Το «αναρχικό» σκυλάκι των Μπολσεβίκων

Η Ζωή, τα Έργα και οι Εξομολογήσεις του Βίκτωρ Σερζ

Οι λενινιστές αρέσκονται στο να παραπέμπουν σε γραπτά του Βίκτωρ Σερζ (ψευδώνυμο του Βίκτωρ Λβόβιτς Κιμπάλτσιτς), για να πάρουν μια ελευθεριακή σφραγίδα για τις δράσεις των Μπολσεβίκων κατά τη διάρκεια της Οκτωβριανής επανάστασης και των επακόλουθων γεγονότων. Στο εισαγωγικό του άρθρο «Για την υπεράσπιση του Οκτώβρη»1, ο John Rees χρησιμοποιεί πάνω από 8 παραπομπές από τα γραπτά του Σερζ, σε μία έκταση 70 σελίδων. Ο κακομοίρης ο Λένιν κατάφερε μόνο 4 παραπομπές να παραθέσει, ενώ η αμφιλεγόμενη μετάφραση του Τόνυ Κλιφ, για όλα αυτά τα γεγονότα, κατάφερε να παραθέσει περισσότερες παραπομπές απ’ ότι θα μπορούσε κανείς να μετρήσει. Μέχρις ενός σημείου, οι Λενινιστές τού σήμερα προσπαθούν να μας πουν ότι ο Σερζ ήταν ένας πρακτικός άνθρωπος, και ήξερε ότι ο μόνος δρόμος για να πετύχει η επανάσταση ήταν να στρατευθεί πίσω από τους Μπολσεβίκους. Έτσι, έχοντας αυτό υπ’ όψιν, ας ρίξουμε μια ματιά στην αυτοβιογραφία του Σερζ «Απομνημονεύματα ενός επαναστάτη».

serzΟ Σερζ γεννήθηκε το 1890 και γρήγορα αυτο-μορφώθηκε και έγινε σοσιαλιστής προσχωρώντας στην ομάδα Jeuns-Grades, την βελγική ομοσπονδία των Σοσιαλιστικών ομάδων νεολαίας. Ο Σερζ τελικά κατέληξε στο Παρίσι, όπου πραγματοποιείτο μια τεράστια διαδήλωση (πάνω από 500.000 άτομα) όταν μαθεύτηκε η εκτέλεση του Φρανσίσκο Φερέρ2. «Ήταν μια εποχή αλαζονικής ειρήνης. Η ατμόσφαιρα ήταν παράξενα ηλεκτρισμένη, η ηρεμία πριν από τη θύελλα του 1914»3. Ο Σερζ ήταν εκείνο τον καιρό ανακατεμένος με την έκδοση ενός περιοδικού στο Παρίσι. Μετά τις συγκρούσεις την εποχή των διαδηλώσεων έγινε επιδρομή στο σπίτι του, όπου η αστυνομία βρήκε όπλα. Δύο από τους συντρόφους του καταδικάστηκαν σε θάνατο στη γκιλοτίνα και αυτός σε 5 χρόνια φυλάκισης. Άσχημοι καιροί να ζεις εκεί αν το κράτος σε θεωρούσε επαναστάτη. Αλλά θα γίνονταν ακόμα χειρότεροι. Ενώ ήταν στη φυλακή, ξέσπασε ο Μεγάλος Πόλεμος σε όλη του τη ματαιότητα, πάνω απ’ όλη την Ευρώπη, στέλνοντας νέους ανθρώπους στο θάνατο. Τα περισσότερα αριστερά κόμματα συμπορεύτηκαν με την γενική τάση που προέτρεπε προς έναν αδελφοκτόνο πατριωτισμό, προκαλώντας μαζική σύγχυση. Ο νεαρός φυλακισμένος Σερζ βρήκε την όλη κατάσταση ακαταλαβίστικη.

Αυγή και Παρακμή
Μετά την απελευθέρωσή του, κατέληξε στο Πέτρογκραντ, στις αρχές του 1919. Δεν ήταν ο μόνος νεαρός επαναστάτης που ένιωθε την έλξη από τη Μητέρα Ρωσία κατά τη διάρκεια του περίφημου ραντεβού με το πεπρωμένο της. Ένα από τα πρώτα άτομα που γνώρισε εκεί ήταν ο Μαξίμ Γκόρκυ. Ο Γκόρκυ, ήταν διάσημος και στη χώρα του αλλά και στο εξωτερικό σαν συγγραφέας, αλλά και ως μία σεβαστή πολιτική φιγούρα στη Ρωσία. Ήταν, για πολύ καιρό, πρωτοπόρος στον αγώνα για αλλαγή και η γνώμη του είχε βαρύτητα σε πολλούς.

Ο Γκόρκυ ήταν μάρτυρας στις πρώτες μέρες της επανάστασης και ανέφερε ότι οι Μπολσεβίκοι ήταν «διψασμένοι για εξουσία»4. Αλλά, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, ο Σερζ διαμόρφωσε τη δική του γνώμη για το όλο ζήτημα. «Δεν ήμουν ούτε ενάντια στους Μπολσεβίκους, ούτε ουδέτερος. Ήμουν μαζί τους, μολονότι ανεξάρτητος, χωρίς να αποκηρύσσω τη σκέψη ή την κριτική αίσθηση. Σίγουρα σε πολλά βασικά σημεία ήταν λάθος: στη μη-ανεκτικότητά τους, στην πίστη τους στη διαστρωμάτωση, στην τάση τους για συγκεντρωτισμό και διοικητικές τεχνικές». Παρά τις παρατηρήσεις αυτές ενώθηκε κι αυτός και δούλεψε μαζί με τους Μπολσεβίκους. Εκλήθη σαν αντιπρόσωπος του Πέτρογκραντ στο ιδρυτικό συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Τρίτη Διεθνής), με πρωτοβουλία του Λένιν, στη Μόσχα.

Όλη αυτή η δουλειά για το Κόμμα έφερε μαζί της και ειδικούς περιορισμούς. Ήταν τόσο απλωμένη η θερίζουσα πείνα στη Ρωσία εκείνο τον καιρό, που ακόμα και μ’ αυτούς τους περιορισμούς, ο Σερζ έγραψε «θα πέθαινα από πείνα χωρίς τις βρώμικες διευθετήσεις της μαύρης αγοράς, όπου ανταλλάσαμε τις πενιχρές περιουσίες που είχαμε φέρει από τη Γαλλία». Η Κεντρική Επιτροπή, πάντως, δεν υπέφερε καθόλου από τις κακουχίες. Μένοντας στο ξενοδοχείο Αστόρια, δειπνούσαν με σούπα και «γευστικό κρέας αλόγου» μέσα στη ζέστη, παραβλέποντας τις σκοτεινές δημόσιες πλατείες. Ο Σερζ συχνά αποκαλεί αυτό το μέρος «το ξενοδοχείο των δικτατόρων»5.

Ο Χειμώνας του 1919 ήταν ψυχρός και πικρός. Ο Εμφύλιος Πόλεμος μαινόταν, οι εξόριστοι Ρώσοι αριστοκράτες εμπορεύονταν συνάλλαγμα με τον Τσάρο να απεικονίζεται ακόμα επάνω του, ενώ οι Μπολσεβίκοι το τύπωναν σαν να έβγαινε εκτός μόδας και το χρησιμοποιούσαν για να προμηθεύονται όπλα. Ναι, οι Μπολσεβίκοι τύπωναν χρήματα με τη φιγούρα του Τσάρου επάνω τους. Όπως λέει ο Σερζ, «συνηθίζαμε να τα τυπώνουμε για τους χαζούς (Ρώσους εξόριστους)»6. Ο όλεθρος της πείνας απλωνόταν σε όλη τη χώρα. Μέσα σ’ αυτή τη σύγχυση, η περίφημη μυστική αστυνομία των Μπολσεβίκων, οι ΤΣΕΚΑδες συνέχιζαν τη βάναυση δουλειά τους. Το τηλέφωνο γρήγορα έγινε εχθρός του καθενός συμπαθούντος αξιωματούχου και ο Σερζ δεν ήταν εξαίρεση. Γράφει: «κάθε ώρα άκουγα φωνές πανικόβλητων γυναικών που μιλούσαν για συλλήψεις, επικείμενες συλλήψεις και αδικία, και με ικέτευαν να παρέμβω επιτέλους, προς Θεού!». Σ’ αυτό το στάδιο, η «συνήθεια» των συλλήψεων και των εκτελέσεων ομήρων είχε γίνει «γενικευμένη και νόμιμη»7.

Και μόνο η ύπαρξη μυστικής αστυνομίας είναι ενδεικτική της φύσης της πολιτικής του Κόμματος εκείνο τον καιρό. Από το 1918 και μετά, η ηγεσία, με πρώτο τον Λένιν, είχε γίνει ακόμα πιο παρανοϊκή και έβλεπε συνωμοσίες και προδοσία παντού. Η ΤΣΕΚΑ σχηματίστηκε για να καταπολεμήσει αυτή την παράνοια, αλλά, ο Σερζ, πίστευε ότι «ήταν ένα από τα πιο χοντρά και ανεπίτρεπτα λάθη που διέπραξε η Μπολσεβίκικη ηγεσία το 1918». Ισχυρίστηκε, παρ’ όλα αυτά, ότι τα επαναστατικά δικαστήρια, επιτρέποντας τις υπερασπιστικές αποδείξεις και λειτουργώντας στο καθάριο φως της μέρας παρά στο πέπλο της νύχτας, θα ήταν πιο αποτελεσματικά με «πολύ λιγότερη κατάχρηση και ανηθικότητα». Όταν ο Σερζ ανέφερε τον Ζηνόβιεφ (τον διορισμένο από το Λένιν Πρόεδρο της Τρίτης Διεθνούς και μέλος του Πολιτικού Γραφείου), εκείνο τον καιρό σε μια συζήτηση που είχε με τον Γκόρκυ, αυτός φώναξε: «Μη μου μιλάς γι’ αυτό το κτήνος ξανά· πες του ότι οι βασανιστές του είναι προσβολή για την ανθρώπινη εικόνα»8.

Στις αρχές του 1920, φαινόταν ότι ο Εμφύλιος Πόλεμος έφτανε σε ένα τέλος, και η ιδέα της κανονικότητας που επέστρεφε στη Μητέρα Ρωσία άρχισε να γίνεται δημοφιλής. Τον Ιανουάριο του 1920, ο Dzerzhinsky (Λαϊ­κός Κομισάριος των Εσωτερικών), με την υποστήριξη του Λένιν και του Τρότσκυ, πρότεινε την κατάργηση της θανατικής ποινής – εκτός από περιοχές όπου γίνονταν ακόμα στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η ελπίδα ανέτειλε στους χιλιάδες υπόπτων που στοιβάζονταν στις φυλακές, καθώς περνούσε το διάταγμα από την Κυβέρνηση και υπογράφονταν από το Λένιν. Αλλά οι εκτελεστές της ΤΣΕΚΑ είχαν πολύ δουλειά εκείνη τη νύχτα, καθώς 200 άτομα οδηγήθηκαν έξω από το Πέτρογκραντ και εκτελέστηκαν. Πάνω από 300 στη Μόσχα. Οι συγγενείς έσκαβαν στα απομεινάρια των ομαδικών τάφων ψάχνοντας για υπολείμματα των νεκρών αγαπημένων τους. Ο Σερζ συνάντησε έναν από τους θλιβερούς «θεριστές» της ΤΣΕΚΑ, που δούλευε στο Πέτρογκραντ, ο οποίος του είπε: «Νομίζαμε ότι αν ήθελαν οι Λαϊκοί Κομισάριοι να στραφούν προς τον ανθρωπισμό, αυτό ήταν δική τους δουλειά. Η δικιά μας δουλειά ήταν να συντρίψουμε την αντεπανάσταση για πάντα, και αν ήθελαν μετά μπορούσαν να μας πυροβολήσουν!»9. Η δουλειά της ΤΣΕΚΑ, αν και είναι γενικώς επιβεβαιωμένη, δεν αναλύθηκε ποτέ. Κανείς δεν παραπέμφθηκε γι’ αυτή τη σφαγή, υπονοώντας ότι όλη αυτή η βρώμικη δουλειά έγινε με την έγκριση των Μπολσεβίκων.

Οι εσωτερικοί εχθροί;
Το 1920 οι γνώμες για τα Σοβιέτ ήταν διχασμένες και αχαλίνωτες. Οι Μενσεβίκοι ήταν εντελώς αντίθετοι, οι Αριστεροί Σοσιαλ-Επαναστάτες πρώτα τα μποϋκόταραν και μετά συνεργάστηκαν μαζί τους. Οι αναρχικοί ήταν διχασμένοι στους φιλο-σοβιέτ και αντι-σοβιέτ. Ο Σερζ αποκαλούσε όλους όσους ήταν έξω από τη γραμμή του κόμματος εκείνο τον καιρό «αντι-καθεστωτικούς της επανάστασης» που «είχαν δίκιο σε πολλά σημεία». Αλλά, οι αντι-καθεστωτικοί είχαν μια θεμελιώδη άποψη που, πρέπει να παραδεχθούμε, ήταν πάνω απ’ όλα η υπεράσπιση των δικαιωμάτων του λαού στη Ρωσία «για ελευθερία έκφρασης και αποκατάσταση της ελευθε­ρίας στα σοβιέτ». Τα Σοβιέτ του 1917 ήταν τα συμβούλια των εργατών που αποτελούνταν από τους εργάτες και τους αντιπροσώπους των φαντάρων, που ήθελαν να ξεφορτωθούν την παλιά κακή κοινωνία και να φέρουν τη νέα εποχή της ελευθερίας στην ανθρωπότητα. Αλλά, με την καταστολή κάθε αντίθεσης στη γραμμή των Μπολσεβίκων, ο Σερζ γράφει: «στην πράξη αυτά [τα Σοβιέτ] δεν εξέφραζαν τίποτα άλλο από τις τοπικές Κομματικές Επιτροπές». Το Κόμμα, εκείνο τον καιρό, είχε διαβρωθεί στην ουσία, σύμφωνα με τον Σερζ, από καριερίστες, μισθοφορικά στοιχεία που ήρθαν σαν σμήνος στην πλευρά που είχε την εξουσία. Η γραφειοκρατικοποίηση ήταν ανεξέλεγκτη. Δεν αποτελεί έκπληξη που το Κόμμα, το οποίο, θα έφερνε τη «δικτατορία του προλεταριάτου» ήταν τώρα γεμάτο μικρούς δικτάτορες που «δεν είχαν καμία πρωτοβουλία». Έτσι κι αλλιώς, η φύση της πολιτικής τους ήταν να έχουν ένα μικρό αριθμό ανθρώπων που θα παίρνουν αποφάσεις για τους πολλούς.

Η έρευνα για τους εσωτερικούς εχθρούς αναπτυσσόταν, κυρίως οδηγούμενη από τα πάνω (γραμματείες) προς τα κάτω, δια μέσου του Κόμματος και εφαρμοζόμενη από την ΤΣΕΚΑ. Για τους πολλούς αναρχικούς που ήταν στη φυλακή εκείνο τον καιρό, ο Λένιν έλεγε ότι «δεν ήταν αληθινοί αναρχικοί ούτε ιδεαλιστές, ήταν απλά ληστές» και τέλος πάντων «το Κράτος είναι μια μηχανή για την οποία είμαστε υπόλογοι και δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να εμποδιστεί η λειτουργία του»10. Σ’ αυτό το στάδιο, οι Μπολσεβίκοι είχαν αποφασίσει ότι η επανάσταση ήταν δική τους μόνο και όποιος είχε εναλλακτική γνώμη, βαφτιζόταν αντίπαλος του κόμματος και άρα αντίπαλος της επανάστασης. Κάθε αντίθεση στη θέληση του κόμματος ειδωνόταν σαν απειλή, καθώς οι Μπολσεβίκοι πάλευαν για να γαντζωθούν στο μονοπώλιο της εξουσίας. Κρέμονταν απ’ αυτήν με τα ακροδάχτυλά τους και κάθε απειλή αντιμετωπιζόταν αυστηρά. Όπως έγραψε ένα μέλος του κόμματος σε ένα επίσημο συνδικαλιστικό περιοδικό εκείνο τον καιρό, το «Professional’ny Vestnik», «η καταστροφή εφημερίδων, η εξολόθρευση της ελευθερίας της αγκιτάτσιας για τα σοσιαλιστικά και δημοκρατικά κόμματα είναι απαράδεκτη. Η … βία ενάντια στους απεργούς, κτλ. ξύνει ανοιχτές πληγές. Υπάρχει τόση πολλή παρόμοια εμπειρία στις μοχθούσες ρωσικές μάζες και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια αναλογία φονική για την εξουσία των Σοβιέτ»11. Οι Μπολσεβίκοι κρατούσαν την Κρατική εξουσία ανεξάρτητα από κόστος, ιδανικά ή ζωές.

Οι αναρχικοί συλλαμβάνονταν μαζικά από την Τσεκά το Νοέμβριο του 1920, καθώς προετοιμάζονταν για το συνέδριό τους. Ο Σερζ μιλάει, εκείνο τον καιρό, τρομοκρατημένος, καθώς βίωνε την έντονη βία εν όψει των εκλογών, ώστε μέσω της νόθευσης να κερδίσει η «πλειοψηφική» άποψη των Λένιν και Ζηνόβιεφ.

Ο Λένιν έλεγε ότι τα συνδικάτα έπρεπε να οργανωθούν αυτόνομα από το κράτος (μια βελτίωση της άποψης του Τρότσκυ που έλεγε ότι έπρεπε να συγχωνευθούν) αλλά πρέπει να υπόκεινται στο Κόμμα. «Όλη η εξουσία στο κόμμα», θα ήταν ένα πολύ πιο ακριβές σύνθημα εκείνο τον καιρό. Περιστατικά συνέβαιναν συνέχεια στα εργοστάσια. Το Κόμμα γινόταν όλο και λιγότερο δημοφιλές, και οι απεργίες κλιμακώνονταν. Αυτά συνέβαιναν το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο του 1920. Η ατμόσφαιρα προμήνυε μια αντιπαράθεση ανάμεσα στο Κόμμα και αυτούς που ήταν υπέρ της επανάστασης, αλλά όχι υπέρ της Μπολσεβίκικης έκδοσής της, την οποία υπηρετούσαν. Αυτή η αντιπαράθεση θα ξεσπούσε ανοιχτά στην Κρονστάνδη και ο Σερζ θα ήταν ένας από τους μάρτυρές της.

Ποιανού είναι αυτή η Επανάσταση;
Ο Κροπότκιν, ο γνωστότερος τότε αναρχικός στη Ρωσία και παγκόσμια, πέθανε. Οι αναρχικοί, ανάμεσά τους και κάποιοι που είχαν αποφυλακιστεί προσωρινά από τις Μπολσεβίκικες φυλακές για να παρακολουθήσουν την κηδεία του, μετέτρεψαν την τελετή σε μια μαζική επίδειξη δύναμης και μια «αποκήρυξη κάθε τυραννίας»12. Πίσω από το φέρετρο βάδιζαν δεκάδες χιλιάδες, πιασμένοι χέρι με χέρι, πενθώντας και κουβαλώντας τις μαύρες σημαίες της αναρχίας. Η παρουσία της ΤΣΕΚΑ στην κηδεία προσέθετε στην ατμόσφαιρα της έντασης. Πολλοί αναρχικοί συνελήφθησαν αμέσως μετά την ταφή του Κροπότκιν και κλείστηκαν σε φυλακές από τις οποίες δεν βγήκαν ποτέ. Τον Κροπότκιν ακολούθησαν στο θάνατος πολλοί αναρχικοί δολοφονημένοι από τις Μπολσεβίκικες αρχές. Μαζί με την ταφή του Κροπότκιν θάφτηκαν και οι ελπίδες για σοσιαλισμό και ελευθερία.

Μετά από 18 μέρες, ο Σερζ ξύπνησε στο ξενοδοχείο Αστόρια με την είδηση ότι η «Κρονστάνδη είναι στα χέρια των Λευκών». Την επόμενη μέρα, άλλοι σύντροφοι, του είπαν ότι «οι ναύτες έχουν στασιάσει» και ότι αυτό που είχε ακούσει νωρίτερα δεν ήταν παρά ένα απαίσιο ψέμα. Ο Σερζ γράφει: «παραλύσαμε από την επίσημη ψευδολογία. Δεν είχε ξαναγίνει να μας πει το Κόμμα τέτοιο ψέμα». Ήταν όντως μια ναυτική εξέγερση, υπό το τοπικό Σοβιέτ.

Οι γραμμές της μάχης είχαν τραβηχτεί, ήταν μια μάχη για εξουσία. Ποιος ήταν αλήθεια υπεύθυνος για τα Σο­βιέτ, ο λαός ο ίδιος ή ένα Κόμμα ήδη αχαλίνωτο με γραφειοκράτες και καριερίστες; Ο Λένιν είχε γράψει το 1918, ότι «η αδιάψευστη εμπειρία της ιστορίας έχει δείξει ότι… η δικτατορία μεμονωμένων ατόμων ήταν πολύ συχνά το όχημα, το κανάλι της δικτατορίας των επαναστατημένων τάξεων»13. Αυτό που σήμαινε στην πραγματικότητα ήταν ότι το προσωπείο των Σοβιέτ έπρεπε να αλλάξει και άλλαξε από ελεύθερα εκλεγμένους αντιπρόσωπους σε υποτακτικούς κομματικούς καλαμαράδες που υπέγραφαν τις αποφάσεις που έβαζε η ιεραρχία από πάνω. Η μάχη στην Κρονστάνδη δινόταν για να ξαναφέρει την επανάσταση πίσω στο λαό ή να την αποχαιρετήσει.

Η θανάτωση της ελπίδας στην Κρονστάνδη
Ο Σερζ έγραψε για τα αιτήματα των στασιαστών: «Φυλλάδια διανέμονταν στις εργατικές περιοχές… ήταν ένα πρόγραμμα για την ανανέωση της Επανάστασης… επανεκλογή στα Σοβιέτ με μυστικές κάλπες, ελευθερία λόγου και εντύπων για όλα τα επαναστατικά κόμματα και ομάδες, ελευθερία για τα συνδικάτα, απελευθέρωση των επαναστατών πολιτικών κρατουμένων, κατάργηση της επίσημης προπαγάνδας, κατάργηση των δημεύσεων στην επαρχία, ελευθερία για την τάξη των τεχνιτών, άμεση καταστολή των αποσπασμάτων που εμπόδιζαν τους ανθρώπους να πάρουν το φαγητό τους όπως επιθυμούσαν»14. Τα πληρώματα της Πρώτης και Δεύτερης Ναυτικής Μοίρας, μαζί με τη φρουρά και το Σοβιέτ στην Κρονστάνδη, πολεμούσαν για το θρίαμβο των παραπάνω αιτημάτων.

Μια αντιπροσωπεία από την Κρονστάνδη, που αποσπάσθηκε στο Πέτρογκραντ για να εξηγήσει τον ξεσηκωμό, κατέληξε στα χέρια της ΤΣΕΚΑ. Οι πιο πολλοί που μεσολάβησαν εκ μέρους των ναυτών κατέληξαν στη φυλακή. Ο Σερζ δικαιολογεί το όλο συμβάν και τη σύμπλευσή του με το Κόμμα ως εξής: «Η Κρονστάνδη είχε το δίκιο με το μέρος της. Η Κρονστάνδη ήταν η αρχή μια φρέσκιας απελευθερωτικής επανάστασης για τη λαϊκή δημοκρατία… Πάντως, η χώρα ήταν απολύτως εξουθενωμένη, και η παραγωγή πρακτικά στάσιμη, δεν υπήρχαν αποθέματα κανενός είδους, ούτε αποθέματα αντοχής στις καρδιές των μαζών… Η Σοβιετική δημοκρατία είχε έλλειψη ηγεσίας, θεσμών και έμπνευσης. Στην πλάτη της υπήρχαν μόνο μάζες πεινασμένων και απελπισμένων ανθρώπων». Αυτή ήταν η εξήγησή του. Έβλεπε μάταια την ελπίδα να πάρουν οι άνθρωποι την εκτροχιασμένη επανάσταση και να την βάλουν πάλι στο δρόμο της. Ο Σερζ το θέτει πιο σταράτα, στην προπαγάνδα του εκείνο τον καιρό, όταν έγραψε: «Παρά τα λάθη του και τις καταχρήσεις του, το Μπολσεβίκικο Κόμμα είναι την παρούσα στιγμή η ανώτερη οργανωμένη, νοήμων και σταθερή δύναμη που αξίζει την εμπιστοσύνη μας. Η Επανάσταση δεν έχει άλλα στηρίγματα, και δεν είναι πλέον ικανή για καμία ενδελεχή αναγέννηση». Με αυτά τα λόγια ο Σερζ αγκάλιασε την ιδέα του «αντίο στην ελευθερία», και σήκωσε τους ώμους του λέγοντας ότι δεν υπήρχε τίποτα καλύτερο.

Οι αναρχικοί και οι Μενσεβίκοι Σοσιαλδημοκράτες τέθηκαν στην παρανομία, όπως και οποιοσδήποτε άλλος που δεν έδινε γη και ύδωρ στη δικτατορία του Λένιν. Φορτισμένος με όλα τα είδη «επαχθών σχέσεων», ο Σερζ γράφει «η ΤΣΕΚΑ είναι τρελή!». Στη Μόσχα, την ίδια στιγμή, ο Λένιν διακήρυττε τη «Νέα Οικονομική Πολιτική». Ο Λένιν, με τα ίδια του τα λόγια, το περιέγραφε: «Ο Σοσιαλισμός είναι μόνο το επόμενο βήμα μπροστά από το Κρατικό καπιταλιστικό μονοπώλιο. Ή με άλλα λόγια, ο σοσιαλισμός είναι απλά κρατικό καπιταλιστικό μονοπώλιο που υπηρετεί τα συμφέροντα ολόκληρου του λαού και έχει πάψει σ’ αυτό το βαθμό να είναι καπιταλιστικό μονοπώλιο»15. Στο ίδιο συνέδριο, μια κομματική φράξια γνωστή ως Εργατική Αντιπολίτευση, τέθηκε στην παρανομία και αποκηρύχθηκε σαν «αναρχο-συνδικαλιστική» επειδή επιθυμούσε η διαχείριση της παραγωγής να γίνεται από τα συνδικάτα. Αυτή η ιστορία των γεγονότων δείχνει ότι οι Μπολσεβίκοι δε μπορούσαν να δεχτούν καμία απειλή στο δικό τους μονοπώλιο της εξουσίας. Η απειλή εκείνη τη στιγμή ήταν ο κρύος άνεμος της αλλαγής, που έπλεε από το λιμάνι της Κρονστάνδης.

Μη θρηνείτε-Οργανωθείτε!
Ο Σερζ έχει υποστηριχτεί για πολύ καιρό από διάφορους Τροτσκιστές και Λενινιστές σαν ο πρώην Ελευθεριακός που είδε το Μπολσεβίκικο παράδειγμα και το ακολούθησε. Ήταν ένας πρακτικός άνθρωπος, θα πούνε, ένα παράδειγμα αναρχικού που είδε το νόημα εκείνη τη στιγμή της εξέγερσης. Διαβάστε το βιβλίο του και ακούστε την ιστορία του. Ήταν ένας άνθρωπος που είχε θάρρος και δύναμη και αγωνίστηκε γι’ αυτό που πίστευε. Αλλά σ’ ένα σημείο ένα φως έσβησε μέσα του, και συνέχισε απλά να σπρώχνει το πρόγραμμα που έβαζε μπροστά το κόμμα. Αυτό το φως που έσβησε ήταν η πεποίθησή του ότι μπορείς να κερδίσεις την ελευθερία· πίστευε ότι αυτό που έπρεπε να κάνει η εργατική τάξη ήταν να εμπιστευτεί και να υπακούει το «επαναστατικό κόμμα». Δυστυχώς, όταν το έκαναν αυτό αφέθηκαν σε μια θέση ελπίδας ότι το κόμμα θα έφερνε αυτή την ελευθερία. Ήταν πολύ αργά όταν κατάλαβαν ότι η χειραφέτηση της εργατικής τάξης είναι δουλειά της ίδιας της εργατικής τάξης, το κόμμα δεν πρόκειται να τη φέρει.

Αυτή η μάχη χάθηκε στην Κρονστάνδη, και γι’ αυτό αναρχικοί σε ολόκληρο τον κόσμο γιόρτασαν όταν είδαν εκείνα τα χαρούμενα πρόσωπα στην άλλη μεριά του τείχους στο Βερολίνο όταν γκρεμίστηκε. Τότε το Κόμμα είχε κερδίσει τη μάχη και σχημάτισε στην αυγή του ένα βαριά εξουσιαστικό κράτος – όπου η θέληση του λαού συνετρίβη κάτω απ’ τους τροχούς τού συμφέροντος των Μπολσεβίκων. Έτσι δεν θρηνήσαμε το χαμό της Μπολσεβίκικης δικτατορίας, η ευκαιρία του σοσιαλισμού στη Ρωσία χάθηκε όταν το αίμα των ναυτών χύθηκε από τον Κόκκινο Στρατό στους πάγους της Κρονστάνδης. Ο Σερζ έγραψε τα Απομνημονεύματα ενός Επαναστάτη – και σ’ αυτά καταδεικνύει πώς τα μέσα καθορίζουν το σκοπό. Οι Λενινιστές απέτυχαν να κάνουν μια επανάσταση βασισμένη στην ελευθερία και την ισότητα, επειδή, δεν μπορεί να χτιστεί με καταπίεση. Ο Μπακούνιν έγραψε με μια καθαρότητα που ο Σερζ γνώρισε μέσω της πείρας: «Μόνο η εφαρμογή της κοινωνικής επανάστασης, μεγάλων νέων ιστορικών εμπειριών, της λογικής των γεγονότων μπορεί να τα φέρει, αργά ή γρήγορα, σε μια κοινή λύση: και είναι ισχυρή η πεποίθησή μας στην εγκυρότητα των αρχών μας.. οι εργάτες…, όχι οι ηγέτες τους, θα ενωθούν τότε μαζί μας για να γκρεμίσουμε τις φυλακές που λέγονται Κράτη και να καταδικάσουμε την πολιτική, που δεν είναι τίποτα άλλο από την τέχνη του να εξουσιάζεις και να γδέρνεις τις μάζες»16. Είναι επιτακτικό μια κοινωνική επανάσταση να χτιστεί πάνω στην ελευθερία, όπως θα σας πει κάθε αναρχικός. Έτσι, αυτή η επανάσταση δε θα αποτύχει, και αυτή είναι μια αλήθεια την οποία είμαστε εδώ να χτίσουμε.
Πηγή: Περιοδικό Red & Black Revolution, τ.4, 2000.

Μετάφραση-Απόδοση:
Αναρχικός Πυρήνας ΞΑΝΑ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

1. Στον «Διεθνή Σοσιαλισμό Νο52», περιοδικό από το Εργατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα στη Βρετανία.
2. Αναρχο-συνδικαλιστής και εκπαιδευτικός ρεφορμιστής. Στη Βαρκελώνη μετέφρασε γαλλικό συνδικαλιστικό υλικό και ίδρυσε το περιοδικό Solidaridad Obrera. Διασύρθηκε και μισήθηκε από την Καθολική Εκκλησία και τη Δεξιά επειδή ίδρυσε ελευθεριακά σχολεία για τη μόρφωση παιδιών των εργατικών. Ο σεβασμός που έτρεφαν οι εργάτες γι’ αυτόν ήταν τέτοιος που ο θάνατός του στην Ισπανία έβγαλε στο δρόμο μισό εκατομμύριο κόσμο να διαδηλώνει στους δρόμους του Παρισιού.
3. Victor Serge, Απομνημονεύματα ενός Επαναστάτη.
4. Απομνημονεύματα ενός Επαναστάτη, σ. 73, αναφορά που αποδίδεται στον Μαξίμ Γκόρκυ.
5. ό.π., σ. 79.
6. ό.π., σ. 86.
7. ό.π., σ. 80.
8. ό.π., σ. 82.
9. ό.π., σ. 99. Αναφορά που αποδίδεται σε έναν άντρα με το όνομα Leonidov –το αληθινό του όνομα δε γράφτηκε ποτέ από το Σερζ– και ο οποίος πήρε μέρος στην εκτέλεση εκατοντάδων ανθρώπων έξω από το Πέτρογκραντ.
10. Αναρχικοί πίσω από τα κάγκελα (Καλοκαίρι 1921). Απάντηση του Λένιν όταν ερωτήθηκε για φυλακισμένους αναρχικούς, όπως ο Βολίν.
11. Οι Μπολσεβίκοι και ο Εργατικός Έλεγχος, σ. 28, αναφορά από το μέλος του Κόμματος Lovosky.
12. Απομνημονεύματα ενός Επαναστάτη, σ. 121.
13. Άρθρο του Λένιν «Οι Άμεσες Εργασίες της Σοβιετικής Κυβέρνησης», δημοσιευμένο στην Isvestiya.
14. Απομνημονεύματα ενός Επαναστάτη, σ. 126.
15. Λένιν, Συλλογικά Έργα, Τόμος 25, σ. 358.
16. Ούτε Θεοί, Ούτε Αφέντες: Τόμος 2, εκδ. Daniel Guerin, σ. 161. – Γράμμα του Μπακούνιν στη La Liberte, 5/10/1872.

Δημοσιεύθηκε στην αναρχική εφημερίδα ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 156, Ιανουάριος 2016
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.