάζεται να ενταχθεί σε μία δομή. Αυτά είναι κάτι παραπάνω από αυτονόητα.

«Μα τι μας λες τώρα!», θα αντείπει ο καλόπιστος, αν όχι κακόβουλος. «Εδώ εμείς συζητάμε περισσότερα πράγματα και σχεδιάζουμε κινήσεις για ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.

«Τότε», θα απαντήσουμε, «υπάρχει ένας μετασχηματισμός αυτής της συνέλευσης σε τμήμα ενός ιδεολογικοπολιτικού σχηματισμού, στον οποίο αναθέτει ήδη την εκπλήρωση των ευρύτερων ιδεολογικοπολιτικών προτάσεων που έχουν ζυμωθεί και ο όποιος ισχυρισμός, περί αδέσμευτου χαρακτήρα, αποτελεί φενάκη.

Συνοψίζοντας, λοιπόν, μπορούμε να έχουμε υπ’ όψη μας ότι μία (λαϊκή) συνέλευση είναι ένα εργαλείο για την άσκηση πολιτικής μέσα στον κοινωνικό χώρο. Κατασκευάζεται με σκοπό να εντάξει τον κόσμο σε συγκεκριμένες πολιτικές κατευθύνσεις χειραγωγώντας τις όποιες ανταγωνιστικές προς το κράτος διαθέσεις.

Επομένως είναι αναπόφευκτη η σύνδεσή του με θεσμούς και μηχανισμούς της εξουσίας (κράτος, κόμματα) κάτι που γίνεται είτε ανοιχτά είτε με συγκαλυμμένο τρόπο. Είναι ή εμφανίζεται σαν ανομοιογενές σύνολο ατόμων με σκοπό να ενταχθεί σε μία πολιτική ομογενοποίηση, δρώντας σαν ένα χωνευτήρι όπου ετερόκλητες διαθέσεις και καταστάσεις καλούνται να υπηρετήσουν πολιτικές σκοπιμότητες και κατευθύνσεις. Είναι ένας οργανωμένος σχηματισμός, που έχει περιορισμένο ορίζοντα δράσης, ενώ η διάρκεια ζωής του εξαρτάται από διάφορους παράγοντες.

Έχοντας μέχρι εδώ περιγράψει κάποια από τα στοιχεία που συνθέτουν ή συνδέουν μια (λαϊκή) συνέλευση με πολιτικές επιδιώξεις, μπορούμε να δούμε τη σχέση που έχει με την κοινωνία και την αναρχική δράση.

Συσπείρωση Αναρχικών

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 118, Ιούλιος-Αύγουστος 2012
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.