Daily Archives: 05/06/2017

Από την οπτική της Κοινωνίας

Μια συζήτηση με τον James C. Scott

Ο James C. Scott είναι ένας από τους έντονους επικριτές του υπέρ-νεωτεριστικού σχεδιασμού της ανθρώπινης ανάπτυξης. Πιστεύει ότι η διαδικασία συγκρότησης του κράτους, που οδηγεί σε αυτό που αποκαλεί «ευανάγνωστο» και «προτυποποίηση» της κοινωνίας, προάγει τον έλεγχο και την κυριαρχία αντί για την διαφώτιση και την ελευθερία.

Ο Scott άρχισε την ακαδημαϊκή του καριέρα μελετώντας μικρές αγροτικές κοινότητες στα δάση της Μαλαισίας. Όταν έφυγε από το τροπικό δάσος, πήρε μαζί του μια σειρά από ζωτικής σημασίας παρατηρήσεις σχετικά με το πώς τα εθνικά κράτη οργανώνουν τις κοινωνίες τους.

Το μνημειώδες βιβλίο του, Από την οπτική του Κράτους (1998)[1], έγινε η βάση για μια θεμελιακή και καλοδουλεμένη κριτική του τρόπου με τον οποίο οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί για το προχώρημα της κοινωνίας μπορούν να πάνε εντελώς στραβά: υποχρεωτική κατασκευή χωριών στην Τανζανία, επιστημονική δασοκομία στην Πρωσία, υπέρ-νεωτεριστικοί μέθοδοι στη Βραζιλία, τα πλάνα εκβιομηχάνισης της γεωργίας στην ΕΣΣΔ και η σύγχρονη παραλλαγή της με τους Στόχους Χιλιετούς Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον Scott, όλα αυτά είναι παραδείγματα ορθολογιστικά, ουτοπικής κυανοτυπικής[2] συλλογιστικής, που αποδείχθηκε ολέθρια.

***

Erik Gerritsen: Πώς κατέληξες στο συμπέρασμα ότι η κοινωνία δεν μπορεί να τυποποιηθεί;

James C. Scott: Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου, στη Νοτιοανατολική Ασία βρέθηκα αντιμέτωπος με τις δραματικές αποτυχίες των αναπτυξιακών έργων. Διαπίστωσα ότι οι μέχρι τότε επιτυχείς αγροτικές κοινότητες καταστράφηκαν αμέσως μετά την σχεδιασμένη αναπτυξιακή ενίσχυση από το κράτος και εγώ προσπάθησα να καταλάβω τις βαθύτερες αιτίες αυτών των αποτυχιών.

Για να καταφέρει το κράτος να κάνει πράξη τα φιλόδοξα σχέδιά του έπρεπε να αλλάξει και να επέμβει στις δομές με κάθε τρόπο, δημιουργώντας ένα ορισμένο είδος κοινωνίας που θα μπορούσε έπειτα να χειριστεί. Έπρεπε να δημιουργήσει πολίτες με ταυτότητες. Πολίτες με ονόματα που θα μπορούσε να καταγράφει, γνωρίζοντας τις διευθύνσεις τους και κτηματογραφώντας τους. Συνέχεια