Το Μέλλον είναι τώρα, εμπρός για το μέλλον (Μέρος Β΄)

Μια ιστορία επιστημονικής πραγματικότητας του κοντινού μέλλοντος

ht4Στο πρώτο μέρος του κειμένου, επιχειρήθηκε να ιστοριογραφηθούν ορισμένες από τις πιθανές, αλλά και ρεαλιστικές όψεις του κόσμου που έρχεται.

Δεν χρειάζεται πλέον να είσαι «προφήτης» τύπου Χάξλεϋ ή να έχεις «εσωτερικού» τύπου πληροφόρηση για να προσεγγίσεις το μέλλον, εκτός κι αν διαψευστείς από κάποιου είδους «ατύχημα». Οι σημερινές τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και αυτές που προγραμματίζονται σε ορίζοντα μικρότερο της δεκαετίας δεν αφήνουν αμφιβολία πως το τραίνο της ανθρωπότητας έχει πάρει μια πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση και αποτελεί στοίχημα εάν θα ελεγχθεί ακόμη κι από τους στρατηγικούς εμπνευστές της.

Δεν περνά ημέρα που να μην κατακλυστούμε από κάποια «νέα» εξέλιξη σε κάποιον τομέα της πληροφορικής ή της ιατρικής (με τις συνακόλουθες «φιλοσοφικές» παρενέργειές τους), η οποία ευαγγελίζεται μικρές ή μεγαλύτερες αλλαγές στην ατομική και κοινωνική ζωή. Η ταχύτητα με την οποία ανακοινώνονται οι διάφορες εξελίξεις δεν συμβαδίζει βέβαια με την ταχύτητα με την οποία εφαρμόζονται ή εξαπλώνονται, καθώς υπάρχει πάντα μια ανθρώπινη ή κοινωνική «αδράνεια» η οποία θα πρέπει να υπερνικηθεί. Σαφώς όμως διαφαίνεται ένα «άγχος» για την συντομότερη αποδοχή και εξάπλωσή τους. Οι άνθρωποι ήδη έχουν πάψει να εκφράζουν την έκπληξη και τον θαυμασμό τους για ό,τι νέο μπαίνει στην κυκλοφορία, εφ’ όσον τείνει να παγιωθεί η αίσθηση πως δεν υπάρχει τίποτα το ανέφικτο, τίποτα που δεν μπορεί τουλάχιστον να «δοκιμαστεί», αλλά ούτε και τίποτα το «ιερό» το οποίο οφείλει να παραμείνει ανέγγιχτο. Η έλλειψη του αρχικού θαυμασμού, απορίας και προβληματισμού που υπήρχε τις προηγούμενες δύο-τρεις δεκαετίες σηματοδοτούν την αποδοχή (έστω μελαγχολική) του «αναπόδραστου» και πως η πόρτα πίσω μας έχει κλείσει.

Δεν μιλάμε βέβαια για την τεχνολογία γενικώς κι αορίστως. Τεχνολογία και τεχνική χρειάζεται για να έχεις και μια οδοντογλυφίδα. Μιλάμε για την στρατιωτική τεχνολογία η οποία πλέον έχει κοινωνικοποιηθεί. Την τεχνολογία γύρω από τις επικοινωνίες, τις πληροφορίες, τη ρομποτική και τη γνώση της ανθρώπινης «μηχανής». Την στρατιωτική τεχνολογία που ξέφυγε οργανωμένα από το πεδίο του πραγματικού πολέμου για να εφαρμοστεί στο πεδίο ενός διαφορετικού τύπου, αλλά εξίσου πραγματικού πολέμου, αυτού της ανθρώπινης και κοινωνικής μετάλλαξης.

Δεν έχουν περάσει παρά μόνο δύο δεκαετίες από την εποχή που το Διαδίκτυο αφορούσε μόνον μια περιορισμένη «πρωτοπόρα» κάστα φρικιών της οθόνης του υπολογιστή, για τους οποίους οι υπόλοιποι σχεδόν γελούσαν με την κατάντια τους λόγω της διαπιστωμένης αντικοινωνικότητάς τους. Σύντομα η ύπαρξη του Διαδίκτυο σε ένα σπίτι δεν θα είναι απλή ανάγκη αλλά υποχρέωση δια νόμου, εφ’ όσον από την ύπαρξή του θα εξαρτάται η «επικοινωνία» των αρχών με τους υπηκόους τους. Δεν είναι παρά δύο δεκαετίες από τότε που οι μορφασμοί ενός τύπου στο δρόμο που χειρονομούσε μιλώντας στο «πρωτόγονο» κινητό του επέσυραν μειδιάματα χλευασμού από τους υπόλοιπους. Γιατί; Επειδή είχαν τη δυνατότητα να ζουν χωρίς την ανάγκη του, την οποία δεν κατανοούσαν. Σήμερα σχεδόν και ο τελευταίος αισθάνεται γυμνός χωρίς ένα smartphone φορτωμένο με μια πανστρατιά εφαρμογών. Γιατί; Επειδή δεν μπορεί να επιβιώσει κοινωνικά δίχως αυτό, όχι μόνο σε υλικό, αλλά πλέον και σε ψυχικό επίπεδο. Αντίστοιχα βιώματα με αυτά της μεταπολεμικής γενιάς με την τηλεόραση, τότε. Σήμερα, λόγω εμπειρίας γνωρίζουμε με ποιον τρόπο άλλαξε η τηλεόραση το DNA εκείνης της γενιάς σε βαθμό να την διαφοροποιήσει ολοκληρωτικά από τις προηγούμενές της σε ότι αφορά τον τρόπο σκέψης, τις συνήθειες και τις συμπεριφορές της. Σήμερα, όμως, καθώς μια αντίστοιχη διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει ολοκληρωθεί, δεν υπάρχει εκτεταμένος προβληματισμός για το DNA των επόμενων γενεών.

Διόλου τυχαία φορείς αυτού του περάσματος από την στρατιωτική στην κοινωνική χρήση αυτών των τεχνολογιών ήταν αρχικά οι μεγάλες ιδιωτικές και πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι οποίες στόχευαν στην παγκοσμιοποίησή τους. Η νοοτροπία και ο τρόπος δράσης τους σε τίποτα δεν διαφέρει από τις αντίστοιχες του στρατού, καθώς βλέπουν την ανάπτυξή τους στην αγορά με εξ ίσου πολεμικούς όρους, όπου νίκη σημαίνει κατάκτηση και κατατρόπωση του αντιπάλου και η ήττα σημαίνει την απόλυτη καταστροφή. Αυτοί είχαν ανάγκη πληροφορικών συστημάτων κεντρικού και κατανεμημένου ελέγχου και επικοινωνιών αντίστοιχων με αυτές του στρατού, κατά τον ίδιο τρόπο που είχαν ανάγκη από «στρατηγούς» και «στρατιώτες». Η παγκοσμιοποίηση όπως την γνωρίζουμε σήμερα θα ήταν αδύνατη δίχως την τεχνολογία. Δεδομένου πως οι δίαυλοι επικοινωνίας και οι αλληλεξαρτήσεις μεταξύ αυτών των εταιριών, του στρατού και των κυβερνήσεων ήταν πάντα στενοί και δεδομένου πως κοινός στόχος όλων ήταν η παγκόσμια κυριαρχία, δημιουργήθηκε μια σύμπηξη, που θα καθοδηγούσε το άρμα της παγκοσμιοποίησης.

ht5Από τη στιγμή που τα τεχνολογικά προϊόντα έγιναν προσιτά στην αγορά και από τη στιγμή που και το τελευταίο μαγαζάκι-επιχείρηση πείστηκε πως πρέπει να αποκτήσει νοοτροπία και μεθοδολογίες των μεγαλύτερων αδελφών τους για να μπορεί να υπάρχει στο μέλλον, σε συνδυασμό με τη μαζική εισαγωγή στην ανώτατη εκπαίδευση, μπήκαν οι βάσεις για μια αλυσιδωτή αντίδραση και αυτοτροφοδοτούμενη έκρηξη στον τεχνολογικό τομέα. Από τα εργαστήρια των πολυεθνικών και του στρατού μέχρι τον τελευταίο μοναχικό καβαλάρη και ψηφιακό επαγγελματία που πάλευε να βρει στον ήλιο μοίρα, όλοι ονειρεύονταν την ανάπτυξη της επόμενης εφαρμογής, που θα τους έδινε χρήμα, δόξα και σίγουρη επιβίωση έναντι των υπόλοιπων, οπότε όλοι πλέον είχαν συμφέρον στη διάδοση της τεχνολογίας και την ανάπτυξη των σχετικών υποδομών. Πάλευαν όλοι με πάθος για το ποιος θα δημιουργούσε τη νέα μεγάλη ανάγκη, της οποίας η λύση θα τους καθιστούσε ασυναγώνιστους. Αντί όμως για μια πραγματική ανάγκη που ψάχνει για λύσεις, πλέον οι «λύσεις» που έψαχναν για την «ανάγκη» διαρκώς συσσωρεύονταν. Άρα χρειαζόταν αντίστοιχη ανάπτυξη του marketing και της «επικοινωνίας», που θα αιτιολογούσε επαρκώς τις «ανάγκες», οι οποίες ποτέ δεν ήταν αρκετές και ποτέ δεν τελείωναν. Όλοι αυτοί δηλαδή σύντομα διαπίστωσαν πως δεν γίνεται να επιβιώσουν στο τεχνολογικό άρμα χωρίς να είναι –έστω σε ένα βαθμό– απατεώνες. Μικρό το κακό εφόσον πλέον η τεχνολογία είχε συνδεθεί με την οικονομία και την κοινωνία δηλαδή με τη μεγαλύτερη Ανάγκη, αυτή της επιβίωσης. Οι «μεγάλοι» γελούσαν γιατί πλέον είχε δημιουργηθεί ένα κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο το οποίο δεν έμενε παρά να καθοδηγήσουν στη «σωστή» κατεύθυνση «καινοτομώντας» στις βασικότερες εφαρμογές μαζικής χρήσης πάνω στις οποίες θα εξαναγκάζονταν εκ των πραγμάτων να χτίσουν οι μικρότεροι. Οι μικρότεροι, που σύντομα διαπίστωσαν τον πόνο και το αίμα που θα έπρεπε να δίνουν διαρκώς σε καινοτομία και τεχνογνωσία, μπαίνοντας σε έναν αγώνα δρόμου, που αν δεν τους κατέστρεφε θα τους καθιστούσε διαρκή υποχείρια των μεγάλων. Οι υπόλοιποι απλώς παρακολουθούσαν και προσαρμόζονταν ευχαριστημένοι από τις νέες δυνατότητες που τους παρέχονταν σαν τα καθρεφτάκια στους ιθαγενείς.

Για να επιστρέψουμε τώρα στα προηγούμενα. «Παγκοσμιοποίηση», εκτός των άλλων, σημαίνει και προϋποθέτει έναν νέο τύπο ανθρώπου. Σημαίνει συγκεκριμένες νοοτροπίες, συνήθειες, συμπεριφορές και τρόπους ελέγχου σε διαρκή επαφή με διάφορες τεχνολογικές εφαρμογές. Τι είδους είναι τα δρομολογούμενα χαρακτηριστικά αυτού του ανθρώπου;

Κατ’ αρχήν η πλήρης αδιαφορία για το παρελθόν. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα και «οφείλει» να αλλάξει ακόμη περισσότερο, το παρελθόν, ακόμη και το πρόσφατο, δεν πρέπει να έχει σημασία παρ’ εκτός για την επιστήμη της αρχαιολογίας. Το βλέμμα πρέπει διαρκώς να είναι επιθετικά προσανατολισμένο μπροστά, χωρίς τη διάθεση κριτικής που επιφέρει η γνώση και η επισκόπηση του παρελθόντος. Μιλάμε για αγώνα δρόμου και ο δρομέας δεν κοιτά ποτέ πίσω του και κυρίως δεν πρέπει να διαπιστώσει πως κυνηγιέται με τη σκιά του. Αυτός ο ξέφρενος ρυθμός είναι που θα σκορπίσει τον «παλιό» κόσμο σε συντρίμμια, υποτίθεται μαζί με τους πόνους που προκάλεσε. Ανά δεκαετίες πλέον οι άνθρωποι να διαφέρουν τόσο από τους προηγούμενους σε βαθμό που να νομίζουν πως οι τελευταίοι που ζούσαν διαφορετικά ήταν απλώς βλάκες.

Δεύτερον μια τάση εκλογίκευσης των πάντων πάνω στα νέα εργαλεία, γνώσεις και δυνατότητες που δημιουργούν η επιστήμη και η τεχνολογία (ακόμη κι αν οι «γνώσεις» είναι απλώς εικασίες). Αυτό βέβαια δεν είναι καινούριο, υπάρχει εδώ και δύο αιώνες από την εποχή που εξελισσόταν η τιτανομαχία μεταξύ επιστήμης και θρησκείας για το έπαθλο της καθοδήγησης του ανθρώπινου πνεύματος. Σήμερα γνωρίζουμε τον νικητή που είναι η θρησκεία, που ντύθηκε τον μανδύα της επιστήμης. Μια κατάσταση που τείνει να μονιμοποιήσει στους ανθρώπους την παλαιά αναπηρία τού να προσεγγίζουν τα ζητήματά τους βάσει μιας σκέψης εν απουσία συν-αίσθησης. Ο θρίαμβος και η πρωτοκαθεδρία της εγωιστικής «λογικής» ενάντια στη Λογική που δεν εδράζεται στον εαυτό της, αλλά στην συν-αίσθηση εξακολουθεί να παραμένει τέτοια. Ήταν «λογικό» να συμβεί αυτό εφόσον συνέφερε τους κάθε είδους αγοραίους προπαγανδιστές. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να επιχειρηματολογούν υποστηρίζοντας κυριολεκτικά ο,τιδήποτε τούς συμφέρει, κερδίζοντας οπαδούς και φέρνοντας σε αμηχανία τον οποιονδήποτε. Η πολιτική δεν μπορεί να θριαμβεύσει χωρίς τέτοιας μορφής λοβοτομή. Εφ’ όσον η ανθρώπινη οντότητα κατακερματιστεί σε τέτοιο βαθμό και η συν-αίσθηση καταστεί δυσεύρετη, οδηγώντας σε έναν πικρόχολο κυνισμό, ανοίγει ο δρόμος για κυριολεκτικά άπειρες δυνατότητες «λογικού» χειρισμού των πάντων. Πρέπει να γίνει αυτό για να αποδεχτείς για παράδειγμα πως αυτοί που καταστρέφουν τη Φύση στην πραγματικότητα την σώζουν. Για να αποδεχτείς πως δεν υπάρχει πρόβλημα με την απώλεια μερικών «κακών» γονιδίων στα πλαίσια ενός ορθολογικού προγεννητικού προγραμματισμού. Για να αποδεχτείς πως είναι ζήτημα κοινωνικής ευθύνης το να φορολογείται και ο αέρας. Για να αποδεχτείς πως ο «σεξουαλικός προσανατολισμός» είναι κάτι αντίστοιχο του επαγγελματικού προσανατολισμού και οι παιδεραστές είναι κι αυτοί άνθρωποι. Για να αποδεχτείς πως τα πάσης φύσεως εμφυτεύματα μελλοντικά θα αυξήσουν τις ανθρώπινες δυνατότητες… Ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Υπάρχουν πολλά πράγματα για να αποδεχτείς στον κόσμο του μέλλοντος.

Τρίτον μια εσωτερικευμένη τάση εξατομίκευσης η οποία θα καλύπτει τις «κοινωνικές ανάγκες» της διαφορετικά. Η απώλεια κοινωνικότητας, που προήλθε με την αλλαγή του τρόπου ζωής, είναι δεδομένο πως κάπως θα πρέπει να καλυφθεί, εφόσον οι άνθρωποι είναι δεδομένο πως δεν ζουν χωρίς αυτήν. Οπότε χρειάζεται ένας επανακαθορισμός της κοινωνικότητας αλλά και ένας τρόπος ώστε η κοινωνική ενότητα που διασπάται βίαια στην εξωτερική καθημερινότητα να επανασυνδεθεί σε ένα άλλο επίπεδο περισσότερο ελεγχόμενο. Με το Διαδίκτυο ο κόσμος δίνει την αίσθηση πως είναι πολύ μικρός και κατανοήσιμος και –κυρίως– ασφαλής, πράγμα που, βέβαια, δεν ισχύει. Αν δεν σου αρέσει ο άμεσος περίγυρός σου μπορείς άνετα να αναζητήσεις ανθρώπους στα πέρατα της Γης χωρίς να κάνεις ούτε ένα βήμα και κυρίως χωρίς να κουραστείς. Μπορείς να φτιάξεις μια ψηφιακή εικόνα του εαυτού σου προβάλλοντας και παριστάνοντας ό,τι θέλεις. Έτσι κι αλλιώς μυστικά δεν χρειάζονται και δεν πρέπει να υπάρχουν. Δεν υπάρχει η αξία του προσωπικού αλλά όλα τα καλά και συμφέροντα βρίσκονται σε κοινή θέα. Μπορείς να διαδώσεις τις απόψεις σου καταθέτοντας μια άποψη ανάμεσα σε τρισεκατομμύρια άλλες γενόμενος κι εσύ άλλη μια πληροφορία και να θεωρείς πως είσαι μέτοχος ενός γίγνεσθαι ακόμη κι από τη θέση του αυτοκράτορα. Μπορείς να ακούσεις ό,τι θέλεις και να δεις ό,τι δεν θα επισκεφθείς ποτέ. Αν είσαι μόνος σου (αλλά ακόμη κι αν δεν είσαι) οι πορνογραφικές «υπηρεσίες» είναι άφθονες, και σύντομα με κάθε είδους φουτουριστικά αξεσουάρ. Σύντομα κάθε είδους εξωτερική υπηρεσία που θα μπορούσες να φανταστείς θα είναι διαδικτυωμένη, στα πόδια σου και φθηνά. Όλος ο κόσμος δουλεύει για εσένα μέσα σ’ ένα δωμάτιο. Μπορεί να μη μπορείς να συνεννοηθείς ούτε με τον φίλο σου και να μην κατανοείς ούτε ο ίδιος το γιατί, αλλά όλος ο κόσμος είναι «φίλος» σου. Ούτε πόνος, ούτε περιπέτεια, ούτε ρίσκο. Ούτε και πάθος, παρά μόνον πάθη μετά βίτσιων. Έτσι κι αλλιώς όλα συμβαίνουν μέσα στο μυαλό που κυνηγά τους δαίμονές του εφ’ όσον συν-αίσθηση δεν υπάρχει.

ht6Εδώ μπορεί να διαφωνήσει κανείς και να προβάλλει την αύξηση της δυνατότητας πρόσβασης σε γνώση που προσέφερε το Διαδίκτυο σε ένα πολύ μεγαλύτερο πλήθος ανθρώπων. Παρ’ ότι αυτό ισχύει σε ορισμένους ειδικούς τομείς, θα πρέπει να πούμε πως η πληροφορία δεν είναι γνώση. Αντιθέτως ο κυκεώνας των πληροφοριών που χρειάζεται άπειρος κόπος από κάποιον έστω για να αξιολογήσει αν όχι να βάλει σε τάξη, στους περισσότερους δημιουργεί την ψευδαίσθηση της γνώσης. Η γνώση είναι κάτι πολύ περισσότερο από την σύνθεση πληροφοριών (παρ’ ότι μπορεί να βασίζεται σ’ αυτές) και δίνει την δυνατότητα πρόβλεψης. Η πραγματικά πολύτιμη πληροφορία και γνώση παραμένει τόσο δυσεύρετη όσο ήταν πάντα. Αυτή τη φορά επειδή το πιθανότερο είναι ακόμη κι αν βρεθεί να μην αξιολογηθεί ως τέτοια. Είναι σαν την οχλαγωγία που όλοι φωνάζουν κι αυτός που όντως ξέρει κάτι για να πει δεν μπορεί πλέον να ακουστεί, πολύ περισσότερο δε να έχουν τα λόγια του κάποιο αποτέλεσμα. Όλοι μιλούν και ασκούν «κριτική» και κανείς δεν θέλει να ακούσει κανέναν. Όλοι εκτός από τις υπερ-κρατικές υπηρεσίες που και ακούν και αξιολογούν τα πάντα και έχουν και τα εργαλεία όντως να αντλήσουν γνώση από την πληροφορία.

Κι αυτό είναι το επόμενο σημαντικό σημείο: Για τους λίγους που όντως βρίσκουν ή συνθέτουν την πληροφορία σε γνώση, τι την κάνουν; Η γνώση είναι όντως πολύ σημαντική εφ’ όσον όποια σημαντική αλλαγή –θετική ή αρνητική– έχει συμβεί στην ιστορία της ανθρωπότητας ήταν αποτέλεσμα κάποιας νέας γνώσης και κατανόησης. Αποτέλεσμα γνώσης που έβαλε τους ανθρώπους σε ορισμένη κίνηση, κατεύθυνση και δράση. Αλλά γνώση που δεν έβαλε κάποιον σε κίνηση, απλώς ήταν μοιραία γι’ αυτόν που θεωρούσε πως την κατέχει. Δύναμη που δεν βρίσκει σημείο εφαρμογής, στο τέλος θα στραφεί εναντίον σου. Παλαιότερα οι άνθρωποι γνώριζαν πολύ λιγότερα αλλά έπρατταν περισσότερα και επηρέαζαν πολύ πιο έντονα το άμεσο και κοντινό περιβάλλον τους που σίγουρα τους αφορούσε. Μπορεί να μην έπρατταν το καλύτερο αλλά έλεγχαν τη ζωή τους αποτελεσματικότερα. Τώρα υποτίθεται πως γνωρίζουν περισσότερα, αλλά δεν κάνουν τίποτα. Ποιος θα τους σώσει από τη γνώση τους την ίδια; Είναι λογικό να συμβαίνει αυτό. Εάν η πληροφόρησή σου σε κάνει να σκέφτεσαι το τί συμβαίνει σε έναν «παγκοσμιοποιημένο» πλανήτη, που φαίνεται πολύ μικρός ενώ δεν είναι, προκειμένου να προσδιορίσεις τα άμεσα βήματά σου εκεί που βρίσκεσαι, η αδράνεια είναι δεδομένη. Αυτά είναι μεγέθη που ένας άνθρωπος δεν μπορεί να διαχειριστεί. Μόνον ένα σύστημα εξουσίας μπορεί.

Είναι βέβαιο πως η τεχνολογική εξέλιξη θα δημιουργήσει νέες «φυλές» και «είδη» ανθρώπων. Είναι βέβαιο πως κάποιοι δεν θα διαχωριστούν από τους υπόλοιπους μόνον στο επίπεδο της γνώσης αλλά και στο φυσικό – βιολογικό επίπεδο αποκτώντας νέες δυνατότητες. Μπορούμε από τώρα να φανταστούμε ποιοι θα ήθελαν κάτι τέτοιο. Οι ίδιοι που πάντα θεωρούσαν προορισμό της εξέλιξης του είδους το να ξεχωρίσουν κάποιοι από τους υπόλοιπους σε τέτοιο απόλυτο βαθμό, ώστε να φτάσουν να θεωρούνται θεοί. Ο προαιώνιος τιτάνιος αγώνας των λίγων ενάντια στην πλειοψηφία των ομοίων τους δείχνει να έχει σήμερα, με τις τεχνολογικές δυνατότητες που υπάρχουν, να μπορεί να φτάσει στο τέλος του. Απλά οι πολλοί θα υποβιβαστούν από το επίπεδο του ανθρώπου στο επίπεδο ενός διαδικτυωμένου ζώου καταναλώνοντας την τεχνολογία που τους αφορά. Κάποιες άλλες τεχνολογίες που δεν θα αφορούν τους πολλούς, θα «ανεβάσουν» κάποιους άλλους στο επίπεδο ενός νέου είδους. Από εκεί και πέρα η ιστορία είναι γνωστή από το παρελθόν. Αυτή του Homo Sapiens με τους Νεαντερτάλειους.

Η δυνατότητα των «παλαιών» ανθρώπων να εξακολουθήσουν να παραμένουν τέτοιοι και να διευρύνουν τις δικές τους δυνατότητες είναι ευθέως ανάλογη με τη μελλοντική δυνατότητά τους να ζουν ΑΠΟΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ.

Θ.

Από την αναρχική εφημερίδα ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 137, Απρίλιος 2014
Both comments and trackbacks are currently closed.