Επεμβαίνοντας στον εγκέφαλο

brain_structuresΉδη από την αρχαιότητα, η επεξεργασία των γεγονότων που βίωνε ο άνθρωπος διαμέσου του εγκεφάλου πυροδοτούσε διάφορες θεωρίες. Οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν την ικανότητα των ανθρώπων να θυμούνται στην τιτανίδα θεότητα Μνημοσύνη. Η πλατωνική θεωρία της ανάμνησης, διατυπώνεται στον «Φίληβο». Για τον Πλάτωνα, η αληθινή γνώση δεν είναι ποτέ απλώς «μνήμη» (μια απλή λειτουργία καταγραφής δηλαδή), αλλά πάντοτε «ανάμνησις» (ψυχική ανάκληση των αιώνιων ιδεών, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους). Στον «Θεαίτητο» κατασκευάζει έναν υποθετικό ψυχολογικό μηχανισμό δημιουργίας μνημονικών «εγγραμμάτων» ώστε να αναδείξει την ατελή φύση των μνημονικών αποτυπωμάτων σε σχέση με την ψυχική διεργασία της ανάμνησης. Ο Πλάτωνας πράγματι ήταν πολύ διορατικός όταν έκανε την διάκριση μνήμης και ανάμνησης, μιας που οι υπολογιστές σήμερα αποδεικνύουν ακριβώς αυτό, ότι μπορούν να έχουν μνήμη (αποθήκευση δεδομένων), αλλά όχι ανάμνηση φυσικά! Ατυχώς, η νευροβιολογική προσέγγιση που είναι η κυρίαρχη σήμερα επαναδιατυπώνει αυτή την διάκριση.

Στις αρχές του Μάρτη 2015 διαβάσαμε στην Guardian πως γάλλοι ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CRNS) στο Παρίσι δημιούργησαν τεχνητά θετικά συναισθήματα στην μνήμη ποντικιών-πειραματόζωων, όσο αυτά κοιμούνταν, δίνοντας νέες ελπίδες για την θεραπεία των ασθενών με κατάθλιψη ή των πασχόντων από χρόνιες φοβίες και τραυματικές εμπειρίες. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό νευροεπιστήμης «Nature Neuroscience».

Ο επικεφαλής του πειράματος Καρίμ Μπενσενάν, επισημαίνει πως είναι η πρώτη φορά που επιτυγχάνεται χειραγώγηση της μνήμης στη διάρκεια του ύπνου. Στην έρευνα αυτή, «ψεύτικα» θετικά συναισθήματα σχετικά με ένα συγκεκριμένο μέρος εγγράφηκαν με τεχνητό τρόπο στην μνήμη του ποντικού, ο οποίος στη συνέχεια, αφού ξύπνησε, άρχισε να ψάχνει αυτό το μέρος περιμένοντας κάποια ανταμοιβή.

Στο πείραμα, οι επιστήμονες συνέδεσανύ δύο ηλεκτρόδια, το ένα στην περιοχή της μνήμης (ιππόκαμπος) και το άλλο στο κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Προχώρησαν σε μια τεχνητή συσχέτιση ανάμεσα στα εγκεφαλικά κύτταρα (νευρώνες) καταγραφής του χώρου και σε ευχάριστα συναισθήματα. Η νέα (συνειδητή) μνήμη ωθούσε το ποντίκι την επόμενη μέρα να επισκεφθεί ένα μέρος όπου υποτίθεται ότι είχε απολαύσει κάτι, ένα τυράκι ας πούμε, στο παρελθόν.

Το πείραμα απέδειξε πως στον εγκέφαλο αποθηκεύονται σε διαφορετικά κέντρα του το γνωσιακό περιεχόμενο και το συναισθηματικό περιεχόμενο. Έτσι δίνεται η δυνατότητα ανεξάρτητης παρέμβασης σε αυτά.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η ανακάλυψη αυτή είναι δυνατό να αποτελέσει την βάση για μια μη επεμβατική μέθοδο χειραγώγησης της μνήμης εκτός από τα ποντίκια και στους ανθρώπους με τη χρήση MRI (λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας). Πρακτικά βέβαια, για να υπάρξουν όντως κλινικές εφαρμογές σε ασθενείς ή για να εγγραφούν στον εγκέφαλο και άλλα στοιχεία, όπως μια ορισμένη δεξιότητα, θα χρειαστούν αρκετά χρόνια.

Η ανακάλυψη θυμίζει το έργο Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Η αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού, 2004), όπου ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Jim Carey αποπειράται να διαγράψει κάθε ανάμνηση της αποτυχημένης σχέσης του με μια κοπέλα (Kate Winslet) χρησιμοποιώντας μια φανταστική τεχνολογία που επεμβαίνει στην σκέψη. (Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από το ποίημα του Αλεξάντερ Πόουπ «Eloisa to Abelard» το οποίο αναφέρεται σε μία τραγική ιστορία αγάπης, όπου η ηρωίδα βρίσκει παρηγοριά μόνο όταν καταφέρνει να ξεχάσει τον αγαπημένο της). Όμως, καθώς ο ήρωας βλέπει τις αναμνήσεις του να διαγράφονται, συνειδητοποιεί ότι ακόμη αγαπάει την Kate και ότι μπορεί να είναι αργά για να διορθώσει το λάθος του.

«Είναι αρκετά ανησυχητικό το γεγονός ότι μπορείς να προβείς σε κάτι τέτοιο στη διάρκεια του ύπνου, διότι σημαίνει πως θα μπορούσες να κάνεις έναν άνθρωπο να επιθυμεί κάτι, ακόμη κι αν δεν το επιθυμεί πραγματικά», τονίζει ο Νιλ Μπέρτζες του University College του Λονδίνου. «Υπάρχουν οι εφαρμογές στην ιατρική και οι εφαρμογές που θυμίζουν Όργουελ, όπου η κυβέρνηση διεισδύει μέσα στα κεφάλια των ανθρώπων και αρχίζει να τους ελέγχει. Είναι απίστευτα δύσκολο, έτσι δεν τρέφω βαθειά ανησυχία γι’ αυτό, όμως δεν είναι και αδύνατο να συμβεί», προειδοποιεί ο Λόρεν Φρανκ του Πανεπιστημίου Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια.

Ιστορική αναδρομή

Στην Αμερική, στις 13 Απριλίου του 1953, πίσω απ’ το φαινομενικά ειδυλλιακό αμερικανικό όνειρο, ξεκίνησαν από την CIA τα πρώτα (μυστικά) προγράμματα Έλεγχου του μυαλού με πειράματα σε ανυποψίαστους πολίτες αμερικανικής και καναδικής υπηκοότητας, αλλά και σε στρατιώτες. Ο τότε αρχηγός της CIA, Allen Dulles (Αλεν Ντάλες) ήταν που ενέκρινε το πρόγραμμα MK-ULTRA που διεξάγονταν σε πάνω από τριάντα πανεπιστήμια και ιδρύματα, και περιελάμβανε χρήση ναρκωτικών, μεθόδων για το χειρισμό μεμονωμένων νοητικών καταστάσεων και μεθόδων αλλαγής της εγκεφαλικής λειτουργίας. Μέχρι το 1963 το πρόγραμμα ΜΚ-ULTRA διενεργούσε πειράματα χορηγώντας κυρίως LSD. Στόχος ήταν να ανακαλυφθούν νέες χημικές ουσίες, που να καθαρίζουν το μυαλό του θύματος για να μπορεί να επαναπρογραμματιστεί. Η CIA νοίκιαζε σπίτια-οίκους ανοχής και οι πράκτορές της χορηγούσαν με ευκολία τα ναρκωτικά στους ανύποπτους πελάτες. Τοποθετούσε μάλιστα ψεύτικους «διπλούς» καθρέφτες, κάμερες και μικρόφωνα για να καταγράφει τις επιδράσεις των ουσιών αυτών. Τελικά το MK-ULTRA σταμάτησε το 1973 με απόφαση του τότε αρχηγού της CIA, Ρίτσαρντ Χελμς, που διέταξε την καταστροφή των σχετικών ντοκουμέντων. Η υπόθεση αποκαλύφθηκε από τον πρώην πράκτορα της CIA, Τζον Μαρκς το 1977, ο οποίος μπόρεσε να βρει κάποια αποδεικτικά στοιχεία.

Τα πειράματα ήταν ιδιαιτέρως σκληρά καθώς περιελάμβαναν χρήση ουσιών για την προώθηση της παράλογης σκέψης (τρέλα), ουσιών που μεταβάλλουν τη δομή της προσωπικότητας του ατόμου με σκοπό να νιώθει εξαρτημένο από ένα άλλο άτομο, μεθόδων που προκαλούν σοκ και σύγχυση για μεγάλα χρονικά διαστήματα και συνδυασμό μεθόδων και ουσιών που προκαλούν αναπηρία (παράλυση των κάτω άκρων, οξεία αναιμία κ.ά.).

Τα πειράματα για έλεγχο του μυαλού είναι πραγματικότητα στην Καλιφόρνια εδώ και δεκαετίες και πραγματοποιούνται στα άσυλα και στις φυλακές. Μάλιστα έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες περιπτώσεις, όπως σε παιδιά μειονοτήτων, τα οποία είχαν γίνει πειραματόζωα σε εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις ρίψης πυραύλων (Nike Missile Sites), αλλά και σε βετεράνους. Η χρηματοδότηση και η υλοποίηση των πειραμάτων αυτών είναι μέρος των προγραμμάτων του αμερικάνικου Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας, του Υπουργείου Υποθέσεων των Βετεράνων, της CIA –μέσω του προγράμματος Phoenix–, του Ινστιτούτου Ερευνών του Στάνφορντ, της Υπηρεσίας για Διεθνή Ανάπτυξη, του Υπουργείου Αμύνης, του Υπουργείου Εργασίας, του Εθνικού Ινστιτούτου Πνευματικής Υγείας, της Επικουρικής Διεύθυνσης Αστυνομίας και του Εθνικού Ιδρύματος Επιστήμης. Η πολιτεία της Καλιφόρνια είναι πρώτη σε αυτού του είδους τα πειράματα. Αντίστοιχα πειράματα έχουν πραγματοποιηθεί στην περιοχή Haight-Ashbury στο Σαν Φρανσίσκο, στην ακμή της επικράτησης των χίπηδων. Πολλές από τις ιστορίες ατόμων που υπέστησαν τέτοια πειράματα καταδεικνύουν μια περίεργη ιδέα στο μυαλό όσων αναζητούν πειραματόζωα. Όσοι έγιναν πειραματόζωα καταδικάζονταν σε φυλάκιση επ’ αόριστον και η ελευθερία τους εξαρτιόταν από τη καλή διεξαγωγή του πειράματος. Για παράδειγμα, κάποιος που είχε συλληφθεί για βόλτα με κλεμμένο όχημα, καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλακή και κρατήθηκε τελικά δεκαοχτώ χρόνια, για να γίνει πειραματόζωο. Το Υπουργείο Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας και ο αμερικάνικος στρατός έχουν ομολογήσει πως έκαναν πειράματα για έλεγχο του μυαλού. Μάλιστα, προέκυψαν πολλοί θάνατοι. Η εφημερίδα The Sentinel δημοσίευσε (Αύγουστος 1991) μια σειρά άρθρων σχετικά με τα πειράματα αυτά. Παρουσίασε ορισμένα από τα πειράματα που επιτρέπονται ακόμη και σήμερα. (Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 35, Ιανουάριος 2005).

Εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ υποτίθεται πως ξεκίνησαν τα πειράματα αυτά ως αντίδραση στα επιτεύγματα των κομμουνιστικών καθεστώτων (σε Κίνα και Ρωσία) σε τεχνικές «πλύσης εγκεφάλου». Προφανώς αυτή ήταν η επίσημη δικαιολογία που θα σερβιριζόταν με την αποκάλυψη τέτοιων πειραμάτων. Αλλά, στην πραγματικότητα, ποιος μπορεί να αμφισβητήσει ότι δυνητικά αφορά όλους τους ανθρώπους σε κάθε γωνιά της Γης;

Οι αναμνήσεις μας είναι ο μοναδικός παράδεισος από τον οποίο δεν μπορούμε να εκδιωχθούμε, έγραφε ο Jean-Paul Richter (1763-1825), αγνοώντας τι θα μπορούσε να επακολουθήσει στο μέλλον.

Τι συμβαίνει σήμερα;

Εφτά νέα προγράμματα έλεγχου του νου χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Πρόσφατα, οι νευροεπιστήμονες στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) ανακάλυψαν ότι οι συναισθηματικοί δεσμοί με τις αναμνήσεις διευκολύνονται από το κύκλωμα του εγκεφάλου και πως αυτά τα μονοπάτια μπορούν να «κοπούν» για να αφαιρεθεί κάθε ικανότητα να αισθανόμαστε με αφορμή οτιδήποτε σχετίζεται με τις μνήμες του παρελθόντος μας. Η χρηματοδότηση για τη μελέτη αυτή έγινε από το Ινστιτούτο RIKEN Brain Science Institute (RIKEN), το Ινστιτούτο Howard Hughes Medical Institute (HHMI), και το Ίδρυμα JPB (JPBF). Επίσης, οι συναισθηματικοί συνειρμοί για τα γεγονότα του παρελθόντος μπορούν να αντιστραφούν και με το χειρισμό των εγκεφαλικών κυττάρων με οπτογενετική, χρησιμοποιώντας το φως για να κατευθύνει την δραστηριότητα του νευρώνα. Επειδή οι αναμνήσεις αποθηκεύονται σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, οι συναισθηματικές προέρχονται από την αμυγδαλή, που σημαίνει ότι οι δεσμοί με αυτές είναι «εύπλαστοι».

Ο Susumu Tonegawa, επικεφαλής της μελέτης και καθηγητής Νευροβιολογίας στο Ινστιτούτο του MIT, Picower Institute for Learning and Memory (PILM), δήλωσε:

«Στο μέλλον, μπορεί κανείς να είναι σε θέση να αναπτύξει μεθόδους που βοηθούν τους ανθρώπους να θυμούνται τις θετικές αναμνήσεις πιο έντονα από ό,τι τις αρνητικές». Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι με το χειρισμό των εγκεφαλικών κυττάρων, θα μπορούσε να ανατρέψει τα συναισθήματα που συνδέονται με τη μνήμη.

brain-functionsΟ Tonegawa τόνισε: «Ο ψυχίατρος θα μιλήσει με έναν ασθενή που πάσχει από κατάθλιψη και θα προσπαθήσει να τον κάνει να θυμηθεί θετικές αναμνήσεις από το παρελθόν. Αυτό, θα μειώσει την επίδραση των κακών αναμνήσεων που είχε ή το πολύ ισχυρό στρες που βίωσε. Όμως, χωρίς να κοιτάξουμε στο εσωτερικό του εγκεφάλου, δεν μπορούμε να πούμε τι συμβαίνει πίσω από μια συμπεριφορά. Όταν οι άνθρωποι δημιουργούν αναμνήσεις, αποθηκεύουν πολλές πληροφορίες μαζί με την ίδια την ανάμνηση. Οι πληροφορίες που αποθηκεύονται στη μνήμη δεν είναι μόνο σε σχέση με το τι συνέβη, αλλά και με το όλο πλαίσιο στο οποίο συνέβη το γεγονός». Νωρίτερα αυτή τη χρονιά, το PLIM του ΜΙΤ δημοσίευσε μια μελέτη σχετικά με ένα νέο φάρμακο που μπορεί να βοηθήσει τους πάσχοντες από διαταραχή μετα-τραυματικού στρες (PTSD) να απαλείψουν τις ανεπιθύμητες αναμνήσεις τους. Αυτή η ανακάλυψη αναμένεται να χρησιμοποιηθεί σε θεραπείες ασθενών με μετα-τραυματικό στρες οι οποίοι δεν μπορούν να ξεπεράσουν επώδυνα συναισθήματα. Το φάρμακο δοκιμάστηκε σε εργαστηριακά πειράματα για να σβήσει τραυματικές μνήμες σε αρουραίους.

Η ομάδα του ΜΙΤ απέδειξε ότι η επανέκθεση σε μια τρομακτική μνήμη ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας κατά το οποίο μπορεί να αλλάξει η μνήμη, αλλά μόνο εφ’ όσον αυτή έχει πρόσφατα διαμορφωθεί. Αν παρέμβει κανείς μέσα σε αυτό το χρονικό «παράθυρο», τότε μπορεί να την τροποποιήσει ή να σχηματίσει ένα νέο ίχνος μνήμης που να καθοδηγεί στην πραγματικότητα το πειραματόζωο στο να πιστεύει ότι ακόμη και μία ποντικοπαγίδα δεν είναι ένα τόσο επικίνδυνο μέρος.

Πριν από δύο μήνες, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο (UCSD), σε συνδυασμό με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) εμφύτευσαν με επιτυχία, αφαίρεσαν και επανεμφύτευσαν μνήμες σε αρουραίους, στο εργαστήριο.

Η διαδικασία που ονομάζεται μακροπρόθεσμη ενδυνάμωση (LTP), θεωρείται από τους επιστήμονες ότι είναι το στοιχείο ενίσχυσης μεταξύ των συνάψεων των νευρώνων που επιβλέπουν τον σχηματισμό των αναμνήσεων. Λαμβάνοντας σαν σωστή αυτή την υπόθεση, οι επιστήμονες τροποποιήσαν την ισχύ των συνάψεων (σημεία επικοινωνίας των νευρώνων) σε ένα κύκλωμα μνήμης, παράγοντας μία ψευδή μνήμη και κατόπιν την αφαίρεσαν από το κύκλωμα των νευρώνων. Η ψευδής μνήμη αναιρέθηκε μέσω της οπτογενετικής, μιας πειραματικής μεθόδου των νευροεπιστημών με χρήση λέιζερ. Η παραδοσιακή ηλεκτροπληξία εφαρμόσθηκε με διέγερση μέσω οποτογενετικής στους νευρώνες που πιστεύεται ότι συνδέονται με ακουστικές μνήμες φόβου. Οι ερευνητές ήταν σε θέση να σβήσουν και να επαναφέρουν στην κυριολεξία αυτές τις αναμνήσεις, δυναμώνοντας και αποδυναμώνοντας τις νευρικές συνάψεις.

Τον Ιούλιο του 2014, η Υπηρεσία Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) διέθεσε σαράντα εκατομμύρια δολάρια στην ακαδημαϊκή κοινότητα, προκειμένου να αναπτύξει μια τεχνολογία μικροτσίπ που να μπορεί να εμφυτευτεί στους εγκεφάλους των στρατιωτών, προκειμένου να ανακτήσουν χαμένες μνήμες. Λόγω των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων (ΚΕΚ), οι στρατιώτες έχουν την τάση να επιλέγουν συνειδητά να σβήσουν τις μνήμες τους. Η DARPA θα ήθελε να είναι σε θέση να τις ανακτήσει κατά βούληση, με τη χρήση εμφυτευμάτων μικροτσίπ. Η DARPA έχει επίσης πειραματιστεί με εμφυτεύματα που δημιουργούν ψευδείς αναμνήσεις που ονομάζονται «μη πιστευτή μνήμη» (“non-believed memory”). Είκοσι συμμετέχοντες στη μελέτη κινηματογραφήθηκαν ενώ μιμούνταν την δραστηριότητα του ερευνητή. Η ταινία παραποιήθηκε ώστε να εμφανίζει ορισμένες μόνο από τις ενέργειες που μιμήθηκαν. Δύο ημέρες αργότερα προβλήθηκε στους συμμετέχοντες, οι οποίοι δεν κατάλαβαν ότι είχε παραποιηθεί. Όταν οι ερευνητές ομολόγησαν στους συμμετέχοντες ότι τους είχαν εξαπατήσει, το 25% των ερωτηθέντων είπαν ότι ανακάλεσαν την ξεχασμένη μνήμη. Ο εγκέφαλός τους παρασκεύασε μια ψεύτικη μνήμη μετά από τις πληροφορίες που τους δόθηκαν για να αποδείξει την εγκυρότητα του γεγονότος.

Όπως ρώτησε κι ένας από τους ερευνητές τόσο απλά, «εναλλακτικά, μπορούν οι μνήμες να σχηματιστούν ολοκληρωτικά με απουσία της πεποίθησης;»

Μια άλλη μελέτη που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα από το Πανεπιστήμιο George Washington (GWU) ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε τον διακόπτη «on/off» στο εσωτερικό του ανθρώπινου εγκεφάλου σε μια περιοχή που ονομάζεται ταινιοειδής πυρήνας (claustrum).

Ο Mohamad Koubeissi, καθηγητής νευροεπιστήμης στο GWU και επικεφαλής της μελέτης, παρατήρησε ότι όταν εργαζόταν με γυναίκες ασθενείς, που πάσχουν από επιληψία, αυτές έχαναν τις αισθήσεις τους όταν ο ταινιοειδής πυρήνας διεγειρόταν με ρεύμα. Όταν το πείραμα ολοκληρωνόταν, οι γυναίκες ανακτούσαν τις αισθήσεις τους. Ο Koubeissi εξηγεί: «Θα το παρομοιάσω με ένα αυτοκίνητο. Ένα αυτοκίνητο που βρίσκεται στον δρόμο έχει πολλά μέρη… αλλά υπάρχει μόνο ένα σημείο όπου θα γυρίσετε το κλειδί και όλα τα μέρη θα ανάβουν και θα δουλεύουν μαζί. Έτσι, ενώ η συνείδηση είναι μια περίπλοκη διαδικασία που δημιουργήθηκε μέσω πολλών δομών και δικτύων – μπορεί να έχουμε βρει το κλειδί».

Για πάνω από σαράντα χρόνια, ο Donald Lewis, πειραματικός ψυχολόγος, διενεργούσε μια μελέτη με εκπαιδευμένους αρουραίους οι οποίοι προετοιμάζονταν να φοβούνται έναν καθορισμένο ήχο, που όμως έγινε ασήμαντος γι’ αυτούς μετά το ηλεκτροσόκ στον εγκέφαλό τους, που διέγραψε την προηγούμενη προετοιμασία τους. Έτσι, δεν φοβούνταν πλέον τον συγκεκριμένο ήχο.

Τα ποντίκια λοιπόν αντικατέστησαν επάξια τους ανθρώπους-πειραματόζωα (τουλάχιστον σε αρχικά στάδια πειραμάτων), ανοίγοντας νέους δρόμους καταστολής. Προφανώς, πολλά είναι ακόμη τα πειράματα που μας είναι εντελώς άγνωστα διότι έχουν κρατηθεί κρυφά. Οι διεστραμμένοι εγκέφαλοι που τα σκέφτονται θα πρέπει να τρέμουν την καθαρή σκέψη του αναρχικού ανθρώπου και του αγώνα του για την διατήρηση της μνήμης ενάντια στη λήθη!

Κ.

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ.148, Απρίλιος 2015

ΠΗΓΕΣ
α) http://www.theguardian.com/science/2015/mar/09/rodent-recall-false-but-happy-memories-implanted-in-sleeping-mice
β) http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%B1_%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC%CE%B4%CE%B1_%CE%B5%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%8D_%CE%BC%CF%85%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D
γ) http://tvxs.gr/news/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/mk-ultra-%CF%80%CE%BB%CF%8D%CF%83%CE%B7-%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%AC%CE%BB%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CF%8C%CF%82-cia
δ) http://humansarefree.com/2014/09/7-new-mind-control-experiments-funded.html#sthash.bGM5ODgQ.dpuf
ε) http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=328472

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.