Η αρχαιολογία του μέλλοντος

Η-αρχαιολογία-του-μέλλοντοςΈνα ίσως σύνηθες, αλλά και μάλλον ενδιαφέρον παιχνίδι είναι να διερωτάται κανείς με τι θα ασχολούνταν άραγε οι ιστορικοί του μέλλοντος; Τι είναι αυτό που θα διασωζόταν από την δική μας εποχή; Ποια απ’ αυτές τις εκατομμύρια λέξεις θα επιζούσε; Ποιο καθημερινό μας αντικείμενο; Ποια από απ’ όλες αυτές τις νευρωνικές συνάψεις θα γινόταν αιώνια;

Από την άλλη, βέβαια, εξ ίσου διασκεδαστικό είναι να φανταστεί κανείς ποια είναι τα κατάλοιπα του παρελθόντος που διασώθηκαν ως εμάς. Τι περιέχουν τα μουσεία; Αντικείμενα καθημερινής χρήσης ή τα καλά σερβίτσια των αρχαίων λαών, θρησκευτικά αντικείμενα και μερικά έργα τέχνης, όπλα και νεκρικά κτερίσματα (αντικείμενα που συνόδευαν τους νεκρούς στην τελευταία κατοικία τους, όπως νόμιζαν[1]). Από την άλλη, ποιες είναι οι λέξεις που διασώθηκαν; Συνήθως μεγάλα έπη, που αναφέρονται σε ηρωικές εποχές και μάχες, παλιοί πίνακες υπολογισμού χρεών, κατάλογοι πολιτών, μερικά ποιήματα και φιλοσοφικά κείμενα, ρητορικοί λόγοι (δηλαδή οι λόγοι που εκφωνούσαν στο δικαστήριο οι δικηγόροι της εποχής) και βέβαια ιστορικά πονήματα.

Από όλα αυτά πάλι η εκπαίδευση διυλίζει τον κώνωπα και συνήθως μας φέρνει σε επαφή με τα πιο βαρετά και σχολαστικά. Μόνο μερικά ποιήματα καταφέρνουν να ξεγλιστρήσουν κι αυτό μάλλον συμβαίνει με τη  βεβαιότητα ότι το σχολείο θα τα διαχειριστεί όπως κάθε τι άλλο: δηλαδή θα το μετατρέψει σε βαρετές άνοστες λέξεις, θα το πετσοκόψει και θα το χειρουργήσει, αφαιρώντας του την καρδιά. Όσο για τον φιλοσοφικό λόγο, τον βλέπουμε σαν τα μικρά στιχάκια στα παλιά ημερολόγια· παίρνουμε μια μικρή αποσπασματική γεύση από τις πιο ανώδυνες απόψεις ή μαθαίνουμε στην καλύτερη των περιπτώσεων κανέναν μύθο του Πλάτωνα. Οι ιστορικοί της αρχαιότητας διδάσκονται όχι μόνο αποσπασματικά, αλλά και ανακατεμένα. Δεν υπάρχει ουσιαστική σύνδεση μεταξύ κειμένου και περιεχομένου. Έπειτα, είναι κι αυτοί που περιλαμβάνονται στην «εξεταστική ύλη». Οπότε, αυτό που έχει σημασία είναι η ευκολία ή δυσκολία του αρχαίου κειμένου. Το αποκορύφωμα είναι στη διδασκαλία αυτού που λέγεται «άγνωστο κείμενο» αρχαίων ελληνικών, ένα επιλεγμένο απόσπασμα δηλαδή, που πέφτει στις πανελλήνιες εξετάσεις. Εκεί την τιμητική τους έχουν οι ρήτορες: Λυσίας, Ισοκράτης, Δημοσθένης. Το νόημα, βέβαια, έχει χαθεί προ πολλού.

Φανταστείτε να διδάσκονταν στα μελλοντικά σχολεία οι λόγοι του Κούγια και οι εκφωνήσεις του Χατζηνικολάου από τα τηλεοπτικά δελτία. Και φανταστείτε επίσης την σχολαστική επανάληψη που θα απαιτούσε η εκμάθησή τους. Μόνο έτσι γίνεται κατανοητός στην πληρότητά του ο παραλογισμός της εκπαίδευσης. Σε καμιά περίπτωση, φυσικά, δεν περιμένουμε κάτι άλλο απ’ αυτήν. Αυτός είναι ο ρόλος της· για μας δεν υπάρχουν καλά και κακά σχολεία, εκπαίδευση που λειτουργεί σωστά και λάθος. Από μόνες τους οι λέξεις εκπαίδευση και σχολείο είναι αρκετές, για να μας πείσουν ότι το μόνο που ενδιαφέρονται είναι να παράγουν και να αναπαράγουν την πνευματική μας σκλαβιά.

Από όλα όσα λέγονται και καταγράφονται, από όλα όσα χρησιμοποιούνται και εφαρμόζονται σήμερα, μία μελλοντική εξουσία θα διέσωζε προφανώς τα αυτοκίνητα, τα εργοστάσια, τις διαφημίσεις, στίχους ανόητων τραγουδιών, τα κουτσομπολιά της γειτόνισσας στην καλύτερη. Η ποίηση, η σκέψη, ο προβληματισμός και η προσπάθεια για μια καλύτερη ζωή πιθανότατα θα χαθούν. Αν όχι στο σύνολο τους, σίγουρα όμως ένα μεγάλο τους μέρος θα ξεχαστεί για πάντα. Μερικές ίσως φράσεις ελευθερίας καταφέρουν να ξεφύγουν, να διαβαστούν από πνεύματα ανήσυχα, που θα καταλάβουν το νόημά τους. Όπως εκείνο το «ο θεός όλους τους ανθρώπους τους έπλασε ελεύθερους. Κανένα δεν έκανε σκλάβο η φύση», του Αλκιδάμαντα ή το «πτ γρ νεκρν πεσντων, ος μρψαμεν ποσν, χλιοι φονες σμν» (για επτά νεκρούς που έπεσαν και τους ποδοπατήσαμε, χίλιοι φονιάδες είμαστε), του Αρχίλοχου. Φράσεις που δείχνουν ότι η βαθιά σκέψη δεν χάνεται, ακόμη κι αν διασωθεί απ’ αυτήν ένα μονάχα απόσπασμα.

Ευτυχώς, πάλι, για την Αναρχία, που δεν μπορεί να είναι ένα αποσπασματικό κείμενο. Ακόμη κι αν χαθούν όλα τα αναρχικά κείμενα, που μιλούν για πλήρη ελευθερία και ενάντια σε κάθε εξουσία, θα ξαναγραφτούν απ’ την αρχή ή θα ξαναειπωθούν σα να ήταν η πρώτη φορά τα λόγια της Αναρχίας. Ο λόγος είναι απλός: η ανάγκη για ελευθερία ενυπάρχει σε όλα τα πλάσματα. Απλώς, κοιμάται, μέχρι οι ίδιοι να την ξυπνήσουμε. Μέχρι να σπάσουμε τα δεσμά μας ή να προσπαθήσουμε, τουλάχιστον. Βέβαια, πολλές φορές χρειάζεται ένα τόσο δα μικρό απόσπασμα, έστω, για να την αφυπνίσει. Για την αρχαιολογία του μέλλοντος και ενάντια στις προθέσεις, θα συνεχίζουμε να φτιάχνουμε «αποσπάσματα» κειμένων.

σύντροφοι για την Αναρχική απελευθερωτική δράση

[1]Θεωρούμε ότι ο όρος «τελευταία κατοικία» δεν ισχύει, εφ’ όσον ανά πάσα στιγμή μπορεί ένας αρχαιολόγος να διαταράξει ακόμη και την ύστατη αυτή θέση, να ξεσηκώσει ένα ολόκληρο νεκροταφείο και να το μετατρέψει σε μουσειακό είδος.

Both comments and trackbacks are currently closed.