ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ, ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

STILLSΜετά από καταγγελία παπά στο αστυνομικό τμήμα Ακροπόλεως καθαιρέθηκε ένα έργο τέχνης από την καρδιά της Αθήνας: η βιντεοπροβολή Stills του βέλγου καλλιτέχνη Κρις Βέρντονκ που προβαλλόταν σε κτίριο (συγκεκριμένα προβάλλονταν στους τοίχους του άδειου πάρκινγκ πίσω από τον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός) επί των οδών Παρνασσού και Παπαρηγοπούλου, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Fast Forward της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.

Το βίντεο προβαλλόταν από τις 21 Μαΐου καθημερινά, από τις 10 το βράδυ έως τη 1 τα ξημερώματα (ώρες δηλαδή που οι ανήλικοι κανονικά… κοιμούνται στα κρεβάτια τους αν υποθέσουμε ότι μπορεί κάποιος νεαρός ή νεαρά να παρευρισκόταν στον χώρο χωρίς την συγκατάθεση των γονιών και να επηρεάζονταν με λάθος τρόπο από το συγκεκριμένο εικαστικό έργο) και επρόκειτο να συνεχιστεί έως τις 31 Μαΐου.

Το έργο πρόλαβε να εκτεθεί για έξι νύχτες –από τις 22.00 έως τη 1.00– αλλά την έβδομη, δηλαδή το βράδυ της Τετάρτης είχε αποκαθηλωθεί, καθώς διερχόμενος παπάς φέρεται να προσεβλήθη από τις εικόνες που προβάλλονταν –γυμνές υπερμεγέθεις ανθρώπινες φιγούρες που συγκρατούν κτίρια ως άλλες καρυάτιδες– και έκανε καταγγελία στους μπάτσους. Στο τμήμα εκλήθησαν οι υπεύθυνοι εκ μέρους της Στέγης και αφού ενημερώθηκαν ότι η προβολή θεωρήθηκε ότι προσβάλλει τη δημόσια αιδώ, προχώρησαν σε απομάκρυνση του έργου (καθότι νομοταγείς). Έτσι, οι γυμνοί ανθρώπινοι Κολοσσοί προβλήθηκαν το 2015 για 18 ώρες στην πλατεία Κλαυθμώνος. Μετά απαγορεύθηκαν…

«Το έργο μου είναι ποιητικό, είναι όμορφο, δεν έχει κανένα σεξουαλικό υπονοούμενο» δήλωσε ο Κρις Βερντόνκ, έκπληκτος από την καταγγελία του παπά, και συνέχισε, «Εάν ήθελα να σοκάρω τους ανθρώπους θα έκανα κάτι άλλο. Δεν είναι παρά γυμνοί άνθρωποι με το σώμα τους καλυμμένο με τατουάζ. Πρόθεση μου ήταν να τους συνδέσω με κανονικούς ανθρώπους της Αθήνας, σε μια χειρονομία εκ μέρους μου υποστήριξης της Αθήνας, της πόλης που αγαπώ πολύ και γνωρίζουμε όλοι ότι βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Αλλά φαίνεται ότι στην Ελλάδα έχετε ακόμα μεγάλο πρόβλημα ανάμεσα στην εξουσία της εκκλησίας και της εξουσίας του κράτους».

Στην Αθήνα η βασική ιδέα του «Stills» εμπνέεται από τις Καρυάτιδες, «Όχι φυσικά στα πρότυπα της κλασικής ομορφιάς, αλλά Καρυάτιδες που διατηρούν επιφυλάξεις για το σύστημα, την εξουσία», εξηγεί ο Βέλγος καλλιτέχνης. Όσο για τα γκράφιτι του τοίχου πάνω στον οποίο προβάλλονταν η περφόρμανς του, ο καλλιτέχνης σχολιάζει ότι «στα γκράφιτι μπορεί κάποιος να διαβάσει την οδύνη μιας πόλης κι έχουν την δύναμη ακόμα και να εξαλείφουν την επιθετικότητα του τατουάζ που καλύπτει το σώμα των δύο γιγάντων του, μετατρέποντας τους σε ανθρώπους κανονικούς, σαν εμένα και εσάς» προσθέτει.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Βέλγος καλλιτέχνης δείχνει τους βαθιά ανθρώπινους και ευάλωτους γίγαντες του. Το ίδιο έργο έχει παρουσιαστεί χωρίς να δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα σε δημόσιους χώρους στην Ρώμη, την Βουδαπέστη και τις Βρυξέλλες.

Ασχέτως με την ποιότητα του συγκεκριμένου έργου, ασχέτως αν αποτελεί ένα μέρος του συστήματος των «προαγωγών» της τέχνης και του χρηματιστηρίου της τέχνης, ασχέτως από τι σκοπιμότητες μπορεί να κρύβονται πίσω από το στόχο του κάθε καλλιτέχνη (ή κακοτέχνη) θα πρέπει να προβληματίσει έντονα μια τέτοια ενέργεια λογοκρισίας.

Επί πλέον, οι αριστερούληδες υπέρμαχοι της ελευθερίας του λόγου δεν έμοιασαν να ενοχλούνται, ούτε βγήκαν να διαδηλώσουν, όπως έκαναν στο παρελθόν με την Χρυσή Αυγή, όταν εκείνη απαιτούσε την παύση θεατρικών παραστάσεων (και πάλι, ως ένα βαθμό, η ποιότητα του κάθε έργου μένει να κρίνεται από το κοινό).

Αντιθέτως, μόνο το …Ίδρυμα Ωνάση εξέδωσε μια ανακοίνωση, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει: «Το γυμνό αποτελεί στοιχείο καλλιτεχνικής έκφρασης, δεν είναι χυδαίο ούτε άσεμνο. Λυπόμαστε που 12 χρόνια μετά το Outlook, συζητάμε ακόμα αν είναι προσβλητικό το γυμνό σε ένα σύγχρονο έργο τέχνης. Ας αναλογιστεί ο καθένας μας τι είναι χυδαίο, τι θα έπρεπε να μας ενοχλεί πιο πολύ, η εικόνα γυμνών ανθρώπων που προβάλλονται σε ένα τοίχο πάρκινγκ της πλατείας Κλαυθμώνος ή η καθημερινότητα εξαθλιωμένων ανθρώπων που ζουν στην κάτω μεριά της πλατείας. Πώς κρίνεται τι είναι επιτρεπτό και τι όχι; Αυτό που πρέπει να συζητηθεί είναι πώς οριοθετείται το άσεμνο σε ένα έργο τέχνης. Γιατί αφορά μόνο τη σύγχρονη τέχνη και δεν υπάρχει κανένα αντίστοιχο θέμα προσβολής δημοσίας αιδούς σε αρχαία ή αναγεννησιακά έργα; Είναι καιρός πια να συζητήσουμε για την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης στον δημόσιο χώρο».

STILLS-2Εννοείται, πως το ζήτημα δεν αφορά το γυμνό γενικώς και αορίστως, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτό χρησιμοποιείται. Γι’ αυτό, όπως δεν είναι αποδεκτή η απαγόρευση, έτσι δεν είναι αποδεκτές και οι γενικολογίες περί του γυμνού ως εκφραστικού μέσου της τέχνης. Κάθε τί δοκιμάζεται με βάση τις ουσιαστικές διαστάσεις που έχει μέσα στο υπάρχον και γίγνεσθαι κι όχι με την δογματική μεροληψία του οποιουδήποτε παπά που βασιζόμενες σε κάποιο νόμο επιβάλλει τη δική του άποψη.

Από την άλλη, η αήθης συμπεριφορά και ο αμοραλισμός μέσω του οποίου θεωρείται πως η τέχνη θα πρέπει να τοποθετείται «υπεράνω», δηλαδή να μετατρέπεται σε ιερή αγελάδα, είναι σαφέστατα μία, επίσης, μορφή επιβολής. Στο όνομα του απαραβίαστου της δημιουργίας, πολλές φορές, ποδοπατούνται και περιφρονούνται σύμβολα και συμβολισμοί για τα οποία υπάρχουν ριζωμένες πεποιθήσεις σε τμήματα του πληθυσμού. Επομένως, δεν εντάσσονται σε εκείνες τις ουσιαστικές προσπάθειες συμβολής στην πνευματική εξύψωση των ανθρώπων, οι ενέργειες του οιουδήποτε χαχανούλη ή καρακαστανούλη (αρσενικού ή θηλυκού γένους) που επιχειρεί να αναδειχθεί προκαλώντας τα ήθη και τα πιστεύω άλλων ανθρώπων (ζητώντας, για παράδειγμα, να προσβάλει τον Ιησού ή τον Μωάμεθ ή μεταποιώντας την πορνογραφία σε τέχνη).

Άλλωστε, η τέχνη οφείλει να αποδίδει τον προσήκοντα σεβασμό στις απόψεις και τα πιστεύω των ανθρώπων και όχι να τα προκαλεί με βάναυσο τρόπο. Ειδ’ άλλως έχουμε εκείνες τις καταστάσεις όπου το θέσφατο των σκοταδιστικών απόψεων του εκκλησιαστικού ιερατείου συναντά και συμπορεύεται, με την «θεϊκής προέλευσης» ανεξαρτησία και «ελευθερία» στην τέχνη, που αιωρείται το ίδιο απειλητικά πάνω από την ύπαρξη οποιουδήποτε θελήσει να αντιταχθεί ή να διατυπώσει τις αμφιβολίες του για την εκάστοτε «δημιουργία».

Γι’ αυτό, με ακλόνητη την πεποίθησή μας θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την εξουσία διαχρονικά με οποιαδήποτε μορφή (θρησκευτική, καλλιτεχνική, πολιτική, οικονομική κ.λπ.) κι αν εμφανίζεται.

Δημοσιεύθηκε από Κ.- Γ.

Το βίντεο που απαγορεύθηκε μπορείτε να το δείτε εδώ

Both comments and trackbacks are currently closed.