ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Εισαγωγή

Oι ΠΙΡΑΧΑ είναι μια φυλή που ζει δίπλα και γύρω από τον ποταμό Maici στη ΒΑ Βραζιλία και είναι γνωστή από τα τέλη του 19ου αιώνα1. Το 2000 αριθμούσε 360 μέλη (το 1979 μετρήθηκαν 107 άτομα), αριθμός πολύ μικρότερος από άλλες περιόδους. Οι ίδιο αυτο-αποκαλούνται hiaitsiihi (οι «ίσιοι», οι «σωστοί»). Η γλώσσα τους δεν έχει αριθμούς ή εξαρτημένες προτάσεις. Την αποκαλούν apaitsiiso (αυτό που βγαίνει από το κεφάλι). Πολλές φορές προσπάθησαν γλωσσολόγοι να ερμηνεύσουν και να βάλουν σε καλούπια τη γλώσσα τους, αλλά είναι κάτι που φαντάζει δύσκολο2. Οι Πιραχά συνεννοούνται ακόμα και με το κλάμα ή με σφυρίγματα, ή ακόμα και μιλώντας ενώ τρώνε. Η αίσθηση του χρόνου που έχουν βασίζεται στην ξηρή και τη βροχερή εποχή, με βάση αυτό οργανώνονται. Δεν χρησιμοποιούν καμμία λέξη για να περιγράψουν χρώματα. Χρησιμοποιούν μόνο 3 αντωνυμίες. Αξιοσημείωτο είναι ότι δίνουν ονόματα στα έμβρυα πριν καν γεννηθούν.

Αυτό, όμως, που μπερδεύει πιο πολύ απ’ όλα τους γλωσσολόγους είναι η έλλειψη εξαρτημένων προτάσεων. Αντί να πούνε π.χ. «όταν θα ’χω τελειώσει το φαΐ, θα ήθελα να μιλήσω μαζί σου», λένε «τελειώνω το φαΐ, μιλάω μαζί σου».

Θεωρούνται πολύ ειρηνικοί, έχουν ελάχιστη επαφή με τον πολιτισμό, η οποία περιορίζεται στη χρήση κάποιων εργαλείων. Βέβαια, κατά καιρούς έχουν αναφερθεί συμπλοκές με άλλους ιθαγενείς ή λευκούς ντόπιους.

Η κύρια ασχολία τους είναι το κυνήγι και η συλλογή τροφών. Από τις καρύδες, τις οποίες ανταλλάσσουν με ντόπιους, παίρνουν ρούχα, εργαλεία, αλεύρι κ.ά.

Στο παρακάτω κείμενο, αναπτύσσεται μια προβληματική σχετικά με τη γλώσσα τους, που ανατρέπει τις περισπούδαστες αναλύσεις διαφόρων επιστημόνων.

piraha_pescaria_pOι Πιραχά  έχουν μια ασυνήθιστη γλώσσα και είναι μια από τις πολλές ζωντανές αποδείξεις ότι η θεωρία του Noam Chomsky, «ότι η γλώσσα μας είναι το αποτέλεσμα της εξέλιξης ενός γενετικά καθορισμένου προγράμματος», είναι λάθος.

Ποια είναι η δομή της γλώσσας γενικά; Σύμφωνα με τον Τσόμσκυ, ένα μωρό μπορεί να έχει ένα μεγάλο σώμα της γνώσης, και χρειάζεται μόνο να μάθει τα ιδιότυπα χαρακτηριστικά της γλώσσας ή των γλωσσών στις οποίες εκτίθεται. Γιατί ήταν αδύνατο για κάποια μωρά να μάθουν να μιλάνε (παραπάνω από μερικές λέξεις), όταν τα βρήκαν σε μια ορισμένη ηλικία; Αν η θεωρία μιας οικουμενικής γραμματικής ήταν αληθινή (και το ψευδές συμπέρασμα, στο οποίο βασίζεται, ότι οι εγκέφαλοί μας είναι γενετικά προκαθορισμένοι), τότε αυτά τα μωρά θα έπρεπε να μπορούν να μάθουν να μιλάνε τουλάχιστον στο βασικό επίπεδο γραμματικής που, σύμφωνα με τον Τσόμσκυ, είναι κοινό σε όλη την ανθρωπότητα. Αλλά δεν το κάνουν αυτό. Αν δεν εκτεθούν σε κάποια γλώσσα στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, τα παιδιά θα μπορέσουν μόνο να μάθουν κάποιες λέξεις και καθόλου γραμματική. Θα επικοινωνούν σαν τους λύκους (αν μεγαλώσουν ανάμεσα σε λύκους) ή σαν πίθηκοι (αν μεγαλώσουν ανάμεσα σε πίθηκους). Το ενδιαφέρον σχετικά με τη θεωρία του Τσόμσκυ για την οικουμενική γραμματική είναι ότι βασίζεται σε έναν άγγλο φιλόσοφο που ονομάζεται Roger Bacon, που έζησε κατά τον 13ο αιώνα, και στην παρατήρησή του ότι όλες οι γλώσσες χτίζονται πάνω σε μια κοινή υποβόσκουσα γραμματική και αγνοεί όλες τις μετέπειτα παρατηρήσεις πάνω στην ποικιλία της δομής στις γλώσσες των ανθρώπων.

«Μερικές γλώσσες δεν έχουν γένη, άλλες έχουν δύο, άλλες τρία και η Sothero έχει έξι. Επί πλέον, οι γλώσσες χρησιμοποιούν ένα ορισμένο αριθμό 757 φθόγγων (που παρατηρήθηκαν σε 317 γλώσσες) πολύ διαφορετικά. Το κάνουν αυτό με έναν μεταβαλλόμενο αριθμό συμφώνων και φωνηέντων, από 11, όπως στους Πολυνήσιους Mura (και στους Νοτιοαμερικανούς Piraha), μέχρι 148 στους αφρικανούς !xu ή στους !Kung. Οι πιο πολλές γλώσσες έχουν μεταξύ 20 και 35. Αυτό δεν εξηγείται από τη θεωρία του Τσόμσκυ. Φαίνεται ότι η “Οικουμενική Γραμματική” δεν είναι ένα επιστημονικό γεγονός αλλά ένα πρόγραμμα που, για θεωρητικούς λόγους, υποθέτει ότι η γλώσσα έχει έναν οικουμενικό πυρήνα. Είναι μια υπόθεση που οι οπαδοί του Τσόμσκυ έχουν επανειλημμένα αποτύχει να τεκμηριώσουν»3.

Αυτό που κάνει ο Τσόμσκυ (βάζοντας αμφισβητήσιμες προϋποθέσεις) είναι να αναπαράγει την αντίληψη ότι η συμβολική σκέψη, που είναι η βάση της «οικουμενικής γραμματικής», είναι εμφυτευμένη στον εγκέφαλό μας σαν αποτέλεσμα της εξέλιξης. Αυτό όχι απλά δεν είναι αποδεδειγμένο αλλά αντικρούεται από ανθρώπους όπως οι Πιραχά  και αποκαλύπτει είτε μια ρατσιστική ή αποικιοκρατική συμπεριφορά απέναντι σ’ αυτούς που διατηρούν μια γλώσσα χωρίς αναδρομή, αφού η θεωρία που προτείνουν οι Τσόμσκυ, Χάουσερ και Φιτς είναι ότι η αναδρομή είναι μια κρίσιμη και μοναδικά ανθρώπινη ιδιοκτησία. Σύμφωνα, λοιπόν, με το σύστημα του Τσόμσκυ, οι Πιραχά  θα ήταν γενετικά κατώτεροι από τους ανθρώπους ή θύματα μιας κοινωνίας που ξέχασε τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, αφού οι Πιραχά  δεν έχουν εξαρτημένες και αναφορικές προτάσεις στη γλώσσα τους. Κάθε πρόταση στέκεται μόνη της και αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο γεγονός. Αντί να πουν «αν βρέξει, δεν θα πάω», λένε «βρέχει πάω όχι».

«Προσπάθησα να μεταγράψω όλα όσα άκουσα», λέει ο καθηγητής Everett4, που τώρα μιλάει άνετα τη γλώσσα τους. «Προσπάθησα απεγνωσμένα να βρω δομές που νόμιζα ότι είχε κάθε γλώσσα αλλά δεν μπορούσα να τις βρω. Ήμουνα σίγουρος ότι ήταν λόγω της έλλειψης εμπειρίας μου, αλλά στην ουσία δεν υπήρχαν5…»

Αυτή η γλώσσα σίγουρα θα φαινόταν δυσνόητη σε κάποιον/α που έχει ξοδέψει όλη του/της τη ζωή να επικοινωνεί με αφηρημένα σύμβολα. Η γλώσσα των Πιραχά  μπορεί να εκφραστεί με σφυρίγματα το ίδιο καλά, με τραγούδι, ή ακόμα και με μουρμουρητά κατά τη διάρκεια του φαγητού, επειδή είναι μια σύνθετη τονική γλώσσα. Πρέπει, επίσης, να γίνει κατανοητή σε ένα διαισθητικό επίπεδο. Στην ουσία, δεν πιστεύουν ότι οι ξένοι μπορούν να τους καταλάβουν ακόμα κι αν έχουν μάθει τη γλώσσα τους.

«Αν και ο Τσόμσκυ επαναλαμβάνει αυτό το επιχείρημα (ένδεια ερεθίσματος) σε μια ποικιλία διαφορετικών τρόπων, μια κοινή δομή προς το επιχείρημα μπορεί να εκφραστεί συνοπτικά ως εξής:

  1. Υπάρχουν σχέδια σε όλες τις γλώσσες (π.χ. ανθρώπινες γλώσσες) που δεν μπορούν τα παιδιά να τις μάθουν χρησιμοποιώντας μόνο τη θετική επίδραση. Η θετική επίδραση είναι το σύνολο των γραμματικών προτάσεων στις οποίες ο σπουδαστής της γλώσσας έχει πρόσβαση, δηλαδή παρατηρώντας την ομιλία των άλλων. Η αρνητική επίδραση, από την άλλη, είναι η μη γραμματική επίδραση στον σπουδαστή. Για παράδειγμα, όταν ένας γονιός διορθώνει το λόγο του παιδιού, το παιδί αποκτά αρνητική επίδραση.
  2. Τα παιδιά παρουσιάζονται μόνο με θετική επίδραση για αυτές τις προτάσεις, για παράδειγμα, ακούνε τους άλλους να μιλάνε χρησιμοποιώντας προτάσεις που είναι «σωστές», κι όχι αυτές που είναι «λάθος».
  3. Τα παιδιά μαθαίνουν τη σωστή γραμματική για τις μητρικές τους γλώσσες.

Συμπέρασμα: Τα ανθρώπινα όντα πρέπει να έχουν κάποια μορφή έμφυτης γλωσσικής οντότητας που παρέχει πρόσθετη γνώση στους σπουδαστές γλωσσών».

Η προϋπόθεση που οδηγεί σ’ αυτό το συμπέρασμα δέχεται κριτική απ’ αυτούς που υποστηρίζουν ότι οι μηχανισμοί του εγκεφάλου για αναγνώριση στατιστικού σχεδίου μπορούν να επιλύσουν κάποιες από τις δυσκολίες στην εκμάθηση μιας γλώσσας χρησιμοποιώντας μόνο τη θετική επίδραση. Αμφισβητείται επίσης το ότι τα παιδιά μαθαίνουν μόνο με θετική επίδραση.

Υπάρχει και μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη δυνατότητα εκμάθησης ενός ενήλικου σε σχέση με αυτή ενός παιδιού. Ο 7χρονος ανιψιός μου δεν έχει πρόβλημα να χρησιμοποιήσει το κομπιούτερ για να σερφάρει στο ίντερνετ, ενώ η 58χρονη μητέρα μου δεν μπορεί να καταλάβει πώς λειτουργεί ένα κομπιούτερ. Είναι μια σύνθετη δουλειά, ειδικά για ένα παιδί χωρίς εμπειρία, να μάθει πώς να χρησιμοποιεί ένα κομπιούτερ, μόνο με τη θετική επίδραση.

Σημαίνει αυτό ότι οι Κρο-Μανιόν είχαν έμφυτη γνώση για το πώς να σερφάρουν στο ιντερνέτ πριν από 40.000 χρόνια που δεν υπήρχαν υπολογιστές; Από μια εξελικτική σκοπιά, πώς μπορεί αυτό να είναι δυνατό; Ή μήπως το σχέδιο του Θεού ήταν ότι οι άνθρωποι κάποια μέρα θα περνούσαν τη ζωή τους μπροστά από ένα κομπιούτερ; «Έτσι ο Θεός έφτιαξε την Εύα και τον Αδάμ για να σερφάρουν στο διαδίκτυο, και είδε ότι αυτό είναι καλό». Ή μήπως ο Homo Sapiens έχει μια έμφυτη ικανότητα να μαθαίνει, και αυτή η ικανότητα εμπλουτίζεται κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης περιόδου, με ιδιαίτερη ευαισθησία σε συγκεκριμένα περιβαλλοντικά ερεθίσματα; Και είναι πιθανό ότι αν δεν δεχόμαστε ερεθίσματα, που είναι απαραίτητο για την εκμάθηση κάποιων πραγμάτων, κατά τη διάρκεια αυτής της «κρίσιμης περιόδου», μπορεί να είναι δύσκολο και συχνά αδύνατο, να μάθουμε αυτά τα πράγματα αργότερα στη ζωή μας.

…Μερικά ενδιαφέροντα γεγονότα σχετικά με τους Πιραχά : Η έλλειψη συλλογικής μνήμης παραπάνω από δυο γενιές πριν, επειδή ασχολούνται μόνο με θέματα που εμπίπτουν στην άμεση προσωπική εμπειρία, κάνει τις διάφορες συμβουλές διαφόρων αυτοχρισμένων γκουρού, όπως «ζήσε το παρόν», «μη στενοχωριέσαι για το μέλλον», «μην ζεις στο παρελθόν» άχρηστες, αφού αυτοί οι άνθρωποι τα βιώνουν σαν κάτι τόσο φυσιολογικό, όπως ο ύπνος και το φαΐ. Η αντίληψη του να ζεις στο παρόν μπορεί να φαίνεται φανερή σε μας που ζούμε στους περιορισμούς του πολιτισμού, αλλά είναι σχεδόν αδύνατο για μας να ακολουθήσουμε περισσότερες από δυο σημασίες, συχνά ως αποτέλεσμα ζωηρών πνευματικών πρακτικών. Οι λίγοι που μπορούν (υποθετικά) να δραπετεύσουν ή δεν μπορούν να ζήσουν στο παρόν θεωρούνται «πεφωτισμένοι».

«Ο Joshu ρώτησε τον Nansen: “Ποιο είναι το μονοπάτι;” και ο Nansen είπε: “H καθημερινή ζωή είναι το μονοπάτι”. O Joshu ρώτησε “Μπορεί να μελετηθεί;” Ο Nansen είπε: “Αν προσπαθήσεις να τη μελετήσεις, θα απομακρυνθείς απ’ αυτήν”. O Joshu ρώτησε: “Αν δεν μελετήσω, πώς μπορώ να ξέρω ότι είναι το μονοπάτι;” Ο Nansen είπε: “Το μονοπάτι δεν ανήκει στον κόσμο της αίσθησης, ούτε ανήκει στον κόσμο της μη αίσθησης. Η νόηση είναι μια πλάνη και η μη νόηση είναι άσκοπη. Αν θες να ψάξεις το αληθινό μονοπάτι χωρίς αμφιβολία, βάλε τον εαυτό σου στην ίδια ελευθερία με αυτή του ουρανού. Δεν το ονομάζει ούτε καλό ούτε μη-καλό”. Με αυτά τα λόγια ο Joshu φωτίστηκε». (Ιστορία Zen)6.

pirahaΣύμφωνα με τους Πιραχά , η ομιλία θα έπρεπε να αφορά μόνο στη γνώση που βασίζεται στην προσωπική, άμεση εμπειρία του ατόμου. Κανένας Πιραχά  δεν αναφέρεται σε αφηρημένες έννοιες ή σε απόμακρα μέρη και χρόνους. Έτσι αναστατώθηκαν και δεν ήθελαν να συνεχίσουν το μάθημα ανάγνωσης που τους έκανε ο γλωσσολόγος Daniel Everett, όταν η λέξη τους για τον «ουρανό» λεγόταν φωναχτά και με ομοηχία μετά από μήνες σκληρής δουλειάς. Στην αρχή γέλασαν όταν η λέξη ακουγόταν σαν «ουρανός», αλλά όταν ο Everett εξήγησε ότι ήταν απλά η λέξη για τον «ουρανό», ζήτησαν να σταματήσουν τα μαθήματα. Ο λόγος που παρακολούθησαν τα μαθήματα στην αρχή ήταν να κάνουν παρέα μεταξύ τους και το ότι τους έδιναν ποπ-κορν.

Η ιδέα που εκφράζεται από τον David Abram στο The Spell of The Sensuous: «διαβάζεις τις τυπωμένες λέξεις όπως οι κυνηγοί των φυλών διαβάζουν τα ίχνη των ελαφιών, των αρκούδων που αποτυπώνονται στο έδαφος του δάσους» δεν είναι αληθινή. Τα ίχνη των ζώων δεν διαβάζονται από τον κυνηγό επειδή για το ζώο δεν είναι σύμβολο, ούτε έγινε από το ζώο για να σχηματίσει ένα σύμβολο για τη λέξη ουρανός, για παράδειγμα. Είναι αυτό που είναι, ένα ίχνος, και βιώνεται μ’ αυτό τον τρόπο. Όχι μόνο με το να συλλέγουν γνώσεις από την όραση αλλά απ’ όλο το φάσμα της αντίληψης του κυνηγού. Μπορεί για παράδειγμα κάποιος να μυρίσει τη σημασία μιας λέξης; Μπορεί να την αγγίξει ή να τη γευτεί; Ο ουρανός είναι εκεί ψηλά για τους Πιραχά  και όχι σε ένα κομμάτι χαρτί με μουτζούρες, επειδή η δικιά τους λέξη «ουρανός» δεν είναι μια μεσολάβηση του βιώματος του ουρανού, είναι μια ευθεία έκφραση του βιώματος με τον ουρανό.

Οι Πιραχά  δεν μετρούν ούτε καταλαβαίνουν τη σύλληψη των αριθμών, χρησιμοποιούν μόνο μέτρα κατά προσέγγιση. Και δε φαίνεται να τους αρέσει να τους λες ότι υπάρχει μόνο ένας τρόπος να βλέπεις τα πράγματα.

Αλλά οι Πιραχά  δεν είναι οι μόνοι που έχουν πρόβλημα να μετράνε.

«… η λέξη που χρησιμοποιούν οι PIE (Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαίοι) για το εννιά (nine) φαίνεται να πηγάζει από τη λέξη “νέο” (new), η λέξη “εννιά” μπορεί να βγήκε από το “νέο νούμερο”, δηλαδή για τους PIE η λέξη αυτή για έναν μεγάλο αριθμό αντιστοιχούσε σε ένα τρομερό τεχνολογικό επίτευγμα. (Στα αγγλικά, η προφορά των δύο λέξεων εξελίχτηκε διαφορετικά, αλλά στα γερμανικά το neun και το neu μοιάζουν, και στα γαλλικά το neuf έχει και τις δύο σημασίες)»7.

Οι Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαίοι ομιλητές υπήρξαν περίπου 6.000 χρόνια πριν. Περίπου 40.000 χρόνια από τη γέννηση της γεωργίας και τουλάχιστον 34.000 χρόνια μετά τη γέννηση της συμβολικής κουλτούρας. Αν έχουμε μια έμφυτη τάση για τη συμβολική σκέψη ως αποτέλεσμα της εξέλιξης, όπως θα έπρεπε να είναι το λογικό συμπέρασμα, βασισμένο στην προϋπόθεση ότι έχουμε έμφυτη τάση για μια γραμματική τόσο πολύπλοκη που δεν μπορεί να την μάθει ένα παιδί με θετική επίδραση μόνο, τότε γιατί χρειάστηκαν 34.000 χρόνια να φτάσουμε στον αριθμό 9; Οι αυστραλιανοί αβορίγινες είχαν φτάσει μέχρι τον αριθμό 3 κι αυτό 50.000 χρόνια πριν εμφανιστούν οι λευκοί. Οι Πιραχά  δεν μπορούν (ή δεν θέλουν) να καταλάβουν την έννοια του 1.

Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του ψυχο-γλωσσολόγου Peter Gordon, οι μετρητικές τους ικανότητες «ήταν παρόμοιες με αυτές των προ-γλωσσικών βρεφών».

Αυτή η διαφοροποίηση στην αντίληψη της σημασίας των αριθμών δεν μπορούσε να είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης, αφού ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν έχει εξελιχθεί από την εμφάνιση του Homo Sapiens. Και οι Αβορίγινες και οι Πιραχά  έχουν την ίδια εξυπνάδα με τους Ευρωπαίους, πράγμα που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ούτε οι σύγχρονοι Αβορίγινες ούτε τα παιδιά των Πιραχά  είχαν πρόβλημα στην εκμάθηση των αριθμών.

«Ο αριθμός είναι η πιο βαρυσήμαντη ιδέα στην ιστορία της ανθρώπινης φύσης. Η αρίθμηση ή η μέτρηση (και η καταμέτρηση, η διαδικασία της απόδοσης αριθμών σε ποσότητες) σταδιακά ενοποίησε το πλήθος με τον ποσοτικό προσδιορισμό, και έτσι παρήγαγε τον ομογενή και αφηρημένο χαρακτήρα του αριθμού, που έκανε δυνατή τη μαθηματική. Από την έναρξη σε στοιχειώδεις μορφές αρίθμησης (ξεκινώντας με δυαδική διαίρεση και συνεχίζοντας στη χρήση των δακτύλων χεριών και ποδιών σαν βάση) στην Ελληνική εξιδανίκευση του αριθμού, ένας αυξανόμενα αφηρημένος τύπος σκέψης αναπτύχθηκε, παράλληλα με την ωρίμαση της αντίληψης του χρόνου»8.

Όπως οι Πιραχά  δεν έχουν αντίληψη των αριθμών, δεν έχουν και αντίληψη του χρόνου. Η προσωπική μου εμπειρία όταν δεν έχω ρολόι είναι ότι δεν έχω και αίσθηση του χρόνου. Κατά τη διάρκεια κάποιων διακοπών στην Ελλάδα πριν από μερικά χρόνια, κατάφερα να αποφύγω τη χρήση ρολογιών για τρεις μέρες. Αυτές τις τρεις μέρες είχα την εντύπωση ότι ήρθα πιο κοντά στον εαυτό μου και στο περιβάλλον μου με τρόπο που δυσκολεύομαι να περιγράψω. Νομίζω ότι όλοι έχουμε νιώσει την έλλειψη αίσθησης του χρόνου. Φανταστείτε να ήταν όλη σας η ζωή έτσι. Θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτό που οι Βουδιστές περιγράφουν σαν Νιρβάνα. Φανταστείτε τώρα ότι έτσι ήταν η φυσική κατάσταση για τους ανθρώπους.

Οι Πιραχά  δεν έχουν μυθολογία Δημιουργίας, σύμφωνα μ’ αυτούς όλα ήταν έτσι πάντοτε. Αυτό γιατί έτσι αντιλαμβάνονται τον κόσμο. Γι’ αυτούς το μόνο πράγμα που είναι αληθινό είναι αυτό που μπορούν να βιώσουν, και ποτέ δε λένε φανταστικές ιστορίες. Ένα κανό, για παράδειγμα, που κυλάει στο ποτάμι βλέπεται σχεδόν σαν να ταξιδεύει σε άλλη διάσταση. Αλλά πιστεύουν σε πνεύματα που συναντάνε στα δάση. Είναι επίσης τα πνεύματα που αποφασίζουν πότε είναι ο καιρός ν’ αλλάξουν το όνομα κάποιου ατόμου κυριεύοντάς το. Οι Πιραχά  πιστεύουν σε ένα «βασίλειο πνευμάτων» που ισχυρίζονται ότι το έχουν δει.

Το γεγονός ότι δεν έχουν κάποια μορφή τέχνης (ούτε καν λέξεις που να περιγράφουν χρώματα) μου θυμίζει κάτι που έγραψε ο James Shreeve, στο βιβλίο του Το Αίνιγμα των Νεάτερνταλ:

«… η απουσία καλλιτεχνικής έκφρασης δεν εμποδίζει την κατανόηση του τί είναι έντεχνο σ’ αυτό τον κόσμο… ίσως δεν χρειάζονταν να αποστάξουν τη ζωή σε αναπαραστάσεις, γιατί η ουσία της είχε ήδη αποκαλυφθεί στις αισθήσεις τους».

Με άλλα λόγια, είναι ένας λαός με πολύ περιορισμένη (ή καθόλου) συμβολική κουλτούρα και μπορεί να είναι ένας φωτεινός πυρσός και μια φωνή λογικής σε έναν αποξενωμένο, παράλογο κόσμο που φεύγει, όλο και πιο γρήγορα κάθε μέρα εκτός ελέγχου. Αυτό που μας δείχνουν, και μας χρειάζεται απεγνωσμένα σ’ αυτούς τους σκοτεινούς καιρούς, είναι μια γλώσσα χωρίς συμβολική σκέψη.

Thomas Toivonen (από το Green Anarchy τ. 24)

Μετάφραση – Απόδοση: ΞΑΝΑ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

  1. Στη Βραζιλία σήμερα ζούν περίπου 218 διαφορετικές φυλές, με πληθυσμό από μερικές δεκάδες μέχρι και πάνω από 30.000.
  2. Κάποτε ο γλωσσολόγος Peter Gordon προσπάθησε να τους μάθει να μετράνε μέχρι το 10 αλλά δεν τα κατάφερε.
  3. Mario Vaneechourte & John R. Skoyles, H μιμητική προέλευση της γλώσσας: οι σύγχρονοι άνθρωποι σαν μουσικά πρωτεύοντα θηλαστικά (=ο άνθρωπος, ο πίθηκος και ο λέμουρος).
  4. Γλωσσολόγος που μελέτησε τη γλώσσα των Πιραχά και έγραψε σχετικά με την ιδιότυπη «γραμματική» τους.
  5. Elizabeth Davies, Ξεκλειδώνοντας τους μυστικούς ήχους της γλώσσας: Η ζωή δίχως χρόνο και αριθμούς.
  6. Σχολή του Βουδισμού.
  7. Geoffrey Sampson, Ποιος ήταν ο πρόγονος των αγγλικών;
  8. John Zerzan, Αριθμός: Η Προέλευση και η Εξέλιξή του.
Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 66, Νοέμβριος 2007
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.