Βλαστοκύτταρα: Το εμπόριο ελπίδας και απάτης στα μαιευτήρια

Άνοιξη του 2009, πέρσι δηλαδή, είχε όλη η υφήλιος γίνει δέκτης της τρομολαγνείας των επιπτώσεων της γρίπης H1N1 ή κοινώς «γρίπης των χοίρων». Πρώτο θέμα στις ειδήσεις, αναφορές από ιατρικούς και οργανισμούς υγείας, επιστήμονες που με το κύρος τους(;) εξωθούσαν τον πληθυσμό, στον μαζικό εμβολιασμό. Ο Π.Ο.Υ. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) να βαθμολογεί την επιδημία/πανδημία σε επίπεδα συναγερμού και οι φαρμακοβιομηχανίες να κάνουν τις τεράστιες «δουλειές» («deal») με τα κράτη. Εκατομμύρια αδιάθετα εμβόλια, παρά τις φωτογραφικές παραινέσεις υπουργών και πρωθυπουργών της κάθε χώρας. Η γρίπη H1N1 είναι η πιο πρόσφατη απόδειξη ότι η σύγχρονη ιατρική σε συνδυασμό με τους φορείς δημόσιας υγείας είναι πλαισιωμένη στενά από τις εταιρείες. Η άλλη άποψη, περί μη πανδημίας, πολλές φορές επιδεχόταν την χλεύη των σοφών-επιστημόνων που μόνο αυτοί γνωρίζουν και απλά οι ασθενείς ή οι υποψήφιοι ασθενείς-δηλαδή όλοι-έπρεπε να τους υπακούμε πιστά. Η άρνηση στον εμβολιασμό αποδιδόταν, το λιγότερο, σε απερισκεψία και ελαφρότητα.

Αλλά οι αριθμοί ένα χρόνο μετά αποτυπώνουν ξεκάθαρα την απάτη: 146 άτομα έχασαν τη ζωή τους κυρίως λόγω επιπλοκών από ήδη επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό, 8 εκατ. εμβόλια παραγγέλθηκαν, 3,5 εκατ. παρελήφθησαν και για τα υπόλοιπα υπήρχε ακύρωση, μόλις 365.000 άτομα εμβολιάστηκαν.

Η εμπορευματοποίηση που είναι μια από τις αιτίες αυτής της κατάστασης έχει απλώσει και συνεχίζει φυσικά να απλώνει τα δίχτυα της σε όλο και περισσότερους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. Έτσι η προληπτική ιατρική (και όχι ο προληπτικός τρόπος ζωής, διατροφής κλπ) αποτελεί τη πιο διαδεδομένη έκφανση αυτής της κατάστασης, με εκατομμύρια ανθρώπους να χαρακτηρίζονται «προϋπερτασικοί» και να ζουν με το πιεσόμετρο στο χέρι και τα φάρμακα, ενώ κάθε τρία-τέσσερα χρόνια μειώνονται τα όρια της ασφαλούς χοληστερόλης αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των ασθενών που μπαίνουν σε θεραπεία.

Ταυτόχρονα, νέες τεχνικές, όπως προάγονται από τα εργαστήρια, προωθούνται ως εμπορικά προϊόντα στο αυξανόμενο από ιατρικό καταναλωτισμό κοινό. Ο ιατρικός καταναλωτισμός, ίσως ο πιο απειλητικός από τους υπολοίπους, είναι προγραμματισμένος έτσι ώστε να δημιουργεί ανεκπλήρωτες επιθυμίες και να οδηγεί στην οικονομική αφαίμαξη των ανθρώπων. Από το 1988 είχε μετρηθεί ποσοτικά ότι το ένα τρίτο των συνταγογραφήσεων, διεθνώς, εκπορεύεται κατόπιν απαίτησης του κοινού που «ενημερώνεται» από τη τηλεόραση.

Μια σύγχρονη και πολλά προσδοκώμενη διαδικασία που λανσάρεται τελευταία είναι η συλλογή και αποθήκευση βλαστοκυττάρων κατά τον τοκετό. Συγκεκριμένα το ομφαλοπλακουντιακό αίμα-το αίμα, το οποίο παραμένει στον πλακούντα μετά τη γέννηση- συλλέγεται και συντηρείται σε ψύξη για πολλά χρόνια. Και μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντί του μυελού των οστών, ως πηγή αιμοποιητικών κυττάρων για αλλογενή μεταμόσχευση. Οι προοπτικές που δημιουργούνται από την βλαστοκυτταρική έρευνα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μόνο τη στιγμή της γέννησης μπορούν να δοθούν τα αρχέγονα βλαστοκύτταρα του πλακούντα, δημιουργούν ένα από τα πιο σημαντικά διλήμματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο γονέας. Να διαθέσουν ένα ποσό της τάξεως των 2000 ευρώ περίπου για τη κρυοσυντήρηση των βλαστικών κυττάρων ή όχι; Εκτός από την οικονομική διάσταση του ζητήματος, ως πλέον σημαντική εμφανίζεται κυρίως η επιστημονική και ηθική νομιμοποίηση της ιδιωτικής αποθήκευσης βλαστοκυττάρων.

Επιστημονικά, είναι αποδεδειγμένο ότι η πιθανότητα να χρειαστεί ένα άτομο αυτόλογη μεταμόσχευση είναι λιγότερη από μια στις 20.000, δηλαδή πάρα πολύ μικρή πιθανότητα. Αυτόλογη ονομάζεται η μεταμόσχευση που γίνεται στον ίδιο τον φορέα των βλαστοκυττάρων ή αντίστοιχα του μυελού των οστών κ.ο.κ. Φυσικά οι ιδιωτικές τράπεζες φύλαξης παρουσιάζουν νούμερα με μεγαλύτερες πιθανότητες χρήσης, οι οποίες είναι πλασματικές διότι συνεκτιμούν και τις προσδοκώμενες χρήσεις σε άτομα χαμηλού κινδύνου.

Αλλά, ακόμη και στο ενδεχόμενο της αξιοποίησης, πόσο εφικτή είναι μια αποτελεσματική χρήση; «Αν μαζέψετε τα βλαστοκύτταρα θα λύσετε το πρόβλημα του παιδιού σας», λένε με ένα στόμα μια φωνή οι έμποροι ελπίδας στα μαιευτήρια. Σκορπώντας φρούδες ελπίδες στους μέλλοντες γονείς, που ενταγμένοι και οι ίδιοι στην ιδιοτελή αντιμετώπιση συλλογικών καταστάσεων θεωρούν πως έτσι έχουν εξασφαλίσει την υγεία του παιδιού τους.

Θεωρούμε ότι το ζήτημα της υγείας στον άνθρωπο δεν είναι κάτι το ιδιωτικό που αφορά μονάχα τον καθένα μας ξεχωριστά, αλλά αντίθετα αφορά όλους μας ως κοινωνία. Οι ασθένειες που παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά στον πληθυσμό δεν αντιμετωπίζονται ούτε με προσευχές και ξόρκια ούτε με ατομική προσεκτική διατροφή και μόνο. Για παράδειγμα η βαθμιαία αυξητική τάση των νεοπλασμάτων και όγκων είναι βέβαιο ότι οφείλονται σε περιβαλλοντικούς, φυσικούς ή κοινωνικούς, λόγους. Η επίλυση αυτών ούτε πραγματώνεται αλλά και ούτε θα έπρεπε να μας κατευθύνει σε λύσεις ιδιοτελούς μορφής. Οι ατομικές λύσεις εκτός του ότι ευνοούν τους κατέχοντες, κατασκευάζουν παράλληλα συνειδήσεις και συμπεριφορές που είναι ξένες στην από κοινού και εξισωτική δράση των ανθρώπων. Γιατί εάν, για παράδειγμα, οι οξείες λευχαιμίες αντιμετωπίζονται-υπάρχουν πολλές ενστάσεις περί αυτού- με τη συλλογή βλαστοκυττάρων, καταφέρνουμε να επιλύουμε το σύμπτωμα αλλά όχι την αιτία του προβλήματος, που π.χ. είναι τα φυτοφάρμακα στα φρούτα. Έτσι το ίδιο σύστημα που σε νοσεί μέσω των φυτοφαρμάκων σε «γιατρεύει» μέσω της αποθήκευσης των βλαστοκυττάρων.

Αλλά ας δούμε μερικές λεπτομέρειες της διαδικασίας. Το αίμα που συλλέγεται από τον ομφάλιο λώρο κατά τον τοκετό πρέπει να οδηγηθεί προς επεξεργασία στις τράπεζες εντός 24 ωρών. Αν αυτό δεν συμβεί, οι πιθανότητες να καταστραφεί είναι πολύ μεγάλες. Πρακτικά, ύστερα από 48 ώρες το αίμα απορρίπτεται. Ποιος διασφαλίζει ότι η συλλογή και η μεταφορά ακολουθούν τις διεθνείς προδιαγραφές; Ποιος διασφαλίζει ότι όλα τα εμπλεκόμενα άτομα είναι ειδικώς πιστοποιημένα, όπως διεθνώς απαιτείται; Ας υποθέσουμε, όμως, ότι όλα έγιναν σωστά και το αίμα έφτασε στην τράπεζα όπως πρέπει. Εκεί ελέγχεται ως προς την ποσότητα αλλά, κυρίως, ως προς τον απόλυτο αριθμό των λευκοκυττάρων που περιέχει. Αν ο αριθμός αυτός είναι ανεπαρκής, το αίμα απορρίπτεται ως ακατάλληλο. Στην περίπτωση που θα κριθεί κατάλληλο, ακολουθεί επεξεργασία με σκοπό τη μείωση του τελικού όγκου στα 20ml, προκειμένου να καταψυχθεί, διατηρώντας όλα τα αρχέγονα κύτταρα. Οι γονείς-πελάτες των ιδιωτικών τραπεζών πιστεύουν ότι δίνοντας αίμα έχουν εξασφαλίσει ότι αυτό υπάρχει και διατηρείται για το παιδί τους, αν το χρειαστεί.

Στην πραγματικότητα, όμως, σε ποσοστό 60% των περιπτώσεων, το αίμα απορρίπτεται ως ακατάλληλο. Δηλαδή 6 στους 10 γονείς πληρώνουν για κάτι που δεν υπάρχει! Επί πλέον, η ποσότητα που τελικώς φυλάσσεται, δηλαδή τα 20ml, επαρκούν, αν χρειαστούν, με βάση το σωματικό βάρος, για παιδιά ηλικίας μέχρι 8 ετών. Αλλά και στην περίπτωση, για παράδειγμα, μίας λευχαιμίας στη παιδική-εφηβική ηλικία, οι αιματολόγοι, δεν πρόκειται να πάρουν αυτόλογα κύτταρα να μεταμοσχεύσουν σε ένα παιδί, θα χρησιμοποιήσουν αλλογενές. Η εύρεση συμβατού μοσχεύματος από άλλο παιδί (πιθανότατα αδελφάκι) ή από τις δημόσιες τράπεζες διεθνώς είναι ο κανόνας αντιμετώπισης τέτοιων περιπτώσεων.

Και εδώ υπεισέρχεται ο λόγος και ο τρόπος χρήσης της δημόσιας τράπεζας βλαστοκυττάρων, όπου η απόθεση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων από τον τοκετό αποτελούν ουσιαστικά μια «δωρεά» για μελλοντική χρήση σε όποιον την χρειαστεί και όχι για ιδιωτική χρήση. Δηλαδή χωρίς κανένα κόστος αποθηκεύονται τα κύτταρα όπως αποθηκεύονται και οι φιάλες αιμοληψίας κατά τη γνωστή διαδικασία της αιμοδοσίας.

Οι νόμοι της αγοράς που αναπτύσσονται στον τομέα των βλαστοκυττάρων από τις ιδιωτικές τράπεζες καταργούν ουσιαστικά την ανθρώπινη αρχή της αλληλεγγύης, όπως έχει αναπτυχθεί και ιατρικά μέσω της αιμοδοσίας ή της μεταμόσχευσης οργάνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η χώρα μας διαθέτει ήδη το 20% των ιδιωτικών τραπεζών που λειτουργούν παγκοσμίως και οι οποίες δεν συμμετέχουν στην παγκόσμια δεξαμενή μοσχευμάτων, αφού δεν ασχολούνται με διάφορες βασικές προϋποθέσεις εντόπισης ιστοσυμβατότητας των κυττάρων. Άλλωστε, η διεθνής τάση είναι υπέρ της κατάργησης των ιδιωτικών τραπεζών, όπως έγινε πρόσφατα και στην Ιταλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ με 300 εκατ. πληθυσμό περίπου διαθέτουν 20 ιδιωτικές τράπεζες ενώ η Ελλάδα των 11 εκατ. αισίως τις 17 και το κράτος να σκέφτεται να τις πριμοδοτήσει και μέσω των ασφαλιστικών ταμείων.

Συνεπώς τα θετικά της συλλογής και απόθεσης βλαστοκυττάρων δεν εμφανίζονται μέσω μιας ιδιοτελούς προσέγγισης, που σκορπά 2.000 ευρώ σε μια ιδιωτική τράπεζα, αλλά στη συλλογική πρακτική τής από κοινού χρήσης για όποιον την έχει ανάγκη.

Α! Και κάτι τελευταίο. Ο όρος βλαστοκύτταρα για την περίπτωση του ομφαλοπλακουντιακού αίματος είναι μια παραπληροφόρηση, δεν είναι ουσιαστικά βλαστοκύτταρα αλλά στελεχιαία ή αρχέγονα κύτταρα. Αλλά, είπαμε, στην εποχή του μαζικού μάρκετινγκ, ό,τι δηλώσεις «είναι». Πλασματικοί όροι, φρούδες ελπίδες!

Αναρχικός Πυρήνας Χαλκίδας

Δημοσιεύτηκε στη ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 94, Μάιος 2010
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.