Ηγέτες της εξουσίας, Ήρωες της Αριστεράς

Είναι σύνηθες, μετά από τη «φυγή» ενός ανθρώπου, να ξεκινάει η «αγιοποίησή» του και ο εξωραϊσμός της εικόνας του. Αυτό δεν αφορά μόνο ανθρώπους που είχαν μια ουδέτερη κοινωνική στάση και συμπεριφορά, αλλά και άτομα τα οποία για χρόνια κατείχαν υψηλές εξουσιαστικές θέσεις και αξιώματα. Αυτή η αποκατάσταση και εδραίωση του εξουσιασμού προς το πρόσωπο του κάθε αποθανόντος εξουσιαστή, αρχικά από τα κυρίαρχα ΜΜΕ και ύστερα με τις ονοματοδοσίες οδών, πλατειών και αεροδρο­μίων πηγάζει και εκπορεύεται από και προς την εξουσία.

Τελευταίο παράδειγμα, ο θάνατος του Κ. Μητσοτάκη και η προσπάθεια της μεγάλης πλειοψηφίας των ΜΜΕ να προσδώσουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στον αποθανόντα, συσκοτίζοντας γεγονότα που έλαβαν χώρα πριν από λίγες δεκαετίες και που αρκετοί ακόμα έχουν νωπές μνήμες. Όμως, αυτή η προσπάθεια μέσω της επιμελούς και επίμονης συναισθηματικής φόρτισης, που στοχεύει στην συγκινησιακή σύνδεση και συσχέτιση του απλού πολίτη με πρόσωπα που περιβάλλουν τον εξουσιαστή ή και τον ίδιο τον πολιτικό, δεν είναι καινούργια. Αποτελεί μια πάγια τακτική, τόσο παλιά όσο και η εξουσία, ώστε ο εξωραϊσμός του προσώπου να γίνεται πιο εύκολος.

Την ίδια τακτική ακολούθησαν τα ΜΜΕ και στις περιπτώσεις των Γ. και Α. Παπανδρέου, Κ. Καραμανλή και άλλων, όπως της Μ. Μερκούρη, της οποίας ο θάνατος προσφέρθηκε, λόγω των δραστηριοτήτων της (καλλιτέχνης) και του ταπεραμέντου της, για να υπαινιχθεί η εξουσία την αμεσότητα των φορέων της. Είναι δεδομένο και δεν χρειάζεται να το αναπτύξουμε περισσότερο, ότι κανένας δεν χρειάζεται ούτε ηγέτες ούτε ήρωες, ούτε ασφαλώς και την «αγιοποίησή» τους. Η κατασκευή ηγετών-εξουσιαστών είναι μια διαδικασία συνεχής στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, η οποία πάντα είχε και την εξωτερική πολιτική υποστήριξη. Προώθηση, συμφωνίες, εξυπηρέτηση συμφερόντων, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά όλων των ηγετών του εξουσιαστικού ελλαδικού χώρου. Από την άλλη πλευρά, η αριστερά είχε πάντα ενδιαφέρον και επιμονή στη κατασκευή ηρώων. Βελουχιώτης, Γλέζος, Λαμπράκης, είναι μόνο μερικοί.

Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται πληθώρα εργασιών που αναφέρονται στη σύγχρονη πολιτική ιστορία και ως εκ τούτου αφορούν άτομα που εμφανίστηκαν είτε ως ήρωες είτε ως ηγέτες. Μέσω αυτών των εργασιών αποδεικνύεται ο τρόπος λειτουργίας των εξουσιαστών. Μυστικές επαφές, μυστικές συμφωνίες, παρασκήνια, διγλωσσία, δύο μέτρα και δύο σταθμά με μοναδικό σκοπό η ελίτ να «κάνει τη δουλειά της» και ο λαός να «φάει το παραμύθι». Διαβάζουμε από τον Χρ. Χρηστίδη, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Καθημερινή 9/4/17): «Τον Αύγουστο του 1966, ο Αμερικανός πρεσβευτής είχε ήδη εκτιμήσει με ακρίβεια ότι ο Κανελλόπουλος θα απέσυρε τη στήριξή του στην κυβέρνηση Στεφανόπουλου και ότι οι επόμενες εκλογές θα διεξάγονταν από υπηρεσιακή κυβέρνηση την άνοιξη του 1967. Άλλωστε, ο ηγέτης του Κέντρου (Παπανδρέου) είχε ζητήσει από τον Phillips Talbot να μεταφέρει τη συμβιβαστική του πρόταση προς τα Ανάκτορα, θεωρώντας ότι κανένας ελληνικός δίαυλος δεν θα ήταν αξιόπιστος. Με βάση και αυτές τις καταγραφές, καθίσταται σαφής η προσπάθεια των Ελλήνων πολιτικών να επιτύχουν την εύνοια των Αμερικανών, προκειμένου να επιβληθούν στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό… Περί τα τέλη Σεπτεμβρίου ο βασιλιάς έγινε δέκτης προτάσεων του αρχηγού του Κέντρου, για την επανέναρξη των μεταξύ τους επαφών. Πριν διαβιβασθούν στα Ανάκτορα, ο Γ. Παπανδρέου είχε συζητήσει τις εν λόγω προτάσεις σε συνάντηση που είχε με τον Αμερικανό πρεσβευτή Phillips Talbot και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Βασικός άξονας της πρότασής του ήταν ο σχηματισμός μεταβατικής κυβέρνησης κοινής αποδοχής, η οποία θα μπορούσε να διατηρηθεί στην εξουσία για διάστημα πέραν των 45 ημερών, με προκαθορισμένη ημερομηνία εκλογών. Παράλληλα, ο Γ. Παπανδρέου δεσμευόταν ότι δεν θα συνεργαζόταν μετεκλογικά με την ΕΔΑ και θα περιόριζε την αντιβασιλική ρητορεία του… Η δέσμη προτάσεων του Γεωργίου Παπανδρέου αποτέλεσε τη βάση της τελικής συμφωνίας που υπέγραψε μαζί με τον αρχηγό της ΕΡΕ και τον Κωνσταντίνο στις 18 Δεκεμβρίου 1966. Είχαν προηγηθεί δύο συναντήσεις των πολιτικών αρχηγών, που κατέληξαν, έπειτα από σχετική διαπραγμάτευση, στην υιοθέτηση του εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής και τη συμφωνία για ανάθεση της μεταβατικής κυβέρνησης στον Ιωάννη Παρασκευόπουλο. Στις 20 Δεκεμβρίου, δύο ημέρες μετά την υπογραφή του σχετικού συμφώνου, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος απέσυρε τη στήριξή του από την κυβέρνηση Στεφανόπουλου. Η νέα κυβέρνηση Παρασκευόπουλου ορκίστηκε την επομένη, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις αναφορικά με τις συνθήκες που οδήγησαν στον σχηματισμό της, καθώς οι διαβεβαιώσεις των δύο πολιτικών αρχηγών ότι δεν είχε προηγηθεί μεταξύ τους συνεννόηση, δεν έδειχναν πλέον πειστικές» (υπογραμμίσεις δικές μας).

Ασφαλώς, οι πρακτικές αυτές είχαν και έχουν παρελθόν, παρόν και μέλλον. Ο Γεώργιος Παπανδρέου με την αντιβασιλική ρητορική και ο υιός του με την αντίστοιχη αντιαμερικάνικη, δέσποζαν για δεκαετίες στην πολιτική σκηνή. Όπως είδαμε και παραπάνω, δεν είχαν κανένα πρόβλημα την ίδια στιγμή που συνομιλούσαν με βασιλιά και αμερικανό πρεσβευτή να καταγγέλλουν στον λαουτζίκο τα «ανάκτορα» και τους αμερικανούς.

Αλλά, εάν η εξουσία κατασκευάζει «ηγέτες», η αριστερά «μαστορεύει» «ήρωες». Πρόσφατα μέσα από τις σελίδες της «Εφημερίδας των Συντακτών» (17.6.17 – Τάσος Κωστόπουλος) και τίτλο «Ο Λαμπράκης πριν το τρίκυκλο», αποδομείται το είδωλο της Αριστεράς και του Ειρηνισμού, ο Γρηγόρης Λαμπράκης. Η παράθεση αποσπασμάτων από το βιβλίο της ιστορικού Εύης Γκοτζαρίδη, «A Pacifist’s Life and Death. Grigorios Lambrakis and Greece in the Long Shadow of Civil War», εκδ. Cambridge Scholars Publishing, Νιούκαστλ 2016, δεν αφήνει περιθώρια για ελιγμούς και αριστερόστροφες ντρίμπλες. Αντιγράφουμε: «Ιδρυθείσης της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, ενεγράφην από τους πρώτους, εργασθείς με θέλησιν και πίστιν για τον ωραίο σκοπό τον οποίο επιδιώκει ο φαλαγγιτισμός»«Από τας πρώτας ημέρας ανέλαβον την διοίκησιν της φυσικής αγωγής των Ανωτάτων Σχολών, κατορθώσας να δώσω σάρκα και οστά εις το τμήμα τούτο. Για την εν γένει εθνικιστικήν μου δράσιν, πλειστάκις με συνεχάρη ο Κυβερνητικός Επίτροπος Νεολαίας κ. Κανελλόπουλος». Υμνεί, λοιπόν, τον δικτάτορα Μεταξά, ως μέλος και της νεολαίας του, ενώ το ίδιο κάνει και για την χιτλερική Γερμανία, την οποία επισκέπτεται και ως αθλητής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου το 1936. Όπως και τα υπόλοιπα μέλη της ελληνικής ομάδας, κατά την είσοδό του στο στάδιο, θα χαιρετίσει ναζιστικά. Λίγα χρόνια αργότερα θα πάρει το μέρος του ναζιστή Λογοθετόπουλου, δωσίλογου κατοχικού πρωθυπουργού, στη κόντρα που είχε με τον παραιτηθέντα Λούρο, ιατρό που δεν επέδειξε νομιμοφροσύνη στον βασιλιά της Ιταλίας. Επί πλέον, ενώ είχε ξεκινήσει την ειδίκευσή του με τον Λούρο, θα τη συνεχίσει με τον Λογοθετόπουλο, και με αυτόν επόπτη υποστηρίζει τη διατριβή του. Όμως μετά τον πόλεμο θ’ απαλείψει το όνομά του από τη δημοσίευση. Στη συνέχεια, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι ακολουθήσε μια καιροσκοπική πολιτική δράση με την, εντέλει, εκλογή του ως ανεξάρτητου βουλευτή της ΕΔΑ το 1961. Και την μετέπειτα γνωστή ιστορία…

Να ξεκαθαρίσουμε ότι όνειδος δεν αποτελεί η μεταστροφή ενός εθνικιστή ή ναζιστή σε αριστερό, κομμουνιστή ή αναρχικό. Το παρελθόν δεν μπορεί να προβάλλεται διαρκώς στις μετέπειτα αποφάσεις και επιλογές του καθενός. Κανείς δεν γεννήθηκε με πλήρη ανάπτυξη του ιδεολογικού του χαρακτήρα αλλά, αντίθετα, διαμορφώνεται και συνδιαμορφώνεται δυναμικά μέσα από τη ζωή. Η απόκρυψη, όμως, της παρελθούσας δράσης αποτελεί σίγουρα μια επιβαρυντική παράμετρο. Στην δε περίπτωση του Λαμπράκη, η απόκρυψη έγινε συνειδητά, τόσο από τον ίδιο όσο και από τους κομματικούς σχηματισμούς που συμμετείχε. Συνεπώς, είναι κατά το ήμισυ ορθή, η άποψη που διατυπώνεται από τον Τάσο Κωστόπουλο, περί: «αντιιστορικής αντίληψης, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι γεννιούνται ήρωες (ή προδότες) και παραμένουν αναλλοίωτοι στον χρόνο, δίχως να επηρεάζονται (πόσο μάλλον να καθορίζονται) από τις ενδιάμεσες εξελίξεις. Στην πραγματικότητα, βέβαια, συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Και, στην ελληνική περίπτωση, αυτό ακριβώς είναι που τσούζει τους «εθνικιστές» μας: όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, και η Ελλάδα βρέθηκε κάτω από το πέλμα των «υπερβόρειων» ομοϊδεατών τους, όλοι εκείνοι οι νέοι, όπως ο 29χρονος γιατρός από την Κερασίτσα, πέρασαν –παίζοντας το κεφάλι τους– στην αντίπερα όχθη». Αφού οι άνθρωποι, πράγματι δεν γεννιούνται ήρωες (θα λέγαμε μάλιστα ότι δεν γίνονται κιόλας, απλά παραμένουν σταθερά αγωνιστές, ήρωες αναζητά διαρκώς μονάχα η εξουσία) αλλά στην περίπτωση που μελετούμε, ο Λαμπράκης, κατά τη διάρκεια της κατοχής, ήταν συνεργάτης του Λογοθετόπουλου. Με το πέρας της κατοχής, ή και στο τελευταίο στάδιό της, παρατηρούμε την πολιτική μεταστροφή του. Όμως, όποιος επιλέγει να αποκρύψει θέλει να εξαπατήσει. Και αυτό ισχύει συνολικά. Άλλωστε, θα έχει ενδιαφέρον να υπάρξουν μελέτες και έρευνες για «κατορθώματα» ηρώων που έχουν αφηγηθεί μονομερώς. Όπως, επίσης, ενδιαφέρον έχει και το ερώτημα, όταν μια αντιστασιακή πράξη γίνεται από κάποιο άτομο που εκείνη τη χρονική στιγμή ήταν στην ΕΟΝ και στην υπόλοιπη ζωή του στην αριστερά, η πράξη σε ποιο στρατόπεδο πιστώνεται; Ρητορικό το ερώτημα.

Λίγες ημέρες πριν αποκαλυφθούν αυτές οι μαύρες σελίδες της ιστορίας του Γρ. Λαμπράκη, ένας άλλος αριστερός «ήρωας» ή ορθότερα super-ήρωας, ο Μανώλης Γλέζος, έπαιρνε από το χεράκι τον γερμανό πρεσβευτή για να καταθέσει στεφάνι στο μνημείο σφαγής στο Δίστομο Βοιωτίας, μετά από παρεμπόδιση της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Δεν επιθυμούμε να μπούμε σε λεπτομέρειες του συγκεκριμένου περιστατικού, που περισσότερο είναι μια διαμάχη μεταξύ αριστερών, όμως είναι δεδομένο ότι ο γερμανός πρεσβευτής εκπροσωπεί το γερμανικό κράτος, το οποίο αρνείται σταθερά να αποζημιώσει, όπως τόσα χρόνια διακήρυττε και καυτηρίαζε ο κ. Γλέζος. Σε μετέπειτα δηλώσεις του, ο κ. Γλέζος είπε ότι, το παιδί του εγκληματία δεν έχει καμία ευθύνη για τα εγκλήματα του πατέρα του. Θα συμφωνήσουμε. Όμως γιατί τόσα χρόνια ζητάει αποζημιώσεις και λοιπές οφειλές από τη «δημοκρατική» Γερμανία; Από το παιδί του ναζί-εγκληματία πατέρα; Όπως και να έχει, το μεταπολεμικό γερμανικό κράτος λειτουργούσε ως συνέχεια της κρατικής οντότητας του χιτλερικού καθεστώτος. Αυτό αποδεικνύεται από τα άτομα που εξακολουθούσαν να στελεχώνουν το γερμανικό δημόσιο και από τη στάση του επίσημου γερμανικού κράτους σε έτερα κράτη και επιχειρήσεις, που είχαν έννομο συμφέρον από τη ναζιστική κατοχή.

Όμως, η κάθε λογής εξουσία έχει ανάγκη από ηγέτες και ήρωες και ακριβώς επειδή τούς έχει ανάγκη, τους φτιασιδώνει, τους αναδεικνύει, τους προστατεύει. Για να λειτουργήσει επιτυχώς χρειάζονται μυστικές συμφωνίες, εξαρτημένα ΜΜΕ και καλά κοπάδια. Η κριτική σκέψη, η πραγματική ανεξάρτητη έρευνα αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για τον διαρκή αγώνα της μνήμης ενάντια στη λήθη και στην εξουσία. Από άτομα που τοποθετούν τους εαυτούς τους έξω και πέρα από -ισμούς και ιδεολογικούς ηγεμονισμούς. Από άτομα που βαδίζουν ελεύθερα.

Αναρχικός Πυρήνας Χαλκίδας

Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΡΙΑΣ, φ. 173, Ιούλιος-Αύγουστος 2017
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.